ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การจัดการเรียนการสอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ทักษะทางด้านภาษาไทยถือเป็นหัวใจสำคัญและเป็นเครื่องมือหลักในการแสวงหาความรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่น ๆ การที่นักเรียนสามารถอ่านออกเขียนได้และเข้าใจความหมายของคำศัพท์พื้นฐาน จึงเป็นเป้าหมายสูงสุดของการพัฒนาผู้เรียนในระดับ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อย่างไรก็ตาม จากผลการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนบ้านยางกะเดา พบว่าการสอนภาษาไทยในรูปแบบเดิมที่เน้นการฝึกทักษะแบบซ้ำซ้อน มักทำให้นักเรียนขาดความกระตือรือร้นและไม่เห็นความเชื่อมโยงของภาษาไทยกับวิถีชีวิตจริง ส่งผลให้กระบวนการเรียนรู้ไม่เกิดประสิทธิภาพเท่าที่ควร (พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และ พเยาว์ ยินดีสุข, 2564) เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการที่มุ่งเน้นการปรับปรุงกระบวนการจัดการเรียนรู้ เชิงรุก ผู้จัดทำจึงเห็นว่าต้องมีการปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้ก้าวข้ามการเรียนรู้ที่อยู่ในตำราเพียงอย่างเดียว จึงได้บูรณาการเนื้อหาวิชาให้เข้ากับบริบทแวดล้อมของผู้เรียน เพื่อลดความซับซ้อนของภาระงานและสร้างแรงบันดาลใจในการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง (วิชัย วงษ์ใหญ่ และ มารุต พัฒผล, 2564) โดยบริบทของโรงเรียนบ้านยางกะเดาที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ซึ่งเต็มไปด้วยมนต์เสน่ห์แห่งวัฒนธรรม โดยเฉพาะ “ภูมิปัญญาการทำเทียน” ที่เป็นเอกลักษณ์สำคัญของจังหวัดอุบลราชธานี ผู้จัดทำจึงเล็งเห็นโอกาสในการนำแนวคิดการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน มาใช้เป็นฐานคิดในการสร้างสรรค์ชุดกิจกรรมสื่อบัตรคำ เพื่อเชื่อมโยงโลกของห้องเรียนเข้ากับวิถีชุมชน ทำให้นักเรียนได้เรียนรู้ภาษาไทยผ่านสิ่งที่อยู่รอบตัวและมีความหมายต่อจิตใจ (สมุทร ชำนาญ และคณะ, 2565) จากแนวคิดดังกล่าว ผู้จัดทำจึงได้พัฒนานวัตกรรม “การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (CBL) ผ่านชุดกิจกรรมสื่อบัตรคำ ‘เทียนวิเศษ’ เพื่อส่งเสริมความสามารถด้านภาษาไทยและความภาคภูมิใจในท้องถิ่น ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1” โดยใช้ชุดกิจกรรมสื่อบัตรคำเทียนวิเศษเป็นสื่อกลางในการกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง เปลี่ยนจากความน่าเบื่อของการท่องจำ มาเป็นความสนุกตื่นเต้นในการค้นพบคำศัพท์ผ่านกระบวนการทางศิลปะ ซึ่งนอกจากจะช่วยยกระดับทักษะทางภาษาแล้ว ยังเป็นการปลูกฝังความภาคภูมิใจในตัวตนและถิ่นกำเนิดให้เติบโตขึ้นอย่างยั่งยืนในใจของผู้เรียนทุกคน

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1) นักเรียนมีความสามารถในการจำคำศัพท์ การสะกดคำ และการอ่านออกเสียงได้ดีขึ้นอย่างชัดเจน เนื่องจากชิ้นงานสื่อบัตรคำ ช่วยสร้างภาพจำ ทำให้คำศัพท์ที่เป็นนามธรรมกลายเป็นสิ่งที่จับต้องและจดจำได้ง่ายขึ้น 2) นักเรียนได้พัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็กผ่านการจับสีเทียนและพู่กันระบายสีน้ำ รวมถึงได้แสดงออกถึงความคิดสร้างสรรค์ผ่านชิ้นงานของตนเอง 3) นักเรียนมีสมาธิจดจ่อกับการเรียนได้นานขึ้น มีความกระตือรือร้นและสนุกสนานกับการค้นหา “คำศัพท์ที่ซ่อนอยู่” นอกจากนี้ยังเกิดความตระหนักรู้ รัก และภาคภูมิใจใน “เทียนอุบล” ซึ่งเป็นรากเหง้าวัฒนธรรมของท้องถิ่นตนเอง
ผลลัพธ์ต่อครู : 1) สามารถออกแบบและผลิตชุดกิจกรรมสื่อบัตรคำ “เทียนวิเศษ” ที่ตอบโจทย์การแก้ปัญหาความเบื่อหน่ายในการเรียนภาษาไทยของนักเรียนได้อย่างตรงจุด 2) ครูผู้สอนได้พัฒนาทักษะการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบบูรณาการ และการนำบริบทชุมชน มาใช้เป็นฐานในการสร้างแผนการจัดการเรียนรู้ ซึ่งเป็นการยกระดับการเรียนรู้ของผู้เรียนและแก้ปัญหาการอ่านของผู้เรียนได้จริง
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : สถานศึกษามีรูปแบบและแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการท้องถิ่นที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรม สามารถนำชุดกิจกรรมสื่อบัตรคำ “เทียนวิเศษ” ไปประยุกต์ใช้ในระดับชั้นอื่นหรือรายวิชาอื่นได้
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : วัฒนธรรมและอัตลักษณ์ของท้องถิ่น โดยเฉพาะเรื่อง “เทียนพรรษา” ได้รับการถ่ายทอดสู่เยาวชนรุ่นใหม่ตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ทำให้แน่ใจได้ว่าภูมิปัญญาเหล่านี้จะไม่เลือนหายไปตามกาลเวลา
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]