การพัฒนากิจกรรมการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการร่วมกับการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน CBL เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการคิด สำหรับนักเรียนระดับชั้นประถม ศึกษาปีที่ ๔ - ๖ โรงเรียนบ้านยางกะเดา ปีการศึกษา ๒๕๖๘
ผู้พัฒนา นางมะลิพร หมายเกื้อ, นางสาวสิริรัตน์ โสภิตะชา,นา
โรงเรียนโรงเรียนบ้านยางกะเดา
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
การจัดการศึกษาในยุคปัจจุบันเป็นการจัดการเรียนการรู้มีรูปแบบการสอนที่หลากหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของตัวผู้เรียนและบริบทของโรงเรียนในที่นี้รูปแบบที่จัดการเรียนรู้จัดในรูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบบรูณาการ การจัดการเรียนรู้แบบเชิงรุกร่วมกับการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการเป็นการเชื่อมโยงเนี้อหาสาระในหลักสูตรกับกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่นระดับชั้นเดียวกันซึ่งอาจเป็นทั้งวิธีการสอนและวิธีการจัดโปรแกรมการสอนเนื้อหในหลักสูตรและทักษะสามารถเชื่อมโยงให้เป็นสิ่งเดียวกันได้ประยุกต์ให้เข้ากับบริบทของหัวข้อกิจกรรม โครงการ หรือหัวข้อเรื่อง (Theme) และเป็นหลักสูตรที่จะช่วยขจัดความไม่สัมพันธ์และความไม่ต่อเนื่องของเนื้อหาวิชาต่าง ๆ ที่เรียนให้หมดไป โดยหลักสูตรบูรณาการจะนำความคิดรวบยอด หรือปัญหาที่ เกิดขึ้นในชีวิตจริงของนักเรียนมาใช้ เพื่อให้นักเรียนได้รู้จักใช้ทักษะต่าง ๆ อย่างเหมาะสม และนักเรียนยังสามารถเลือกหรือพัฒนาโครงงานและวิธีการเรียนรู้ที่สัมพันธ์กับการเรียนได้อย่างอิสระด้วยตนเอง
การจัดการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนเป็นมีความรู้ความสามารถ มีสมรรถนะที่สำคัญและคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของการเป็นพลเมืองที่ดีของชาติและโลกนั้น ต้องมีแนวการจัดการ เรียนรู้ที่เน้นทักษะสำคัญของผู้เรียนในศตวรรษที่ ๒๑ และเน้นการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบเชิงรุก Active learning เพื่อผู้เรียนเกิดทักษะที่สำคัญซึ่งจะนำผู้เรียนไปสู่เป้าหมายการศึกษา ไทย ๔.๐
สิริพัชร์ เจษฎาวิโรจน์ (๒๕๖๔: ออนไลน์) ได้ให้ความสำคัญของการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการว่าการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ ทำให้นักเรียนมีประสบการณ์ที่สัมพันธ์กันและต่อเนื่องกับประสบการณ์ตรง สามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับไปใช้ในชีวิตจริงได้อย่างเหมาะสม เปิดโอกาสให้นักเรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรม ส่งเสริมให้นักเรียนมีทั้งระเบียบและมีความรับผิดชอบหน้าที่ด้วยตนเองรวมทั้งช่วยส่งเสริมให้นักเรียนมีความคิดริเริ่มเริ่มสร้างสรรค์การจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรบูรณาการ โดยสร้างหัวข้อเรื่องขึ้นแทนการสอน เนื้อหาเป็นรายวิชาแบบเดิมได้รับความนิยมมาก นักเรียนจะมีความลึกซึ้งและเข้าใจในสิ่งที่ได้เรียน มีความเข้าใจในความหมายของเนื้อหาสาระโดยองค์รวมหลักสูตรบูรณาการจะเป็นสิ่งที่สามารถกระต้นนักเรียนให้เกิด ความคิดและตระหนักถึงการเชื่อมโยงระหว่างความคิด
การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เป็นกลยุทธ์หรือรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการเนื้อหา ตามหลักสูตรให้เชื่อมโยงกับชุมชนโดยใช้การปฏิบัติงานเป็นฐาน ให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ งานจากสถานการณ์จริงในชุมชน ภายใต้การมีส่วนร่วมระหว่างครูผู้เรียน และกลุ่มคนในชุมชน เช่น การไปศึกษาเรื่องประวัติศาสตร์วัฒนธรรม การทำมาหากิน หัตถกรรม การศึกษาพยาบาลแบบพื้นบ้าน จากบุคคล และองค์กรในชุมชนนอกเหนือไปจากการเรียนรู้ในห้องเรียน กระบวนการสำคัญของการเรียนรู้ ใช้การสะท้อนคิดเชิงวิพากษ์ซึ่งจะช่วยให้เกิดความรู้ในเนื้อหาตามหลักสูตรและเข้าใจชุมชนมากขึ้น โดยมี จุดมุ่งหมายเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนาผู้เรียนด้านความรู้และทักษะอย่างหลากหลาย เช่น การคิด วิเคราะห์สังเคราะห์การคิดเชิงวิพากษ์ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นในศตวรรษ ๒๑ มีคุณธรรมจริยธรรม เจตคติ ที่พึงประสงค์ ตระหนักในความรับผิดชอบในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน รวมทั้งเพื่อตอบสนอง ความต้องการที่แท้จริงของชุมชน ชุมชนและผู้เรียนจะได้รับประโยชน์ร่วมกัน ทั้งโดยการบรรลุวัตถุประสงค์ ของหลักสูตรและตามเป้าหมายที่กำหนดโดยชุมชน และสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในเชิงบวก อัน เป็นการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน (วิจารณ์ พานิช, ๒๕๕๗; กล้า ทองขาว, ๒๕๖๑ : ๓; Bednar and Simpson, ๒๐๑๓ : ๓; Bedri, Frein and Dowling, ๒๐๑๗ : ๓)
Active Learning คือกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่ผู้เรียนได้ลงมือกระทำและได้ใช้ กระบวนการคิดเกี่ยวกับสิ่งที่เขาได้กระทำลงไป ไป (Bonwell, ๑๙๙๑; Merrill Harmin and Melanie Toth, ๒๐๐๖ ; Schmidt, ๑๙๙๓; วิจารณ์ พานิช,๒๕๕๖;วิริยะ ฤๅชัยพาณิชย์,๒๕๖๐ ) เป็นการ จัดกิจกรรมการเรียนรู้ภายใต้สมมติฐานพื้นฐาน ๒ ประการคือ ๑) การเรียนรู้เป็นความพยายามโดย ธรรมชาติของมนุษย์, และ ๒) แต่ละบุคคลมีแนวทางในการเรียนรู้ที่แตกต่างกัน (Meyers and Jones, ๑๙๙๓) โดยผู้เรียนจะถูกเปลี่ยนบทบาทจากผู้รับความรู้ (receive) ไปสู่การมีส่วนร่วมในการ สร้างความรู้ (co-creators) (Fedler and Brent, ๑๙๙๖) เป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ ผู้เรียนได้ ฟัง อ่าน เขียน และแสดงความคิดเห็นขณะลงมือทำกิจกรรมและในขณะเดียวกันผู้เรียนต้อง ใช้กระบวนการคิดขั้นสูงได้แก่ การวิเคราะห์, การสังเคราะห์, และการประเมินค่า ในสิ่งที่กำลังทำอยู่ (พิมพันธ์ เดชะคุปต์, ๒๕๖๐: ๙๔) เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนมีบทบาทในกิจกรรมการเรียนรู้อย่าง มีชีวิตชีวาและตื่นตัว (ราชบัณฑิต, ๒๕๕๑) Active Learning เป็นกระบวนการเรียนการสอนอย่างหนึ่ง แปลตามตัวก็คือเป็นการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติ หรือการลงมือทำซึ่งความรู้ที่เกิดขึ้นก็เป็นความรู้ที่ได้ จากประสบการณ์กระบวนการ ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ผู้เรียนต้องได้มีโอกาสลงมือกระทำ มากกว่าการฟังเพียงอย่างเดียว ต้องจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้การเรียนรู้โดยการอ่าน, การเขียน, การ โต้ตอบ, และการวิเคราะห์ปัญหา อีกทั้งให้ผู้เรียนได้ใช้กระบวนการคิดขั้นสูง ได้แก่ การวิเคราะห์, การ สังเคราะห์, และการประเมินค่า (สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐาน, ๒๕๖๐ อ้างถึงใน สุคนธ์ สินธพานนท์, ๒๕๖๐ : ๔๕) อธิบายว่า คือกระบวนการที่ เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมดำเนินการในกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อการเสริมสร้างความเข้าใจที่ลึกซึ้ง ด้วยการเชื่อมโยงผู้เรียนกับเนื้อหาในองค์ความรู้ทั้งที่เป็นข้อเท็จจริง แนวความคิด และทักษะผ่าน กิจกรรมที่ผู้เรียนได้ปฏิบัติหรือลงมือทำชิ้นงานและใช้กระบวนการคิด ค้นคว้า แสวงหาความรู้ ไตร่ตรอง สะท้อนความคิด การอภิปรายแลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับสิ่งที่ได้ลงมือทำผู้เรียนจึงมี บทบาทสำคัญในการสร้างการเรียนรู้ด้วยตัวเอง
ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1) นักเรียนมีคะแนนสมรรถนะด้านการคิดตั้งแต่ระดับ ดีขึ้นไปทุกคน 1) นักเรียนมีคะแนนผลสัมฤทธิ์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน ๓) นักเรียนมีความพึงพอใจต่อกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการร่วมกับ การจัดการเรียนการสอนโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน CBLโดยรวมอยู่ในระดับ พึงพอใจมาก
ผลลัพธ์ต่อครู : 1) ครูมีนวัดกรรมในการจัดการเรียนรู้ที่ส่งผลให้นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ที่สูงขึ้น 1) ครูมีการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญได้รับการพัฒนาในด้านการบรูณาการแต่วิชาเข้าด้วยกันและออกแบบกิจกรรมการเรียครูได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนร่วมอาชีพเพื่อพัฒนาการจัดการเรียนการสอน
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : 1) การนำกิจกรรมบรูณาการร่วมกับชุมชนมาใช้ช่วยพัฒนาคุณภาพห้องเรียนให้มีความน่าสนใจมีการมีส่วนร่วมมากขึ้น 2) โรงเรียนมีภาพลักษณ์ที่ดีในด้านนวัตกรรมการเรียนการสอน 3) เมื่อนักเรียนมีสมรรถนะด้านการคิดดีขึ้น ย่อมส่งผลต่อคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนผลที่เกิดขึ้นต่อชุมชน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : 1) นักเรียนรู้สึกภาคภูมิใจในภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้าน เกิดความรักและอยากอนุรักษ์วัฒนธรรมการทำเทียนในชุมชนตนเอง และการใช้วัสดุสีจากธรรมชาติภายในชุมชน 2) นักเรียนได้ฝึกการสัมภาษณ์ การเก็บข้อมูลจากผู้ใหญ่ในชุมชน และการทำงานเป็นทีม
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]