ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
          การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะสำคัญสำหรับอนาคต ได้แก่ ทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ การทำงานร่วมกับผู้อื่น และการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อให้สามารถดำรงชีวิตและมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมได้อย่างมีคุณภาพ โดยเฉพาะการจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับบริบทท้องถิ่น ถือเป็นแนวทางที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจในรากเหง้าอัตลักษณ์ของตนเอง และสามารถนำองค์ความรู้ไปต่อยอดพัฒนาชุมชนได้อย่างเหมาะสม โรงเรียนบ้านยางกะเดา จังหวัดอุบลราชธานี ตั้งอยู่ในพื้นที่ชนบทที่มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อาหารป่า ซึ่งเป็นทั้งแหล่งอาหาร พืชสมุนไพร และสินค้าพื้นถิ่นที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม ภูมิปัญญาเกี่ยวกับการหาและแปรรูปอาหารป่าถือเป็นองค์ความรู้ท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน และยังคงมีบทบาทสำคัญในวิถีชีวิตของคนในชุมชนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในบริบทของ “ตลาดป่าบ้านยางกะเดา” ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญในการนำเสนอสินค้าอาหารป่าของหมู่บ้าน ผู้วิจัยจึงมีแนวคิดในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยเน้นการเรียนรู้แบบ ใช้ชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Learning) ร่วมกับ การเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning)และประยุกต์ใช้เทคนิค SCAMPER เพื่อกระตุ้นกระบวนการคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียน โดยมีจุดมุ่งหมายให้นักเรียนสามารถ ออกแบบโปสเตอร์โฆษณาสินค้าอาหารป่าที่มีจำหน่ายในตลาดป่าบ้านยางกะเดา ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวทางการจัดการเรียนรู้ดังกล่าวสอดคล้องกับ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ได้แก่ เป้าหมายที่ 4: การศึกษาที่มีคุณภาพ (Quality Education) โดยส่งเสริมการเรียนรู้ที่มีความหมาย เชื่อมโยงกับชีวิตจริง และพัฒนาทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 เป้าหมายที่ 11: เมืองและถิ่นฐานมนุษย์ที่ยั่งยืน (Sustainable Cities and Communities) โดยสนับสนุนการอนุรักษ์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น เป้าหมายที่ 12: การบริโภคและการผลิตอย่างยั่งยืน (Responsible Consumption and Production) โดยส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นอย่างคุ้มค่าและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ การจัดกิจกรรมในลักษณะนี้ยังช่วยให้นักเรียนเกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่น พัฒนาทักษะการสื่อสาร การทำงานร่วมกัน การคิดวิเคราะห์ และการสร้างสรรค์ผลงาน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ พร้อมทั้งสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาชุมชนได้อย่างยั่งยืน

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1) มีความเข้าใจและตระหนักถึงคุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเฉพาะเรื่อง “อาหารป่า” ในบริบทของชุมชนบ้านยางกะเดา 2) ได้พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์ ผ่านกระบวนการใช้ PBL และเทคนิค SCAMPER 3) มีทักษะการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และการนำเสนอผลงานอย่างเป็นระบบ 4) เกิดแรงบันดาลใจและความภาคภูมิใจในการเป็น “นวัตกรท้องถิ่น” ที่สามารถสร้างคุณค่าให้กับชุมชนของตน 5) มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้เชิงบูรณาการระหว่างวิชาการและบริบทชีวิตจริง
ผลลัพธ์ต่อครู : 1) มีการพัฒนาทักษะด้านการออกแบบการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ และเชื่อมโยงกับเป้าหมาย SDGs 2) ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักเรียนและสามารถนำบริบทของชุมชนมาใช้เป็นสื่อการสอนที่หลากหลาย 3) มีความเข้าใจมากขึ้นในบทบาทของครูในฐานะ “ผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้” (Facilitator) 4) สามารถประเมินผลการเรียนรู้ในมิติที่หลากหลายทั้งด้านความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : 1)เกิดนวัตกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับนโยบายสถานศึกษาและแนวทางการเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ 21 2) มีการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชนในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นและกิจกรรมบูรณาการ
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : 1) เกิดความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมท้องถิ่น และการได้เห็นคนรุ่นใหม่สนใจในรากเหง้าของตนเอง 2) เกิดช่องทางใหม่ในการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น เช่น ผลิตภัณฑ์อาหารป่า
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]