ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา โรงเรียนชุมชนสร้างถ่อสามัคคี จังหวัดอุบลราชธานี ตามกรอบแนวทางในการขับเคลื่อนโรงเรียนพื้นที่นำร่องนวัตกรรมการศึกษา จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีทิศทางและเป้าหมายการพัฒนาที่ชัดเจน บรรลุวัตถุประสงค์ตามพระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ. 2562 ที่มุ่งหวังให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา คิดค้นและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา ลดความเหลื่อมล้ำเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารจัดการ ให้อิสระในการจัดทำหลักสูตร พัฒนานวัตกรรมการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ บนหลักการ พื้นที่จัดการตนเอง นวัตกรรม เรื่อง ครัวอีสานในเล่มน้อย (Isan Kitchen Mini Book Innovation) เป็นการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยใช้รูปเเบบการเรียนการสอนเเบบ Active Learning เเละ การจัดการเรียนรู้แบบปฏิบัติ (learning by doing ) รายวิชาสังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ตามหลักสูตรสถานศึกษานำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาโรงเรียนชุมชนสร้างถ่อสามัคคี ภูมิภาคอีสานเป็นพื้นที่ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นด้าน อาหาร วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งสะท้อนผ่านวิถีชีวิตของชุมชนอย่างลึกซึ้ง อาหารอีสานไม่เพียงเป็นเมนูที่ได้รับความนิยมทั่วประเทศ แต่ยังเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น ทั้งในด้านวัตถุดิบพื้นบ้าน วิธีการประกอบอาหาร การถนอมอาหาร และความเชื่อเกี่ยวกับการกินอยู่ร่วมกันของคนในครอบครัวและชุมชน อย่างไรก็ตาม จากการสังเกตและสำรวจผู้เรียนพบว่า ผู้เรียนส่วนใหญ่ รู้จักอาหารอีสานเฉพาะบางเมนู เช่น ส้มตำ ลาบ ก้อย แต่ยังขาดความเข้าใจเกี่ยวกับ ความหมาย รากเหง้า และภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่เกี่ยวข้องกับวัตถุดิบ ผักพื้นบ้าน และวัฒนธรรมการกิน นอกจากนี้ สื่อการเรียนรู้ที่ใช้ในโรงเรียนมักมีเนื้อหายาว ไม่ดึงดูดความสนใจ และไม่เอื้อต่อการเรียนรู้เชิงลึกของผู้เรียนในระดับประถม เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว จึงมีแนวคิดในการจัดทำ นวัตกรรมหนังสือเล่มเล็ก (Mini Book) เรื่อง “ครัวอีสานในเล่มน้อย” ซึ่งเป็นสื่อการเรียนรู้แบบกะทัดรัด อ่านง่าย เน้นภาพประกอบ และให้ผู้เรียนสามารถมีส่วนร่วมในการค้นคว้า จดบันทึก และลงมือทำได้จริง หนังสือเล่มเล็กเป็นสื่อที่มีความเหมาะสม เพราะช่วยให้ผู้เรียนเกิดความสนใจ เรียนรู้ได้เร็ว และสามารถจัดกิจกรรมแบบ Active Learning ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นวัตกรรมนี้ยังสอดคล้องกับแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่เน้น ท้องถิ่นศึกษา (Local Learning) ส่งเสริมการอนุรักษ์ภูมิปัญญาอีสาน และพัฒนาทักษะการอ่าน–เขียน การคิดวิเคราะห์ รวมทั้งปลูกฝังความรักและความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตนเอง ปลูกฝังแนวคิดพอประมาณ มีเหตุผล และสร้างภูมิคุ้มกันให้ผู้เรียนผ่านการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ดังนั้น ผู้จัดทำจึงได้พัฒนา หนังสือเล่มเล็ก “ครัวอีสานในเล่มน้อย” เพื่อเป็นสื่อการเรียนรู้ที่กระชับ เข้าถึงง่าย มีเนื้อหาครอบคลุมทั้งวัตถุดิบ ผักพื้นบ้าน เมนูเด่น วัฒนธรรมการกิน และคำศัพท์อีสาน พร้อมกิจกรรมที่ช่วยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมมากขึ้น อันจะนำไปสู่การเรียนรู้ที่มีคุณภาพและมีความหมายมากยิ่งขึ้น

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนในด้านนักเรียน นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัฒนธรรมการกินของอีสานลึกซึ้งมากขึ้น สามารถอธิบายวัตถุดิบพื้นบ้าน ขั้นตอนการปรุงอาหาร และความหมายทางวัฒนธรรมได้อย่างถูกต้อง พร้อมทั้งพัฒนาทักษะการอ่าน การเขียน การสรุปความ และการออกแบบหนังสือเล่มเล็กด้วยตนเอง นักเรียนยังได้ฝึกทักษะการทำงานเป็นทีม การจัดนิทรรศการ และการนำเสนอผลงาน ส่งผลให้เกิดความมั่นใจ กล้าแสดงออก และมีทัศนคติที่ดีต่อการเรียนรู้ เห็นคุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่นและสามารถเชื่อมโยงกับแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงในชีวิตประจำวันไ
ผลลัพธ์ต่อครู : ในด้านครู ครูได้พัฒนาความสามารถในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุกที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ สามารถบูรณาการเนื้อหาวิชากับบริบทท้องถิ่นได้อย่างมีความหมาย อีกทั้งยังได้ใช้กระบวนการ PLC ในการสะท้อนผลและปรับปรุงการสอนอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดแนวทางการจัดการเรียนรู้รูปแบบใหม่ที่ส่งเสริมทั้งความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : ในระดับโรงเรียน โรงเรียนมีต้นแบบนวัตกรรมที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา สามารถขยายผลไปยังระดับชั้นอื่นหรือพัฒนาเป็นสื่อการเรียนรู้รูปแบบอื่นต่อไปได้ นอกจากนี้ยังช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีในด้านการจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับชุมชนและภูมิปัญญาท้องถิ่น
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : สำหรับชุมชน นวัตกรรมนี้ช่วยกระตุ้นให้เห็นความสำคัญของวัฒนธรรมการกินและภูมิปัญญาท้องถิ่น เกิดความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง และชุมชนในการร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ อีกทั้งยังสร้างความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ท้องถิ่น และส่งเสริมแนวคิดการพึ่งพาตนเองตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]