นวัตกรรมการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนด้วยการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning) ตามแนวคิด CIPPA Model กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
ผู้พัฒนา นางเกศสุดา พึ่งภพ
โรงเรียนโรงเรียนบ้านหนองฮาง
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
ขั้นที่ 1 สำรวจความรู้เดิม ความรู้พื้นฐานที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ใหม่ ผู้สอนทำหน้าที่ ในการตั้งคําถามเพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนได้แสดงความรู้เดิมหรือเสริมในสิ่งที่ผู้เรียนยังไม่มี หรือตรวจสอบ 9 ทักษะทางวิทยาศาสตร์ และเป็นการกระตุ้นความตื่นตัวทางสติปัญญาให้ผู้เรียนดึงความรู้เดิมที่มี อยู่ และเชื่อมโยงไปยังเรื่องที่จะเรียนต่อไป ทำให้ผู้สอนได้ทราบว่าผู้เรียนแต่ละคนมีความรู้พื้นฐานเป็น อย่างไร ผู้สอนควรเติมเต็มส่วนใดให้กับผู้เรียน และผู้สอนยังสามารถวางแผนการจัดการเรียนรู้ได้อย่าง เหมาะสมสอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน
ขั้นที่ 2 แสวงหาข้อมูลใหม่ ผู้สอนทำหน้าที่กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความสงสัย สร้างคำถาม และอยากรู้อยากเห็น พยายามแสวงหาคำตอบของข้อสงสัยเหล่านั้น จนสามารถสร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยอาศัยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ได้แก่ การกำหนดปัญหา การตั้งสมมติฐาน เก็บรวบรวมข้อมูล หรือทดลอง และสรุปผลและอภิปรายผล นําเข้าสู่่เนื้อหาในบทเรียนหรือเรื่องที่น่าสนใจ ซึ่งอาจเกิดจาก ความสนใจของผู้เรียน หรือเกิดจากการอภิปรายภายในกลุ่ม เรื่องที่น่าสนใจอาจมาจากเหตุการณ์ที่กําลัง เกิดขึ้นในช่วงเวลานั้น หรือเป็นเรื่องที่เชื่อมโยงกันกับความรู้เดิมที่ผู้เรียนเพิ่งเรียนรู้มา
ขั้นที่ 3 ศึกษาข้อมูล สร้างความรู้ด้วยตนเอง ผู้เรียนนำความรู้ที่ได้รวบรวมไว้มา แลกเปลี่ยนความรู้ความเข้าใจ เน้นให้ผู้เรียนได้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองรวมทั้งระดมความคิด ร่วมกัน ทำงานเป็นกลุ่ม มุ่งเน้นให้ผู้เรียนรู้จักศึกษาค้นคว้าหาคำตอบทั ้งจากการอ่าน การวิเคราะห์ ตีความหมาย ข้อมูล การทำความเข้าใจและศึกษาจากแหล่งความรู้ต่างๆ ฝึกให้ผู้เรียนได้ใช้ทักษะกระบวนการต่างๆ เพื่อ ค้นคว้าและได้มาซึ่งคำตอบ โดยผู้สอนได้ใช้กระบวนการสอนหลายวิธี เพื่อไม่ให้ผู้เรียนเบื่อหน่ายในการ เรียน เช่น การทดลอง การเรียนแบบร่วมมือกันเรียน รู้อันจะนำไปสู่การขยายความรู้ความเข้าใจของ ผู้เรียนให้กว้างขึ้น
ขั้นที่ 4 แลกเปลี่ยนความรู้ความเข้าใจกับกลุ่ม ผู้สอนส่งเสริมให้ผู้เรียนแลกเปลี่ยน ความรู้กันทั้งในกลุ่มและระหว่างกลุ่ม ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าและพบข้อมูลใหม่จากกิจกรรมขั้นที่ผ่านมาเป็นการฝึกและส่งเสริมให้ผู้เรียนกล้าคิด กล้าแสดงออก รู้จักตั้งคำถาม เตรียมคำตอบโดยมีผู้สอนเป็น ผู้ดูแลและให้คำชี้แนะเพิ่มเติม และยังเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้มีปฏิสัมพันธ์ทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญา ตลอดจนความรู ้สึกนึกกับผู้อื่นอีกด้วย เมื่อได้ข้อมูลมาแล้วผู้เรียนก็จะนํา ข้อมูลเหล่านั้นมาทำการวิเคราะห์ สรุปผลและนําเสนอผลที่ได้ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น บรรยายสรุป สร้าง แบบจําลองรูปวาดตาราง กราฟ ฯลฯ เพื่อนําเสนอแนวคิดต่อไป ขั้นนี้จะทำให้ผู้เรียนได้สร้างองค์ความรู้ ใหม่การค้นพบในขั้นนี้อาจเป็นไปได้หลายทาง เช่น สนับสนุนสมมติฐาน แต่ผลที ่ได้จะอยู่ในรูปแบบใดก็ สามารถให้ความรู้และช่วยผู้เรียนได้เกิดการเรียนรู้ได้
ขั้นที่ 5 สรุปและจัดระเบียบความรู้ หลังจากมีการอภิปรายเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้กัน แล้ว ผู้สอนและผู้เรียนจะมีการสรุปความรู ้อีกครั้งหนึ่ง และมีเทคนิควิธีการที ่ทำให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจ เนื้อหาได้ง่ายๆ และมีความคงทนในการเรียนรู้ ทำให้ผู้เรียนได้รับความสนุกสนาน ผ่อนคลาย ทำให้ผู้เรียน สามารถจัดเรียงความรู้ที่ได้เรียนมาอย่างเป็นระบบ ง่ายต่อการจดจำและนำไปใช้
ขั้นที่ 6 แสดงความรู้ ผลงาน เมื่อแสดงผลงานทางวิทยาศาสตร์และการประเมินผล เป็นการฝึก เสนอความคิดของจัดการเรียนการสอนเสร็จในแต่ละครั้ง ผู้เรียนจะมีผลงานของกลุ่มออกมา และจัดแสดง ไว้ในที่ที่ผู้สอนจัดเตรียมไว้ให้ เป็นการช่วยให้ผู้เรียนตอกย้ำและตรวจสอบความเข้าใจของตน ตลอดจน แสดงให้เห็นถึงความสามารถ ความสามัคคี ความคิดสร้างสรรค์ และความรู้ที่ได้จากการเรียน สร้างความ ภูมิใจให้กับกลุ่มตนเอง และเป็นการแสดงให้ผู้อื่นได้รับรู้ อีกทั้งยังมีผลต่อการเรียนการสอนในครั้งต่อไป ขั้นนี้จะช่วยให้ผู้เรียนสามารถนําความรู้ที่ได้มาประมวลและประยุกต์ใช้ในเรื่องอื่นๆ ได้
ขั้นที่ 7 ประยุกต์ใช้ความรู้ ผู้สอนเน้นให้ผู้เรียนรู ้จักฝึกและส่งเสริมการนำความรู้ ความ เข้าใจของตนเองที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่เรียนไปใช้ในสถานการณ์ต่างๆ เพื่อเป็นการแก้ปัญหา ตลอดจนนำ ความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การนำผลไม้ไปแช่น้ำเพื่อเพิ่มความกรอบให้ก่อนรับประทาน เป็นต้น และเป็นการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความกระตือรือร้นที่จะเรียนเพราะเป็นเรื่องที ่ใกล้ตัวผู้เรียน ทำให้มีความ อยากรู้อยากเห็นและอยากเรียนในครั้งต่อไป ผู้สอนจัดเตรียมโอกาสให้นักเรียนนําความรู ้ที ่ได้ไปปรับ ประยุกต์ใช้ให้เหมาะสม และถ่ายโอนการเรียนรู้ได้ ซึ้งสามารถเผยแพร่ความรู้ที่ได้ในเวทีต่างๆ ต่อไป เช่น กิจกรรมหน้าเสาธง งานสัปดาห์วิทยาศาสตร์ การจัดค่ายอัจฉริยภาพทางด้านวิทยาศาสตร์
ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 28 คน ปีการศึกษา 2567 ได้ผ่านกระบวนการจัดการเรียนรู้ ผ่านการลงมือทำและการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการสอนแบบประสาน 5 แนวคิด (CIPPA Model) ของการพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้สูงสุด
ผลลัพธ์ต่อครู : พัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู ้สูงสุด โดยใช้กระบวนการสอนแบบประสาน 5 แนวคิด (CIPPA Model)
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2567 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สูงขึ้นในรายวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : นักเรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการ ค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้ด้วยกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สามารถแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ สามารถ ตัดสินใจ โดยใช้ข้อมูลหลากหลายและประจักษ์พยานที่ตรวจสอบได้
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]