ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           สัตว์ต่าง ๆ ในโลกของเรามีมากมายหลายชนิด แต่ละชนิดมีลักษณะรูปร่าง การหายใจ และพฤติกรรมที่แตกต่างกัน ทำให้สัตว์แต่ละชนิดต้องอาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกันไปด้วย เพื่อให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างปลอดภัยและมีอาหารเพียงพอ เช่น ปลาต้องอาศัยอยู่ในน้ำเพราะหายใจด้วยเหงือก ในขณะที่อูฐสามารถอาศัยอยู่ในทะเลทรายที่ร้อนและแห้งแล้งได้เป็นอย่างดี ในโลกของสิ่งมีชีวิตมีความหลากหลายทางชีวภาพเป็นอย่างมาก สัตว์แต่ละชนิดมีลักษณะทางกายภาพ รูปร่าง โครงสร้างร่างกาย และระบบการทำงานของร่างกายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้พฤติกรรมและการเลือกถิ่นที่อยู่อาศัย (Habitat) ของสัตว์มีความแตกต่างกันไป เพื่อให้เหมาะสมกับการดำรงชีวิตและการสืบพันธุ์ ตัวอย่างเช่น สัตว์น้ำอย่าง "ปลา" มีเหงือกสำหรับกรองออกซิเจนในน้ำ จึงจำเป็นต้องอาศัยอยู่ในน้ำและไม่สามารถดำรงชีวิตบนบกได้ ในขณะที่สัตว์บกอย่าง "อูฐ" มีโครงสร้างร่างกายที่ถูกออกแบบมาให้ทนทานต่อสภาพอากาศที่แห้งแล้งและร้อนจัดในทะเลทราย แสดงให้เห็นว่าถิ่นที่อยู่อาศัยมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการรอดชีวิตของสัตว์แต่ละชนิด จากความหลากหลายดังกล่าว นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบ้านขามป้อม จึงเกิดความสนใจและมีความสงสัยตามธรรมชาติเกี่ยวกับพฤติกรรมของสัตว์ว่า สัตว์แต่ละชนิดมีความชอบหรือเลือกอาศัยอยู่ในถิ่นที่อยู่อาศัยแบบใด ด้วยความช่างสังเกตและความอยากรู้อยากเห็นนี้ จึงเกิดเป็นแรงบันดาลใจในการจัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง "สัตว์ชอบบ้านหลังไหนกันนะ?" ขึ้นมา เพื่อศึกษาและหาคำตอบด้วยกระบวนการเรียนรู้ของตนเอง ในการศึกษาครั้งนี้ ได้มีการประยุกต์ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ผ่านการสร้างแบบจำลองถิ่นที่อยู่อาศัย 4 รูปแบบหลัก ได้แก่ ป่าไม้ แหล่งน้ำ ทุ่งหญ้า และทะเลทราย พร้อมทั้งใช้ตุ๊กตาสัตว์จำลองชนิดต่าง ๆ เป็นสื่อในการทดลอง การดำเนินโครงงานนี้นอกจากจะช่วยตอบข้อสงสัยของนักเรียนแล้ว ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ทั้งทักษะการสังเกต การเปรียบเทียบ การจำแนกประเภท และการบันทึกผล อีกทั้งยังช่วยปลูกฝังความเข้าใจเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม และสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ธรรมชาติให้แก่นักเรียนตั้งแต่ระดับวัยเยาว์อีกด้วย คณะผู้จัดทำซึ่งเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 มีความสนใจอยากรู้ว่าสัตว์แต่ละชนิดชอบอาศัยอยู่ในถิ่นที่อยู่แบบใด จึงได้ร่วมกันคิดทำโครงงานวิทยาศาสตร์เรื่อง "สัตว์ชอบบ้านหลังไหนกันนะ?" ขึ้น โดยการสร้างแบบจำลองถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ 4 แบบ คือ ป่า แหล่งน้ำ ทุ่งหญ้า และทะเลทราย แล้วนำตุ๊กตาสัตว์จำลองมาทดลองเลือกบ้านที่เหมาะสม เพื่อฝึกทักษะการสังเกต การเปรียบเทียบ และการบันทึกผล อันจะเป็นพื้นฐานสำคัญของกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ต่อไป

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนสามารถระบุและอธิบายถิ่นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมของสัตว์แต่ละชนิดได้อย่างถูกต้อง (ป่าไม้, แหล่งน้ำ, ทุ่งหญ้า, ทะเลทราย)
ผลลัพธ์ต่อครู : นวัตกรรมช่วยให้ครูเปลี่ยนจากการบรรยายหน้าชั้นเรียน มาเป็นการจัดกิจกรรม Active Learning โดยครูทำหน้าที่กระตุ้น ตั้งคำถาม และอำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ให้นักเรียนลงมือปฏิบัติจริง
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนในโรงเรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทักษะการคิดวิเคราะห์ และทักษะการทำงานร่วมกัน ซึ่งเป็นเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของสถานศึกษา
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : เมื่อนักเรียนได้รับความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ผ่านการเรียนรู้ด้วยแบบจำลอง เด็กจะนำความรู้และข้อคิดเกี่ยวกับการดูแล "บ้านของสัตว์" ไปถ่ายทอดต่อให้พ่อแม่ ผู้ปกครอง และคนในครอบครัวฟัง
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]