ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           สิ่งมีชีวิตทุกชนิดไม่สามารถดำรงชีวิตได้โดยลำพัง แต่ต้องอาศัยสิ่งแวดล้อมทั้งสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต เช่น ดิน น้ำ อากาศ แสงแดด ต้นไม้ และสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น ๆ เพื่อเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งอาหาร แหล่งสืบพันธุ์ และแหล่งหลบภัย ความสัมพันธ์เหล่านี้เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ระบบนิเวศสามารถดำรงอยู่ได้อย่างสมดุล จากการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม พบว่านักเรียนสามารถยกตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศได้ แต่บางครั้งยังสับสนว่าความสัมพันธ์แต่ละตัวอย่างจัดอยู่ในด้านใด และยังมองเห็นความแตกต่างระหว่างระบบนิเวศได้ไม่ชัดเจน หากเรียนรู้จากข้อความหรือภาพเพียงอย่างเดียว อาจทำให้การเชื่อมโยงความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นจริงเป็นเรื่องยาก คณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมโดยใช้วิธีการเปรียบเทียบระบบนิเวศ 5 แห่ง ได้แก่ ป่าไม้ ทะเล หนองน้ำ ทุ่งหญ้า และป่าชายเลน และจำแนกความสัมพันธ์ออกเป็น 4 ด้าน คือ การเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย การกินกันเป็นอาหาร การเป็นแหล่งวางไข่และเลี้ยงลูกอ่อน และการเป็นแหล่งหลบภัย เพื่อให้ผลการศึกษามองเห็นได้ชัดเจน คณะผู้จัดทำได้ออกแบบและสร้างแบบจำลองสามมิติของระบบนิเวศ โดยจัดวางสิ่งมีชีวิต สิ่งไม่มีชีวิต และป้ายแสดงความสัมพันธ์ไว้ในแบบจำลอง ทำให้สามารถสังเกต เปรียบเทียบ และอธิบายความสัมพันธ์ได้อย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งยังสามารถใช้เป็นสื่อการเรียนรู้สำหรับนักเรียนคนอื่นได้ ดังนั้น จึงจัดทำโครงงาน “การเปรียบเทียบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมในระบบนิเวศต่างๆ” เพื่อส่งเสริมความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ ทักษะการสังเกต การจำแนก การเปรียบเทียบ การสร้างแบบจำลอง และความตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนมีความรู้และความเข้าใจเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม ชัดเจนขึ้น สามารถเปรียบเทียบความสัมพันธ์ในระบบนิเวศต่าง ๆ ได้ ผ่านการลงมือสร้างและเรียนรู้จากแบบจำลอง 3 มิติ ส่งเสริมทักษะการสังเกต การคิดวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ การแก้ปัญหา และการทำงานร่วมกัน รวมทั้งเกิดความตระหนักในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูมี สื่อการเรียนรู้แบบจำลอง 3 มิติ ที่ช่วยเปลี่ยนเนื้อหาที่เป็นนามธรรมให้มองเห็นและเข้าใจได้ง่าย สามารถนำมาใช้ประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning กระตุ้นให้นักเรียนมีส่วนร่วม และสามารถต่อยอดเป็นกิจกรรมเปรียบเทียบ วิเคราะห์ หรือเกมการเรียนรู้ได้
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : สถานศึกษามี นวัตกรรมและผลงานของนักเรียนที่เกิดจากการเรียนรู้จริง สามารถนำไปจัดแสดงเป็นแหล่งเรียนรู้ภายในโรงเรียน ใช้เผยแพร่ผลงานทางวิชาการ หรือเป็นต้นแบบในการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ ส่งเสริมบรรยากาศของโรงเรียนให้เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้และการสร้างสรรค์นวัตกรรม
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ชุมชนสามารถเรียนรู้เรื่อง ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมและความสำคัญของระบบนิเวศ ผ่านผลงานของนักเรียน ช่วยสร้างความตระหนักในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และเปิดโอกาสให้โรงเรียนเชื่อมโยงการเรียนรู้กับระบบนิเวศหรือทรัพยากรที่พบจริงในท้องถิ่น
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]