ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การเปลี่ยนแปลงของโลกเข้าสู่ศตวรรษที่ 21 ถือเป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วเพราะอุตสาหกรรมในอดีตได้ถูกแทนที่ด้วยเศรษฐกิจและบริการที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ความรู้ และนวัตกรรม มีการนําเทคโนโลยีไปใช้ในการเพิ่มผลผลิต แทนการใช้แรงงานแบบเดิม จากสถานการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าคนที่จะประสบความสําเร็จได้จะต้องมีทักษะในการเผชิญกับโลกที่ซับซ้อนขึ้น แต่ปัจจุบันระบบการศึกษาของรัฐยังไม่ได้ส่งเสริมให้นักเรียน มีความรู้ ความสามารถ และมีทักษะในการประยุกต์ให้เข้าถึงเทคโนโลยี และนวัตกรรมใหม่ๆ เพราะยังยึดติดอยู่กับการ ถ่ายทอดความรู้ป้อนสู่ผู้เรียนอันไม่เหมาะกับการสอนในศตวรรษที่ 21 ที่ไม่ได้เน้นที่ความรู้ แต่เน้นที่ทักษะ (Skill) การเรียนที่ทําให้เด็กรู้สึกท้าทาย มีกิจกรรมให้ทําเรียกว่าเป็นการเรียน แบบ Action Learning คือหาความรู้ด้วยตนเอง เป็นการเรียนรู้จากการได้ลงมือทําจริง ซึ่งจะทําให้เด็กไม่เบื่อหน่าย ในการเรียน แต่เวลานี้การศึกษาไทยยังเดินไปไม่ถึงจุดนั้น ครูจะมีบทบาทสําคัญยิ่งกว่าเดิมแต่ไม่ใช่ในฐานะผู้สอนครูต้องเปลี่ยนความคิดต้องละทิ้งความยึดมันถือมั่นในเนื้อหาวิชา แล้วปรับตัวมาสู่การเป็นผู้ออกแบบการเรียนรู้ตั้งคําถามเพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนได้คิดและลงมือปฏิบัติ เพราะการลงมือทําจะช่วยสนับสนุนให้เด็กได้เกิดทักษะที่เกิดการเรียนรู้(Learning skill) เพื่อให้เด็กสามารถนําความรู้ที่ ได้ไปประยุกต์ใช้กับชีวิตตนเอง (วิจารณ์ พานิช, 2555) แผนนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 โดยด้านการจัดศึกษาเน้น EDUCATION 4.0 สร้างเด็กไทย 4.0 เน้นการขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม การจัดการเรียนรู้แบบการเรียนรู้เชิงรุกบูรณาการอาเซียน ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง แนวการพัฒนาคนดังกล่าว มุ่งเตรียมเด็กเเละเยาวชนให้มีพื้นฐานจิตใจที่ดีงาม มีจิตสาธารณะ พร้อมทั้งมีสมรรถนะ ทักษะและความรู้พื้นฐานที่จำเป็นในการชีวิต อันจะส่งผลต่อการพัฒนาประเทศแบบยังยืน โดยแนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับของกระทรวงศึกษาธิการในการพัฒนาเยาวชน ของชาติเข้าสู่โลกยุคศตวรรมที่ 21 ที่มุ่งส่งเสริมผู้เรียนให้มีคุณธรรม รักความเป็นไทย มีทักษะการคิดวิเคราะห์ สร้างสรรค์ มีทักษะด้านเทคโนโลยี สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น และสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมโลกได้อย่างสันติ (กระทรวงศึกษาธิการ,2551) หลักสูตรแกนกลางการศึกษาชั้นพื้นฐาน 2551 มีจุดมุ่งหนายพัฒนาผู้เรียนทุกคน ซึ่งเป็นกำลังของชาติให้เป็นมนุษย์ที่มีความสมดุลทั้งด้านร่างกาย ความรู้ คุณธรรม มีจิตสำนึกในเมืองไทยและเป็นพลโลก ยึดมั่นในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหาเป็นประมุข มีความรู้และทักษะพื้นฐาน รวมทั้งเจตคติที่จำเป็นต่อการศึกษา ต่อการประกอบอาชีพและการศึกษาตลอดชีวิต โดยมุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนพื้นฐานความเชื่อว่า ทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้เต็มตามศักยภาพ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2551) มุ่งให้เกิดสมรรถนะที่สำคัญทั้ง 5 ประการ คือ 1) ความสามารถในการสื่อสาร 2) ความสามารถในการคิด 3) ความสามารถในการแก้ปัญหา 4)ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ เป็นกลุ่มสาระหนึ่งที่ช่วยให้ผู้เรียน มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับงานอาชีพ มีทักษะการทำงาน ทักษะการจัดการสามารถนำเทคโนโลยีสารสนเทศและเทคโนโลยีต่างๆ มาใช้ในการทำงานอย่างถูกต้องเหมาะสมคุ้มค่าและมีคุณธรรม สร้างและพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือวิธีการใหม่ๆ สามารถทำงานเป็นหมู่มีนิสัยรักการทำงาน เห็นคุณค่าและมีเจตคติที่ที่ดีต่องาน ตลอดจน มีคุณธรรม จริยธรรมและค่านิยมที่เป็นพื้นฐาน ได้แก่ ความขยัน ประหยัด ซื่อสัตย์ อดทน อันจะนำไปสู่การ ให้ผู้เรียนสามารถช่วยเหลือตนเองและพึ่งตนเองได้ และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข ร่วมมือและแข่งขันในระดับสากลในบริบทของสังคมไทย นอกจากนี้ยังเป็นสาระที่เน้นกระบวนการทำงานและจัดการ อย่างเป็นระบบ พัฒนาความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะในการออกแบบงานและการทำงานอย่างมีกลยุทธ์ โดยใช้กระบวนการเทคใน โลยี ตลอดจนนำเทคในโลยีมาประยุกต์ใช้ในการทำงาน เน้นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและพลังงานอย่างประหยัดและคุ้มค่า กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ จึงได้กำหนดการเรียนรู้ที่ยึดกระบวนการจัดการและการแก้ปัญหาเป็นสำคัญ โดยงานที่นำมาฝึกฝนเป็นงาน เพื่อการดำรงชีวิตในครอบครัวและสังคม และงานเพื่อการประกอบอาชีพ ซึ่งงานทั้งสองประเภทนี้ เมื่อผู้เรียนได้รับการฝึกฝนและปฏิบัติตามกระบวนการเรียนรู้ของกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพแล้ว ผู้เรียนจะได้รับการปลูกฝังและพัฒนาให้มีคุณภาพและคุณธรรม ซึ่งสอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2551 ที่มุ่งพัฒนาสมรรถนะทั้ง 5 ด้านของผู้เรียน และในกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพนั้น สมรรถนะที่ผู้เรียนจะได้รับคือสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิต ทั้งนี้สิ่งที่จะนำพาผู้เรียนไปสู่เป้าหมายนี้ได้นั้นที่สำคัญที่สุดคือ การมีทักษะกระบวนการทำงานที่ดี โดยเล็งเห็นว่า การนำทักษะกระบวนการทำงานไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาการงานอาชีพ การจัดการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการงานอาชีพต้องการพัฒนาผู้เรียนตามที่จุดมุ่งหมายของหลักสูตร ได้กำหนดไว้เพื่อให้นักเรียนได้เรียนเกี่ยวกับทักษะให้มากขึ้น โดยเฉพาะนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ที่เน้นการเรียนอย่างสนุกสนานและมีความสุขในการเรียนรู้ ควบคู่กับการมีทักษะการทำงาน เพื่อเป็นพื้นฐาน ในการใช้ทักษะชีวิต ทั้งนี้จากการวิเคราะห์ผู้เรียนเป็นรายบุคลของนักเรียมชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียน บ้านขามใหญ่ นักเรียนส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีอาชีพรับจ้าง การปฏิบัติกิจวัตรประจำวันของนักเรียนทางบ้านไม่มีเวลา ยังไม่ได้รับการปลูกฝังให้ช่วยเหลือตนเอง ที่ต้องใช้ทักษะการทำงานเพื่อช่วยเหลือตนเอง ซึ่งมีผลให้นักเรียนยังทำงานเพื่อช่วยเหลือตนเองไม่ได้ ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องส่งเสริมผู้เรียนให้มีทักษะเกิดขึ้นได้ในรายวิชาการงานอาชีพ โดยการใช้เทคนิคการสอนที่มุ่งเน้นให้นักระบวนการทำงานอย่างเป็นขั้นตอน เพื่อให้นักเรียนมีทักษะในการวางแผนการทำงาน ซึ่งส่งผลให้ปฏิบัติงานได้สำเร็จตามจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้และเป็นไปตามลำดับขั้นตอนของการทำงาน เพื่อให้เกิดความภาคภูมิใจในผลงาน การจัดการเรียนการเรียนรู้โดยเน้นทักษะกระบวนการ จึงเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสมสำหรับการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ ในสาระที่ 1 การดํารงชีวิตและครอบครัว ตามมาตรฐาน ดังนี้ ง 1.1 เข้าใจการทํางาน มีความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะการจัดการทักษะกระบวนการแก้ปัญหา ทักษะการทํางานร่วมกันและทักษะการแสวงหาความรู้ มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกในการใช้พลังงาน ทรัพยากร และสิ่งแวดล้อม เพื่อการดํารงชีวิตและครอบครัว (สํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ขั้นพื้นฐาน, 2551) และเมื่อพิจารณาจะพบว่า“ทักษะกระบวนการทํางาน” เป็นทักษะที่เน้นการจัดกระบวนการทํางาน ให้เป็นไปตามลําดับขั้นตอน เพื่อให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะที่ดีในการทํางาน สามารถคิด เป็นแก้ปัญหาเป็นปฏิบัติเป็นมีทักษะในการทํางานทั้งในการลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง หรือปฏิบัติเป็นกลุ่มเพื่อให้งานนั้นได้สําเร็จบรรลุเป้าหมายที่วางไว้ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนต่างๆ ได้แก่ การวิเคราะห์งานการวางแผนในการทํางานการปฏิบัติงานและการประเมินผลการทํางาน (กระทรวงศึกษาธิการ, 2551) อีกทั้งยังสามารถทํางานร่วมกับผู้อื่นได้นอกจากนี้การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นทักษะกระบวนการโดยทั่วไปจะยึดทักษะ2 ประการ คือ ทักษะกระบวนการ และทักษะการแก้ปัญหา ซึ่งหากผู้เรียนเกิดทักษะทั้ง 2 สิ่งนี้ได้ ก็จะทําให้การเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพเกิดประสิทธิภาพมากขึ้น จากประสบการณ์การสอนของได้พบปัญหาที่เกิดขึ้น เช่น นักเรียนไม่เคยใช้อุปกรณ์ในการทํางาน บ้านไม่เคยลงมือปฏิบัติงานด้วยตนเอง ทําให้ไม่มีทักษะในการใช้อุปกรณ์ และขาดโอกาสในการทํางาน เพื่อช่วยเหลือตนเองที่เองที่บ้าน จึงเกิดความต้องการที่จะการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ในเรื่องของการปฏิบัติเพื่อนําไปใช้ได้จริงในชีวิตประจําวัน ดังนั้น ทักษะกระบวนการทํางาน จึงจําเป็นอยางมากในการที่จะทําให้งานบรรลุตาม วัตถุประสงค์ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นทักษะกระบวนการทํางานเพื่อให้ผู้เรียนเกิดทักษะ กระบวนการจะนํามาใช้ในการจัดการเรียนการสอนใน ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 สาระที่ 1 การดํารงชีวิตและครอบครัว ซึ่งเป็นงานที่ต้องอาศัยทักษะกระบวนการทํางานอย่างเป็นลําดับขั้นตอนทั้งสิ้น หากผู้เรียนได้เรียนรู้โดยผ่านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นทักษะกระบวนการทํางาน จะส่งผลให้เกิดทักษะและความชํานาญมากขึ้นและยังเป็นโอกาสในการวาง แนวทางพื้นฐานสําหรับการเลือกประกอบอาชีพในอนาคตอย่าง มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ข้าพเจ้าจึงได้คิดค้นการพัฒนาทักษะกระบวนการทํางานด้วยการจัดการเรียนรู้เชิงรุก(Active Learning) รูปแบบ Apar Model ในรายวิชาการงานอาชีพ กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ขึ้น

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนได้รับการพัฒนามีทักษะกระบวนการการทํางาน และสามารถลงมือปฏิบัติงานได้อย่าง เป็นลําดับขั้นตอน ส่งผลให้เกิดประสิทธิภาพในการทํางาน ผู้เรียนมีความกระตือรือร้นในการเรียน ส่งผลให้นักเรียนตั้งใจ ทํางานและเกิดการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูมีนวัตกรรม “ การพัฒนาทักษะกระบวนการทํางานด้วยการจัดการเรียนรู้เชิงรุก(Active Learning) รูปแบบ Apar Model ในรายวิชาการงานอาชีพ กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 สามารถนำไปใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนให้มีคุณภาพได้
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : จากการดำเนินการพัฒนานวัตกรรม เรื่อง การพัฒนาทักษะกระบวนการทํางานด้วยการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) รูปแบบ Apar Model ในรายวิชาการงานอาชีพ กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ส่งผลให้โรงเรียน้บานขามใหญ่มีนวัตกรรมที่มีแนวทางปฏิบัติที่ดีในการนําแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุกไปใช้ออกแบบการจัดการเรียนรู้ในลักษณะต่างๆ และมีหลักสูตรการศึกษาที่มีกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก(Active Learning) ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้เรียนตามพหุปัญญา และพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะตามหลักสูตรและทักษะที่จําเป็นในศตวรรษที่ ๒๑
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ชุมชนและสังคมเล็งเห็นและตระหนักถึงความสำคัญในการพัฒนาทักษะการทำงานให้กับนักเรียนเพื่อส่งเสริมให้นักเรียนมีทักษะในการช่วยเหลือตนเองและครอบครัว โรงเรียนจึงได้รับการสนับสนุน และส่งเสริมการทำกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะอาชีพ เช่น โครงการฝึกทักษะอาชีพ
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]