ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           ในยุคดิจิทัลที่ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว รูปแบบการดำรงชีวิตและการทำงานได้ปรับตัวตามบริบทใหม่ ส่งผลให้ทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 มีความหลากหลายและซับซ้อนมากขึ้น การจัดการเรียนรู้ที่มุ่งถ่ายทอดความรู้จากครูสู่ผู้เรียนเพียงฝ่ายเดียวจึงไม่เพียงพอต่อการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนให้รอบด้าน พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 หมวด 4 มาตรา 22 กำหนดให้การจัดการศึกษายึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถในการเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ โดยถือว่าผู้เรียนเป็นศูนย์กลางของกระบวนการศึกษา และต้องได้รับการส่งเสริมให้พัฒนาเต็มตามศักยภาพตามธรรมชาติของตน ขณะที่มาตรา 24 เน้นให้สถานศึกษาออกแบบเนื้อหา สาระ และกิจกรรมที่สอดคล้องกับความสนใจและความถนัดของผู้เรียน คำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะการคิด การจัดการ การเผชิญสถานการณ์ และการประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อแก้ปัญหา ตลอดจนเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกปฏิบัติให้เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง มีนิสัยรักการอ่าน ใฝ่รู้ และจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้อย่างรอบด้าน (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2545) หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ระบุว่าคณิตศาสตร์มีบทบาทสำคัญต่อความสำเร็จในการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เนื่องจากเป็นศาสตร์ที่ส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ การคิดอย่างมีเหตุผล เป็นระบบและมีแบบแผน ช่วยให้ผู้เรียนสามารถวิเคราะห์สถานการณ์ คาดการณ์ วางแผน และตัดสินใจแก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสม อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือพื้นฐานในการศึกษาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และศาสตร์อื่น อันเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และศักยภาพทางเศรษฐกิจของประเทศให้สามารถแข่งขันในระดับนานาชาติได้ ดังนั้น การจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์จึงต้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องให้สอดคล้องกับบริบททางเศรษฐกิจ สังคม และความก้าวหน้าทางวิทยาการ (กระทรวงศึกษาธิการ, 2560) ในบริบทการปฏิรูปการศึกษาของไทย ได้มีการพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้หลากหลายรูปแบบเพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียน “การศึกษาชั้นเรียน” (Lesson Study) เป็นกระบวนการพัฒนาวิชาชีพครูที่เน้นการทำงานร่วมกันของครูในการวางแผนบทเรียน ทดลองสอน สังเกตการณ์ และสะท้อนผลหลังการสอน โดยครูและทีมงานร่วมกันวิเคราะห์กระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนจากหลักฐานเชิงประจักษ์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และปรับปรุงแนวปฏิบัติอย่างเป็นระบบ กระบวนการดังกล่าวช่วยให้ครูมองการสอนผ่านมุมมองของผู้เรียน เกิดเครือข่ายการเรียนรู้ทางวิชาชีพภายในโรงเรียน และส่งเสริมการใช้สื่อหรือสถานการณ์จริงในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีความหมาย (นภาพร, 2554) จึงนับเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนอย่างยั่งยืน ขณะเดียวกัน นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบ I CHAa Model เป็นการบูรณาการแนวคิด Brain-Based Learning (BBL) การสอนแบบบูรณาการ และการเรียนรู้แบบร่วมมือ โดยเริ่มจากขั้น Introduction เพื่อกระตุ้นความสนใจและเตรียมความพร้อมของผู้เรียน ขั้น Content จัดเนื้อหาอย่างเชื่อมโยงสัมพันธ์ ขั้น Helpful จัดกลุ่มผู้เรียนแบบคละความสามารถเพื่อส่งเสริมการช่วยเหลือและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ขั้น Active เปิดโอกาสให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติ ฝึกทักษะการทำงานเป็นทีมและความรับผิดชอบร่วมกัน ภายใต้บทบาทของครูในฐานะผู้อำนวยความสะดวก และขั้น Assessment ให้ผู้เรียนร่วมสะท้อนและประเมินผลการเรียนรู้ กระบวนการดังกล่าวมุ่งพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ ความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ และเสริมสร้างความคงทนในการคิดคำนวณ จากกรอบแนวคิดเชิงนโยบายและนวัตกรรมดังกล่าว ครูผู้สอนจึงมีแนวทางพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) รายวิชาคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยบูรณาการกระบวนการ Lesson Study ร่วมกับ I CHAa Model ผ่านกิจกรรม “เที่ยวอุบลฯ ไม่หลง ไม่ลืม” เพื่อสร้างสถานการณ์การเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับบริบทจริง ส่งเสริมให้ผู้เรียนสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง พัฒนาทักษะการคิดอย่างเป็นระบบ มีทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ เจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ และสามารถประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อสร้างสรรค์สิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม อันสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 อย่างแท้จริง

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนการจัดการเรียนรู้เชิงรุกตามแนวทาง Lesson Study ร่วมกับ I CHAa Model ผ่านกิจกรรม “เที่ยวอุบลฯ ไม่หลง ไม่ลืม” ส่งผลให้นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์สูงขึ้น และสามารถบูรณาการความรู้เรื่องร้อยละ อัตราส่วน มาตราส่วน และการวางแผนงบประมาณไปใช้ในสถานการณ์จริงได้อย่างมีความหมาย นักเรียนได้พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การตัดสินใจ และการทำงานเป็นทีม สามารถออกแบบแผนการท่องเที่ยวโดยคำนึงถึงระยะทาง เวลา และค่าใช้จ่ายอย่างรอบคอบ อีกทั้งยังมีทักษะการสื่อสารและความกล้าแสดงออกเพิ่มขึ้น ผลการประเมินความพึงพอใจเฉลี่ยร้อยละ 90.87 อยู่ในระดับดีมาก สะท้อนให้เห็นแรงจูงใจในการเรียนรู้ ความสนุก และเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ ตลอดจนเกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตนเอง
ผลลัพธ์ต่อครู : กระบวนการ Lesson Study เปิดโอกาสให้ครูทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การวางแผนบทเรียน การสังเกตการสอน การสะท้อนผล และการปรับปรุงพัฒนา ส่งเสริมให้เกิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ภายในสถานศึกษา ครูมีความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนมากขึ้น สามารถออกแบบกิจกรรมที่เชื่อมโยงเนื้อหาคณิตศาสตร์กับบริบทจริงได้อย่างเหมาะสม การใช้ I CHAa Model ช่วยให้ครูจัดลำดับขั้นตอนการเรียนรู้ได้ชัดเจน เป็นระบบ และเอื้อต่อการพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูงของผู้เรียน ส่งผลให้ครูเกิดความมั่นใจและความภาคภูมิใจในวิชาชีพเพิ่มขึ้น
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : นวัตกรรมดังกล่าวก่อให้เกิดรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่มีโครงสร้างชัดเจน สามารถพัฒนาเป็นต้นแบบในการยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนของโรงเรียนได้อย่างเป็นระบบ สถานศึกษามีแนวทางบูรณาการหลักสูตรกับบริบทท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม สอดคล้องกับนโยบายการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 อีกทั้งผลสัมฤทธิ์และความพึงพอใจของนักเรียนที่เพิ่มขึ้นยังสะท้อนภาพลักษณ์เชิงบวกของโรงเรียนในด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและการพัฒนานวัตกรรมทางการศึกษา
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : การบูรณาการเนื้อหาคณิตศาสตร์กับกิจกรรมวางแผนการท่องเที่ยวในท้องถิ่น ทำให้ชุมชนได้รับประโยชน์จากผลงานของนักเรียนที่สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลแนะนำเส้นทางท่องเที่ยวได้จริง เกิดความเชื่อมโยงระหว่างโรงเรียนกับชุมชนอย่างใกล้ชิด ส่งเสริมความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ท้องถิ่น และเปิดโอกาสให้ผู้ปกครองและประชาชนมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางการศึกษา อันนำไปสู่ความร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาและสังคมโดยรวมอย่างยั่งยืน
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]