ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           วิทยาศาสตร์เป็นวัฒนธรรมของโลกสมัยใหม่ ซึ่งเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ทุกคน จึงจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาเพื่อที่จะมีความรู้ความเข้าใจในธรรมชาติและเทคโนโลยีที่มนุษย์ สร้างสรรค์ขึ้น (กรมวิชาการ, 2545) วิทยาศาสตร์ช่วยให้คนได้พัฒนาวิธีคิด ทั้งความคิดเป็นเหตุเป็นผล คิดสร้างสรรค์ คิดวิเคราะห์วิจารณ์ มีทักษะที่สำคัญในการค้นคว้าหาความรู้ มีความสามารถในการแก้ปัญหา อย่างเป็นระบบ สามารถตัดสินใจโดยใช้ข้อมูลหลากหลายและประจักษ์พยานที่ตรวจสอบได้ วิทยาศาสตร์เป็นวัฒนธรรมของโลกสมัยใหม่ ซึ่งเป็นสังคมแห่งความรู้ (knowledge based society) ทุกคนจึงจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาให้รู้วิทยาศาสตร์ (scientific literacy for all) เพื่อที่จะมีความรู้ ความเข้าใจโลกธรรมชาติและเทคโนโลยีที่มนุษย์สร้างขึ้น และนำความรู้ ไปใช้อย่างมีเหตุผล สร้างสรรค์ และมีคุณธรรม (กรมวิชาการ, 2546) การจัดการเรียนรู้เชิงรุก หรือ Active Learning คือ รูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการมีส่วนร่วมของผู้เรียน โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ใช้กระบวนการคิด วิเคราะห์ และลงมือทำ หัวใจสำคัญของ Active Learning จำเป็นต้องมี 4 องค์ประกอบ ได้แก่ การเรียนรู้ผ่านการคิดขั้นสูง (Thinking Based Learning) เรียนรู้จากการลงมือทำ (Learning by doing) เรียนรู้จากการทำงานร่วมกัน (Cooperative Learning) และเรียนรู้จากการสำรวจค้นหา (Inquiry Based Learning) รูปแบบการเรียนรู้แบบนี้จะสามารถทำให้ผู้เรียนรักษาผลการเรียนรู้ได้อยู่คงทน และเก็บเป็นระบบความจำในระยะยาว การเรียนรู้จะเป็นไปอย่างมีความหมายโดยเกิดจากความร่วมมือกันระหว่างครูและผู้เรียน ส่งผลให้เกิดความรู้ ทักษะ และเจตคติที่ดี อันจะนำไปสู่ การเกิดสมรรถนะที่สำคัญตามเป้าหมายของแต่ละวิชา และการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เป็นอีกหนึ่งการสอนในยุคศตวรรษที่ 21 ที่กระตุ้นผู้เรียนพัฒนาทักษะวิธีคิด ให้เป็นกระบวนการเป็นเหตุเป็นผล มีคิดสร้างสรรค์ คิดวิเคราะห์ วิจารณ์ สร้างทักษะสำคัญในการค้นคว้าหาความรู้ และมีความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบด้วยตนเองได้ ซึ่งการใช้รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) นี้เป็นขั้นตอนการเรียนรู้ที่มุ่งให้ผู้เรียนได้มีโอกาสสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเองผ่านกระบวนการคิดและการลงมือทำ โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์เป็นเครื่องมือสำคัญเพื่อ การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และทักษะการเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ 21 จากการวิเคราะห์ทักษะการคิด และการแก้ไขปัญหาทางการเรียนวิทยาศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2566 พบว่า ยังมีทักษะทางการคิด และการแก้ไขปัญหาทางการเรียนวิทยาศาสตร์ต่ำกว่าเกณฑ์ที่โรงเรียนกำหนดไว้ จึงได้นำความรู้ในสิ่งใกล้ตัวของนักเรียนเข้ามาช่วยเสริมทักษะการคิด และการแก้ไขปัญหาให้กับตัวผู้เรียนเอง เรื่อง เห็ดนางฟ้า ถือเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีในชุมชน และเป็นอีกหนึ่งอาชีพเสริมที่น่าสนใจ ในกรณีของเห็ดนางฟ้า การเรียนการสอนในเรื่องนี้จะช่วยให้นักเรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตและกระบวนการทางธรรมชาติ เช่น การเจริญเติบโตของเห็ด การมีบทบาทในระบบนิเวศ และการประยุกต์ใช้เห็ดในชีวิตประจำวัน ซึ่งสามารถเชื่อมโยงกับหลักการทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างดี จากหลักการและเหตุผลดังกล่าว จึงหาแนวทางในการพัฒนาทักษะการคิด และการแก้ไขปัญหาการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ของโรงเรียน ให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลต่อนักเรียนยิ่งขึ้น โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้นตอน(5Es) เรื่อง เห็ดนางฟ้า สำหรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ขึ้นเพื่อปรับรูปแบบกระบวนการเรียนการสอนที่เน้นให้ผู้เรียน ได้ฝึกปฏิบัติ หรือ การลงมือทำซึ่งความรู้ที่เกิดขึ้นก็เป็นความรู้ที่ได้จากประสบการณ์กระบวนการในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ผู้เรียนต้องได้มีโอกาสลงมือกระทำมากกว่าการฟังเพียงอย่างเดียว ได้โต้ตอบและวิเคราะห์ปัญหา

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1.นักเรียน - มีความกระตือรือร้นในการเรียนรู้ อยากรู้อยากเห็น กล้าถาม กล้าทดลอง - มีวินัยและความรับผิดชอบ โดยเฉพาะการดูแลก้อนเห็ดในช่วงเวลาที่ต้องติดตามผล - ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี แบ่งปันความคิดเห็น เคารพบทบาทของเพื่อนในกลุ่ม
ผลลัพธ์ต่อครู : 2.ครู - มีความเข้าใจลึกซึ้งในกระบวนการ 5Es และสามารถวางแผนกิจกรรมให้สอดคล้อง - สามารถเป็น “ผู้อำนวยความสะดวก” ที่ดี กระตุ้นการคิดและตั้งคำถามมากกว่าการบอกคำตอบ - ประเมินผลได้หลากหลายมิติ ทั้งด้านทักษะ ความคิด และเจตคติ - มีความยืดหยุ่นและปรับกิจกรรมตามบริบท เช่น การปรับตารางเรียนให้เข้ากับวงจรของเห็ด
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : 3.ผู้บริหาร (ผู้อำนวยการโรงเรียน) - สนับสนุนเชิงนโยบาย เช่น อนุมัติงบประมาณสนับสนุนอุปกรณ์การเรียน การทดลอง - ส่งเสริมให้ครูพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ ผ่านเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือ PLC - จัดการเวลาและตารางเรียนที่ยืดหยุ่น เพื่อให้ครูมีเวลาพัฒนาและดำเนินกิจกรรมได้ครบถ้วน - สร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning ในโรงเรียน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : 4.ผู้ปกครอง - สนับสนุนการเรียนรู้นอกห้องเรียน เช่น สนับสนุนให้ลูกดูแลก้อนเห็ดที่บ้าน ถ้ามี - เข้าใจเป้าหมายของกิจกรรม และไม่กังวลกับการเรียนที่ไม่ได้อยู่ในรูปแบบแบบท่องจำ - เปิดโอกาสให้ลูกได้คิดและลงมือทำ แม้อาจผิดพลาดบ้าง เพื่อสร้างทักษะจริง - ร่วมชื่นชมและให้กำลังใจ เมื่อลูกแสดงผลงานหรือสะท้อนการเรียนรู้
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]