ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           ถ้าพูดถึงคณิตคิดเร็วหรือการคิดเลขเร็ว หลายคนก็อาจจะนึกถึงการบวกลบคูณหารเลขยาก ๆ เพียงเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว การคิดเลขเร็วนั้นยังรวมไปถึงการเปรียบเทียบจำนวน การเปรียบเทียบและแปลงหน่วยต่าง ๆ เช่น การแปลงหน่วยเซนติเมตรให้เป็นหน่วยเมตร การแลกเหรียญหรือแลกธนบัตร ซึ่งล้วนเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของเราทั้งสิ้น บางคนอาจจะสงสัยต่อว่า แล้วทำไมจะต้องฝึกคณิตคิดเร็วด้วย ในเมื่อเราก็มีเครื่องคิดเลขมาช่วยคำนวณอยู่แล้ว จริงอยู่ว่าการมีเครื่องคิดเลขเป็นตัวช่วยเป็นเรื่องที่ดี แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าในความเป็นจริงแล้วก็ยังมีหลายสถานการณ์ ที่เราไม่มีเครื่องคิดเลขติดตัว หรืออยู่ในสถานการณ์ที่ใช้เครื่องคิดเลขไม่ได้ เช่น การซื้อของด้วยเงินสด การเทียบเวลา ไปจนถึง การสอบวิชาคณิตศาสตร์ของเด็ก ๆ นักเรียนวัยประถม หรือมัธยมที่ไม่รับอนุญาตให้นำเครื่องคิดเลขมาช่วยคิด ทักษะการคิดเลขเร็วจึงเป็นทักษะที่จำเป็นในการเรียนและการสอบของเด็กนักเรียนอย่างเลี่ยงไม่ได้ การคิดเลขเร็วเป็นทักษะอย่างหนึ่งที่ช่วยทั้งฝึกสมองและเพิ่มความสามารถด้านการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ยิ่งคิดเลขได้เร็วก็ยิ่งทำให้แก้โจทย์ได้เร็วมากขึ้น จึงมักจะมีการฝึกคณิตคิดเร็วตั้งแต่ระดับประถมเพื่อสร้างความคุ้นเคยในการทำโจทย์คณิตศาสตร์ คุณครูชั้นประถมศึกษาบางท่านจึงมองว่าการคิดเลขเร็วเป็นทักษะสำคัญที่นักเรียนควรจะมีติดตัวไว้ ทั้งเพื่อการเรียนและการฝึกสมองให้มีความคล่องแคล่วรวดเร็ว จนต้องมีการฝึกหัดเป็นขั้นเป็นตอนเลยทีเดียว การคิดเลขเร็วในระดับคณิตศาสตร์ประถมมักจะเริ่มฝึกจากระดับพื้นฐานที่เป็นการบวกลบง่าย ๆ ก่อน แล้วจึงค่อย ๆ เพิ่มระดับความยากตามความสามารถของนักเรียน นอกจากนี้ คณิตคิดเร็วยังมีประโยชน์ในการกระตุ้นสมองให้เกิดความตื่นตัวในการแก้โจทย์ปัญหา และได้ฝึกการจัดระบบความคิดของตัวเองให้มีระเบียบมากขึ้นผ่านการคิดแก้โจทย์ปัญหาอีกด้วย จากการวิเคราะห์และแบ่งกลุ่มนักเรียนพบว่า นักเรียนชั้นประถมมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนประชาสามัคคี (บ้านหนองมะนาว) ผู้เรียนมีทักษะการคิดคำนวณทางคณิตศาสตร์ ได้แก่ การบวก การลบ การคูณ การหาร ได้ แต่ยังขาดความคิดคล่อง และความแม่นยำ สังเกตการจาก การอธิบาย การแสดงวิธีทำ หรือการตอบคำถาม ที่มีรายละเอียดของสิ่งต่างๆ เหล่านี้ พบว่า ผู้เรียนไม่สามารถปฏิบัติได้ ส่งผลให้การประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียนสื่อความหมายของผู้เรียนอยู่ในระดับต่ำ และยังส่งผลต่อการเรียนรู้วิชาอื่นๆไม่บรรลุเป้าหมายตามที่กำหนด ข้าพเจ้าได้สังเคราะห์ปรัชญาสรรคนิยม ที่ส่งเสริมการสร้างความรู้ของผู้เรียน วิเคราะห์ทฤษฎีการเรียนรู้ของ Dewey ที่พัฒนาการเรียนรู้ด้วยการลงมือกระทำ และวิเคราะห์แนวคิดการเรียนรู้เชิงงรุก ที่เน้นการคิด ลงมือทำ และนำเสนอของผู้เรียน สู่การออกแบบนวัตกรรม คือ แบบฝึกทักษะการคิดเลขเร็ว ซึ่งเป็นนวัตกรรม ที่ส่งเสริมการคิดคำนวณของผู้เรียน ที่สามารถนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ โดยออกแบบเนื้อหาของนวัตกรรมให้สอดคล้องกับการวิเคราะห์หลักสูตรคณิตศาสตร์ จำนวน 3 ชุด ได้แก่ การแก้โจทย์การบวก การลบ การคูณและการหาร ความสมเหตุสมผล การสร้างโจทย์ ด้วยความสำคัญและความจำเป็นของการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ดังกล่าว ข้าพเจ้าจึงได้พัฒนาแบบฝึกทักษะคิดเลขเร็ว คือ ขั้นทบทวนประสบการณ์ ขั้นกิจกรรม ขั้นสะท้อนความคิด ขั้นประเมินผล และขั้นประยุกต์ใช้ โดยนำข้อมูลในชุมชนหรืออัตลักษณ์จังหวัดอุบลราชธานีมาประยุกต์เข้ากับเนื้อหาสาระที่จำเป็นต้องเรียนรู้ โรงเรียนประชาสามัคคี (บ้านหนองมะนาว) เป็นโรงเรียนขยายโอกาส มีทรัพยากรที่มีความเหมาะสม เช่น วัสดุ อุปกรณ์ โครงสร้างพื้นฐานมีความเพียงพอ เช่น การคมนาคม สื่อสาร ไฟฟ้า ประปา มีห้องเรียนที่เหมาะสมในการจัดการเรียนรู้ ด้วยกระบวนการกลุ่ม มีหลักสูตรที่สอดคล้องกับการนำนวัตกรรมแบบฝึกทักษะการคิดเลขเร็ว โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) รายวิชาคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ไปใช้เพื่อเพิ่มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน และสามารถปรับหลักสูตรให้รองรับการเรียนรู้แบบใหม่ได้ ครูมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักสูตรและมีแผนการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้อง โรงเรียนประชาสามัคคี (บ้านหนองมะนาว) เปิดกว้างต่อการเรียนรู้ใหม่ ๆ และมีการสนับสนุนจากบุคลากรทั้งภายในและภายนอก มีระบบการประเมินผลที่เอื้อต่อการทดลองและพัฒนานวัตกรรม ใช้การวิเคราะห์ SWOT เป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้ในการวิเคราะห์บริบทพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยพิจารณาถึงจุดแข็ง (Strengths) จุดอ่อน (Weaknesses) โอกาส (Opportunities) และอุปสรรค (Threats) ของพื้นที่นำร่อง ซึ่งจะเพิ่มโอกาสความสำเร็จในการนำนวัตกรรมไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน- นักเรียนมีทักษะการคิดเลขเร็ว - นักเรียนได้เรียนรู้การทำงานเป็นทีม - เรียนรู้จากประสบการณ์จริง โดยการทำกิจกรรมและแบบฝึกทักษะโดยการเล่นเกม
ผลลัพธ์ต่อครู : - ได้พัฒนานักเรียน สามารถประเมินพัฒนาการพฤติกรรมการทำงานเดี่ยว/กลุ่ม - มีนวัตกรรมแบบฝึกทักษะการคิดเลขเร็ว โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) รายวิชาคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เป็นนวัตกรรมที่น่าสนใจ และมีประสิทธิภาพ - ได้สร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนการสอน มีส่วนร่วมในการพัฒนานวัตกรรมการเรียนการสอน และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชั้นเรียนอื่นๆ ได้ - ได้สร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดีให้กับนักเรียน และส่งเสริมบรรยากาศการเรียนการสอนที่ดีในห้องเรียน
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : - ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น - ส่งเสริมบรรยากาศการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ และนวัตกรรมในโรงเรียน - ได้รับการยอมรับจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เป็นสถานศึกษานำร่องนวัตกรรม
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : - ได้รับความเท่าเทียมด้านการจัดการศึกษาเนื่องจากมีการสร้างและพัฒนานวัตกรรมใหม่ๆ เข้ามาใช้เป็นสื่อในการพัฒนานักเรียนในชุมชน ส่งผลต่อการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงคุณภาพการศึกษา - ชุมชนมีความพึงพอใจ ส่งผลให้มีความสัมพันธ์อันดีต่อกัน
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]