ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           ภาษาไทยเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติและเป็นเครื่องมือสำคัญในการสื่อสาร การเรียนรู้ และการดำรงชีวิตของคนไทย กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดให้ผู้เรียนมีทักษะการฟัง พูด อ่าน และเขียนภาษาไทยได้อย่างถูกต้องตามหลักภาษา จากผลการประเมินคุณภาพการศึกษาระดับชาติในหลายปีที่ผ่านมา พบว่านักเรียนจำนวนหนึ่งยังมีปัญหาด้านการอ่านออกเสียงและการเขียนคำภาษาไทย โดยเฉพาะคำที่มีลักษณะซับซ้อน เช่น คำควบกล้ำ ซึ่งส่งผลต่อการใช้ภาษาไทยในการสื่อสารและการเรียนรู้ในรายวิชาอื่น ๆ คำควบกล้ำเป็นเนื้อหาสำคัญในกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทยระดับประถมศึกษา เนื่องจากเป็นพื้นฐานของการอ่านและการเขียนคำได้อย่างถูกต้อง หากผู้เรียนขาดความเข้าใจเกี่ยวกับคำควบกล้ำ อาจทำให้เกิดการอ่านผิด ออกเสียงไม่ถูกต้อง และเขียนสะกดคำคลาดเคลื่อนได้ จากการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาไทยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านขามป้อม พบว่านักเรียนบางส่วนยังสับสนในการจำแนกประเภทของคำควบกล้ำ รวมทั้งไม่สามารถอ่านและเขียนคำควบกล้ำได้อย่างถูกต้อง นักเรียนส่วนใหญ่เรียนรู้จากแบบฝึกหัดในหนังสือเรียนเป็นหลัก ทำให้ขาดความสนใจและไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้สู่การปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม คณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดในการนำความรู้เรื่องคำควบกล้ำมาบูรณาการกับงานศิลปะและงานประดิษฐ์ โดยสร้างสรรค์ชิ้นงานปักลายคำควบกล้ำบนแผ่นเฟรมพลาสติกในรูปแบบภาพพิกเซล (Pixel Art) ซึ่งเป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ศึกษาคำควบกล้ำที่ตนเองสนใจ ออกแบบลวดลาย และลงมือสร้างชิ้นงานจริงด้วยตนเอง กระบวนการดังกล่าวจะช่วยให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้อย่างสนุกสนาน ฝึกการสังเกต การคิดสร้างสรรค์ ความประณีต และความอดทนในการทำงาน นอกจากนี้ ชิ้นงานที่สร้างขึ้นยังสามารถนำไปใช้เป็นสื่อการเรียนรู้สำหรับนักเรียนคนอื่นๆ ดังนั้น คณะผู้จัดทำจึงได้จัดทำโครงงาน "คำควบกล้ำ ศิลปะจากตัวอักษรภาษาไทย" ขึ้น เพื่อส่งเสริมทักษะการอ่านและการเขียนคำควบกล้ำ พร้อมทั้งพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ผ่านการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะจากตัวอักษรภาษาไทยอย่างมีคุณค่าและยั่งยืน

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนมีความรู้และความเข้าใจเรื่อง คำควบกล้ำแท้และคำควบกล้ำไม่แท้ มากขึ้น สามารถจำแนกประเภท อ่าน และเขียนคำควบกล้ำได้ถูกต้อง ตลอดจนสามารถนำความรู้ทางภาษาไทยมาประยุกต์ใช้ในการออกแบบภาพพิกเซลและสร้างชิ้นงานปักลายบนแผ่นเฟรมพลาสติกได้อย่างสร้างสรรค์ นอกจากนี้ กระบวนการลงมือปฏิบัติจริงยังช่วยพัฒนาสมาธิ ความอดทน ความรับผิดชอบ ความประณีต การวางแผน และความภาคภูมิใจในผลงานของตนเอง
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูมีแนวทางในการจัดการเรียนรู้ภาษาไทยที่เน้น Active Learning มากขึ้น โดยเปลี่ยนจากการเรียนรู้คำควบกล้ำผ่านการจดจำหรือแบบฝึกหัดเพียงอย่างเดียว มาเป็นกระบวนการที่ให้นักเรียน ศึกษา–เลือกคำ–ออกแบบ–ลงมือสร้าง–ตรวจสอบ–นำเสนอผลงาน ซึ่งสอดคล้องกับขั้นตอนการดำเนินโครงงาน ครูสามารถนำชิ้นงานของนักเรียนมาใช้เป็นสื่อประกอบการเรียนรู้ และต่อยอดแนวคิดไปสู่เนื้อหาภาษาไทยเรื่องอื่นได้
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : สถานศึกษาได้ชิ้นงานและสื่อการเรียนรู้ภาษาไทยที่เกิดจากการลงมือสร้างสรรค์ของนักเรียน สามารถนำไป จัดแสดง เผยแพร่ และใช้เป็นตัวอย่างการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ภายในโรงเรียนได้ อีกทั้งยังสะท้อนแนวทางการจัดการศึกษาที่บูรณาการความรู้ภาษาไทยกับศิลปะและงานประดิษฐ์ ทำให้การเรียนรู้มีความเป็นรูปธรรมและน่าสนใจมากขึ้น โดยในโครงงานมีการกำหนดให้จัดเตรียมชิ้นงานและเอกสารเพื่อนำเสนอและแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับครูและนักเรียนด้วย
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ชิ้นงานสามารถนำไปเผยแพร่ความรู้เรื่องคำควบกล้ำแก่ผู้ปกครองและชุมชนผ่านนิทรรศการหรือกิจกรรมของโรงเรียน ช่วยให้ชุมชนเห็นผลงานและศักยภาพของนักเรียน ตลอดจนเห็นแนวทางการอนุรักษ์และส่งเสริมการใช้ภาษาไทยผ่านงานสร้างสรรค์
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]