การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ วิชา วิทยาศาสตร์ โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning : PBL) ผสานการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ 5Es ผ่านเทคโนโลยีการศึกษาและกระดานแม่เหล็ก เรื่อง “อาหารพื้นบ้าน รสชาติอีสาน พวกหนูชอบทาน และรู้ประโยชน์” ระดับชั้นประถมศึกษาปี
ผู้พัฒนา นางสาวรุ่งวิภา มนต์ทอง
โรงเรียนโรงเรียนบ้านจานตะโนน
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
การศึกษาในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะสำคัญที่สอดคล้องกับโลกยุคดิจิทัล ซึ่งรวมถึง ทักษะทางเทคโนโลยี การคิดเชิงระบบ (System Thinking) และการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ โดยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญในสังคมโลกปัจจุบันและอนาคต เป็นสังคมแห่งการ เรียนรู้ (Knowledge based society) ผู้เรียนทุกคนต้องได้รับการพัฒนา สามารถแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ คิดอย่าง มีเหตุผล คิดวิเคราะห์ คิดสร้างสรรค์ และจิตวิทยาศาสตร์ ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนทุก ขั้นตอนและทำกิจกรรมที่มีความหลากหลายด้วยการลงมือปฏิบัติจริง (กระทรวงศึกษาธิการ. 2552) ในกระแสพลวัตของระบบเศรษฐกิจโลกยุคใหม่แห่งศตวรรษที่ 21 ประเทศไทยนับเป็นประเทศหนึ่งที่มีความ เจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว จึงมีความจําเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเร่งพัฒนาและปรับตัวให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ทั้งนี้ การศึกษานับว่าเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาศักยภาพของ ประชาชนภายในประเทศ พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552 มาตรา 47 กําหนดให้มีระบบการประกัน คุณภาพการศึกษา เพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาในทุกระดับ และมาตรา 48 ให้ หน่วยงานต้นสังกัดและสถานศึกษา จัดให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) และกำหนดแนวทางการจัดการเรียนการสอนตาม กระบวนการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5E คือ การกระตุ้นความสนใจ (Engagement) การสํารวจและค้นหา (Exploration) การอธิบาย (Explanation) การขยายความรู้ (Elaboration) และ การประเมินผล (Evaluation) การวัดและประเมินผลเน้นการประเมินเพื่อพัฒนาผู้เรียนด้วยเกณฑ์คุณภาพ (Rubrics) ซึ่ง Garvin (Building a Leaning Organization, 1993) ได้นําเสนอหลักในการพัฒนาสู่องค์กรแห่งการเรียนรู้ ได้แก่ การแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ (Systematic problem solving) ใช้แนวคิดการบริหารคุณภาพ (Quality Management Concepts) ต่างๆ เช่น การคิดวิเคราะห์ปัญหาเพื่อแก้ไขตามแนวคิดของ Deming Cycle (PDCA) การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-based Learning) เป็นการสอนที่กระตุ้นให้ผู้เรียนทำงานร่วมกับผู้อื่น และเรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติเพื่อให้ได้คำตอบที่ผู้เรียนอยากรู้หรือสงสัย ผู้เรียนมีการเชื่อมโยงประสบการณ์เดิมกับสิ่งที่กำลังเรียนรู้ และบูรณาการความรู้จากศาสตร์ต่าง ๆ กับชีวิตจริง เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้ของตนเองจากรูปธรรมเป็นนามธรรม กระตุ้นให้ผู้เรียนคิดสร้างสรรค์ คิดแก้ปัญหา คิดวิพากษ์ และคิดรับผิดชอบต่อความสำเร็จของส่วนรวม ทั้งยังช่วยให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยเฉพาะทักษะการทำงานที่สอดคล้องกับการดำเนินชีวิต (Real World) ตั้งแต่การวางแผน การควบคุมการปฏิบัติให้เป็นไปตามแผน การแก้ปัญหา การประเมินการปฏิบัติ การสื่อสารและการนำเสนอ ช่วยฝึกทักษะการปรับตัวและความรับผิดชอบต่อบทบาทหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายจากกลุ่ม ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ตรงจากการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง การปฏิสัมพันธ์กับบุคคลและสภาพแวดล้อม มีความเชื่อมั่นในตนเอง มีวิธีการเรียนรู้และพัฒนาตนเองจากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย ชุมชนบ้านจานตะโนน เป็นชุมชนเกษตรกรรม มีวิถีชีวิตเรียบง่าย มีขนบธรรมเนียมประเพณี ฮีต 12 ครอง 14 ที่สืบทอดต่อกันมา มีช่างผู้ชำนาญ มีชื่อเสียงของจังหวัดอุบลราชธานี สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ในการสร้างวัด พิมพ์ลาย แกะสลัก งานปูนปั้น ที่มีความสวยงาม โรงเรียนบ้านจานตะโนน เป็นสถานศึกษานำร่องนวัตกรรมจังหวัดอุบลราชธานี สนับสนุนให้ครูพัฒนานวัตกรรมในการจัดการเรียนรู้เพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียน และมีความสอดคล้องกับเอกลักษณ์ชุมชน การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning:PBL) เรื่อง การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ วิชา วิทยาศาสตร์ โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning : PBL) ผสานการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ 5Es ผ่านเทคโนโลยีการศึกษาและกระดานแม่เหล็ก เรื่อง “อาหารพื้นบ้าน รสชาติอีสาน พวกหนูชอบทาน และรู้ประโยชน์” ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ เพื่อดูความก้าวหน้า ความสำเร็จทางการเรียน ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ในการเรียนรู้ของผู้เรียน “วิถีชีวิตและสภาพแวดล้อม” อาหารพื้นบ้าน ของชุมชน จังหวัดอุบลราชธานี
ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1. นักเรียนได้เรียนรู้แบบเชิงรุก Active learning มีทักษะการคิด การแก้ปัญหา การทำงานเป็นทีม การแลกเปลี่ยนรู้ การนำเสนอหน้าชั้น และการใช้เทคโนโลยี 2. นักเรียนได้เรียนรู้วิถีชีวิต ด้าน อาหารของท้องถิ่นและรู้คุณประโยน์ 3.ผู้เรียนตระหนักในความสำคัญของวัฒนธรรมและการอนุรักษ์ท้องถิ่น เรียนรู้เกี่ยวกับอาหารพื้นบ้านของชุมชน 4. นักเรียนกล้าแสดงออกและมีส่วนร่วม 5. นักเรียนสนุกกับการเรียนรู้ มีชีวิต ชีวา มีทักษะชีวิต (Life Skills) ที่เหมาะสมกับวัย
ผลลัพธ์ต่อครู : 1. ครูมีแผนการสอนที่บูรณาการเข้ากับวิถีชีวิตชุมชนและพัฒนาวิธีสอนใหม่ ๆ ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 2. มีสื่อการเรียนการสอนที่ใช้ได้จริง ผสานกับ เทคโนโลยีในยุคปัจจุบัน เกิดการเรียนรู้เชิงรุก Active learning. 3. ครู ได้รับการพัฒนาทักษะการสอนและสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่กระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ 4. เกิดนวัตกรรมที่มาจากการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน PBL 5. หลักสูตรมีความยืดหยุ่นและสอดคล้องกับบริบทจริง
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : 1. เพื่อพัฒนาสมรรถนะด้านเทคโนโลยี ในการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีการศึกษา อาทิ การจัดการเรียนรู้ “วิทยาศาสตร์”อย่างมีส่วนร่วมผ่านการใช้แอปพลิเคชัน Canva / Youtube / Powerpoint. และการสืบค้นอินเตอร์เนต ฯลฯ 2. เพื่อเสริมสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์และการทำงานร่วมกัน การแก้ปัญหา การทำงานเป็นทีม 3. การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน 4. เพื่อส่งเสริมผู้เรียนรู้จักใช้เทคโนโลยีให้เกิดประโยชน์ 5. โรงเรียนมี แหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียน ที่หลากหลาย
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : 1.คนในชุมชนเห็นคุณค่าของการศึกษาและสนับสนุนโรงเรียนมากขึ้น 2. ชุมชน ได้รับการเชื่อมโยงการเรียนรู้กับชีวิตจริง ส่งเสริมความร่วมมือและพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมที่ส่งผลต่อการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงคุณภาพการศึกษา
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]