ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการประยุกต์ใช้ความรู้ในชีวิตจริง อย่างไรก็ตาม จากการจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมา พบว่านักเรียนยังมีข้อจำกัดในการตั้งสมมติฐาน การออกแบบการทดลอง การควบคุมตัวแปร และการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างเป็นระบบ โรงเรียนบ้านยางน้อย (พรหมพิทยา) ในฐานะสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดอุบลราชธานี จึงมีภารกิจในการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่นและยกระดับคุณภาพผู้เรียน จังหวัดอุบลราชธานีมีอัตลักษณ์สำคัญด้านวิถีชีวิตและภูมิปัญญาการปลูกข้าว ซึ่งเป็นรากฐานทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของชุมชน ด้วยเหตุนี้ จึงได้พัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาศาสตร์เพิ่มเติม เรื่อง “ปลูกข้าว ปลูกปัญญา วิถีบ้านยางน้อย” โดยใช้รูปแบบ Project-Based Learning ร่วมกับกระบวนการ 5E เพื่อให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง เชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์กับบริบทชีวิตจริงของชุมชน อันนำไปสู่การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การคิดขั้นสูง การสื่อสาร และความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนมีพัฒนาการด้านทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ สามารถตั้งสมมติฐาน ออกแบบการทดลอง ควบคุมตัวแปร และวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ โดยมีคะแนนประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เฉลี่ยอยู่ในระดับดี (ร้อยละ 81.25) นักเรียนมีทักษะการสื่อสารและการนำเสนอผลงานทางวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้น โดยร้อยละ 87.50 ของนักเรียนมีผลการประเมินการนำเสนออยู่ในระดับดีถึงดีมาก นักเรียนเกิดความตระหนักและภาคภูมิใจในภูมิปัญญาท้องถิ่น สามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์กับการปลูกข้าวพื้นถิ่นของชุมชน และร้อยละ 75.00 ระบุว่า “รู้สึกเชื่อมโยงกับชุมชนมากขึ้น” หลังเรียนหน่วยนี้ นักเรียนมีพฤติกรรมการทำงานเป็นทีม ความรับผิดชอบ และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนรู้อย่างกระตือรือร้น
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูผู้สอนได้พัฒนาศักยภาพในการออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่บูรณาการบริบทท้องถิ่นกับกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ ครูมีเครื่องมือประเมินผลที่หลากหลาย ครอบคลุมด้านความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ส่งผลให้เกิดการพัฒนาร่วมกันและการต่อยอดแนวทางจัดการเรียนรู้ในรายวิชาอื่น ครูสามารถพัฒนารูปแบบนวัตกรรมที่สอดคล้องกับแนวทางพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา และมีศักยภาพในการขยายผล
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : สถานศึกษามีรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่เป็นต้นแบบเชิงพื้นที่ (Area-Based Learning) สอดคล้องกับบริบทของจังหวัดอุบลราชธานี ส่งเสริมภาพลักษณ์ของโรงเรียนในฐานะสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ที่สามารถพัฒนานวัตกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรม สามารถใช้หน่วยการเรียนรู้นี้เป็นต้นแบบในการบูรณาการกับรายวิชาอื่น เช่น เทคโนโลยี คณิตศาสตร์ หรือการงานอาชีพ สนับสนุนเป้าหมายการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนตามนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : เกิดการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับเกษตรกรและภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนบ้านยางน้อย ส่งเสริมการตระหนักรู้และการสืบสานภูมิปัญญาการปลูกข้าวพื้นถิ่นในหมู่เยาวชน ชุมชนมีบทบาทเป็นแหล่งเรียนรู้จริง (Authentic Learning Source) และมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดการศึกษา เสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงเรียนกับชุมชน อันเป็นรากฐานของการพัฒนาการศึกษาอย่างยั่งยืน
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]