การพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เรื่อง เวลา สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้แบบฝึกทักษะร่วมกับสื่อการเรียนรู้บทเรียนสําเร็จรูป
ผู้พัฒนา นางสาวศิรินภรณ์ สีส่วน
โรงเรียนโรงเรียนบ้านแสงน้อย
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
ในยุคของการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมฐานความรู้และเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 จึงต้องคํานึงถึงการพัฒนาทักษะของผู้เรียนในหลากหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นทักษะการคิดวิเคราะห์ การเรียนรู้ด้วยตนเอง การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี และที่สําคัญคือการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง
กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ได้เน้นให้ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดอย่างมีเหตุผล มีระบบ และสามารถ แก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสม โดยเนื้อหาเรื่อง “การอ่านเวลาเป็นนาฬิกาและนาที” ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 นั้น ถือเป็นหัวข้อสําคัญที่ต้องใช้ทั้งความเข้าใจเชิงนามธรรม (การอ่านเข็มนาฬิกา) และการประยุกต์ใช้กับชีวิตประจําวัน การเรียนรู้วิชาคณิตศาสตร์ในระดับประถมศึกษา เป็นรากฐานสำคัญของการคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล และเป็นทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตในอนาคต อย่างไรก็ตาม นักเรียนในวัยประถมมักมองว่าคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่ยาก และไม่น่าสนใจ ทำให้เกิดความเบื่อหน่ายและขาดแรงจูงใจในการเรียนรู้ ด้วยเหตุนี้ การนำกระบวนการ Active Learning เข้ามาใช้ในห้องเรียน โดยเฉพาะผ่านกิจกรรมที่สนุกและมีส่วนร่วม เช่น เกม สื่อการเรียนรู้บทเรียนสําเร็จรูป และชุดฝึกทักษะ จึงเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ให้กับนักเรียน เรื่อง เวลา เป็นสิ่งสำคัญและใกล้ตัวในชีวิตประจำวันของมนุษย์ทุกคน การรู้จักเวลาและการบริหารเวลาอย่างเหมาะสมเป็นทักษะพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการดำเนินชีวิต เช่น การรู้เวลาเข้าเรียน การกำหนดเวลาทำกิจกรรมต่าง ๆ การนัดหมาย การใช้บริการขนส่งสาธารณะ ฯลฯ นักเรียนในระดับประถมศึกษาควรได้รับการฝึกฝนให้รู้จักบอกเวลา อ่านนาฬิกาแบบเข็มและดิจิทัล รวมถึงสามารถคำนวณระยะเวลาระหว่างเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง
กระบวนการ Active Learning เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นให้นักเรียนมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นในการเรียน ไม่ใช่เพียงแค่รับฟังหรือจดจำข้อมูลจากครูเท่านั้น แต่เป็นการลงมือทำ คิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และทำงานร่วมกับผู้อื่น การนำสื่อการเรียนรู้บทเรียนสําเร็จรูป ประกอบการสอนมาใช้ในชั้นเรียนคณิตศาสตร์ เช่น เกมแบบทดสอบเพื่อตอบคำถาม ทำให้นักเรียนรู้สึกสนุกและอยากมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ นอกจากนี้ เกมยังช่วยสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย ลดความเครียด และกระตุ้นให้เด็กมีแรงจูงใจในการเรียนมากขึ้นในขณะเดียวกัน ชุดฝึกทักษะที่ออกแบบมาอย่างเหมาะสม ก็ช่วยให้นักเรียนได้ฝึกฝนทักษะต่างๆ อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง โดยเน้นการลงมือปฏิบัติจริง นักเรียนสามารถเรียนรู้จากความผิดพลาด และปรับปรุงการคิดของตนเองได้ทีละขั้นตอน ชุดฝึกทักษะที่ดีจะมีความหลากหลายของรูปแบบโจทย์ และช่วยให้นักเรียนค่อยๆ พัฒนาจากเรื่องง่ายไปสู่เรื่องยากได้อย่างมีประสิทธิภาพ การใช้เกมและชุดฝึกทักษะผ่านกระบวนการ Active Learning ยังช่วยส่งเสริมทักษะทางสังคมของนักเรียนอีกด้วย เพราะหลายกิจกรรมต้องทำเป็นกลุ่ม ทำให้เด็กได้ฝึกการสื่อสาร การทำงานร่วมกัน การแบ่งปันความคิดเห็นและการเคารพผู้อื่นซึ่งเป็นทักษะที่สำคัญต่อการใช้ชีวิตในสังคม
จากการจัดการเรียนการสอนจริงในห้องเรียนพบว่า นักเรียนหลายคนยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนใน เรื่องเวลา เช่น ไม่สามารถแยกเข็มสั้นและเข็มยาวได้ เข้าใจการเดินของนาทีผิด หรือไม่สามารถจับคู่ระหว่างนาฬิกาและตัวเลขเวลาได้อย่างถูกต้อง ปัญหาเหล่านี้ส่งผลต่อการดําเนินชีวิตประจําวันของเด็ก เช่น การจัดตารางกิจกรรม หรือการมาทํากิจกรรมให้ตรงเวลา เพื่อพัฒนาความเข้าใจของนักเรียนให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ผู้สอนจึงได้พัฒนา สื่อการเรียนรู้บทเรียนสำเร็จรูป โดยมีการออกแบบสื่อที่หลากหลาย สอดคล้องกับแนวคิด Active Learning และตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคล ได้แก่ 1. สื่อการเรียนรู้บทเรียนสำเร็จรูป ที่พัฒนาขึ้นเพื่อให้นักเรียนสามารถเรียนรู้จากภาพเคลื่อนไหวจําลองการเดินของเข็มนาฬิกาช่วยให้เข้าใจได้ลึกซึ้งมากยิ่งขึ้น 2. นาฬิกาจําลอง ที่ใช้ในการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ นักเรียนสามารถหมุนเข็มนาฬิกาเองเพื่อจําลองสถานการณ์ต่าง ๆ ฝึกการอ่านเวลาแบบใกล้ชิดและสนุกสนาน 3. ใบงานที่ออกแบบให้ฝึกคิด วิเคราะห์ เหมาะสําหรับใช้เสริมทักษะ และประเมินผลรายบุคคล 4. เกมผจญภัยในคอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นเกมแบบอินเทอร์แอกทีฟ ให้นักเรียนตอบคําถามเรื่องเวลาในบริบทของเรื่องราวแสนสนุก ช่วยเสริมความเข้าใจและกระตุ้นความสนใจในการเรียนรู้ การผสมผสานระหว่างสื่อดิจิทัล สื่อปฏิบัติ และกิจกรรมที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้เรียน ทําให้กระบวนการเรียนรู้เรื่องเวลาไม่เป็นเรื่องน่าเบื่อ แต่เป็นการผจญภัยที่สร้างความท้าทายและเสริมสร้าง ทักษะการคิดอย่างมีระบบ
ผลลัพธ์ต่อนักเรียนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนเพิ่มขึ้น นักเรียนมีคะแนนก่อนเรียน–หลังเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
ผลลัพธ์ต่อครู :
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน :
ผลลัพธ์ต่อชุมชน :
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]