ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การพัฒนาทักษะกระบวนการในการเรียนรู้ รายวิชาวิทยาศาสตร์เพื่อให้ผู้เรียนเกิดทักษะและสมรรถนะต่างๆในการเรียนรู้จำเป็นต้องอาศัยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐานสำคัญในการเรียนรู้ และเพื่อเพิ่มสมรรถนะหรือระดับขีดความสามารถในการศึกษาเรียนรู้ของผู้เรียน จึงต้องอาศัยรูปแบบการเรียนรู้แบบการสืบเสาะหาความรู้ (5Es) และการใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์บูรณาการการเรียนรู้ควบคู่กัน ผู้เรียนจะเกิดทักษะต่าง ๆ ในการเรียนรู้ตามลำดับขั้นตอน มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน มีกระบวนการในการศึกษาหาความรู้ในสิ่งที่สงสัย และเกิดความรู้ความเข้าใจในการเรียนในรายวิชาวิทยาศาสตร์และรายวิชาอื่น ๆ มากยิ่งขึ้น เกิดเป็นองค์ความรู้ที่ยั่งยืน และเรียนรู้อย่างมีความสุข ซึ่งสามารถบูรณาการประยุกต์ใช้ได้ในการเรียนรู้ทุกรายวิชา หากผู้เรียนนำกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และการสืบเสาะหาความรู้ไปประยุกต์ใช้กับการเรียนรู้ในรายวิชาอื่น ตลอดจนการเรียนในระดับที่สูงขึ้น ผู้เรียนจะสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ของการเรียนรู้ตามมาตรฐานและตัวชี้วัดได้เป็นอย่างดี โรงเรียนชุมชนบ้านหนองบ่อ (วิจิตรราษฎร์สามัคคี) ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 1 บ้านหนองบ่อ ตำบลหนองบ่อ เป็นตำบลในอำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี ชุมชนบ้านหนองบ่อ มีอัตลักษณ์ที่โดดเด่นหลายอย่างที่ควรค่าแก่การศึกษาเรียนรู้ ได้แก่ การแต่งกายด้วยชุดดำไหมซึ่งเป็นชุดประจำถิ่น การใช้ภาษาประจำถิ่นที่มีสำเนียงเรียกว่า “ลาวกาว” ในการสื่อสารภายในชุมชน และอัตลักษณ์ที่โดดเด่นและเหมาะสำหรับนำมาบูรณาการในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในรายวิชาวิทยาศาสตร์ คือ การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม เพื่อให้ได้เส้นใยไหมสำหรับนำมาเป็นวัสดุหลักในการทอผ้าดำไหม โดยการทอจะทอเป็นลาย เรียกว่า “ลายลูกแก้ว” จากนั้นจึงนำมาย้อมสีให้เป็นสีดำซึ่งเป็นสีที่สกัดจากธรรมชาติ โดยใช้ผลมะเกลือมาเป็นวัตถุดิบในหัตถกรรมการย้อมสีผ้าไหม และได้เป็นผ้าไหมลายลูกแก้วสีดำ เรียกว่า "ผ้าดำไหม" ซึ่งมีความสวยงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะ ถือเป็นผลิตภัณฑ์ของดีของชุมชนบ้านหนองบ่อ ชาวชุมชนหนองบ่อจะแต่งกายด้วยชุดที่ตัดจากจาก ผ้าดำไหม จึงเป็นเอกลักษณ์ในการแต่งกายของคนในชุมชนและเป็นอัตลักษณ์ที่น่าภาคภูมิใจของชุมชน ดังนั้นจึงควรค่าแก่การอนุรักษ์ให้คงอยู่สืบไป สู่การนำความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงหนอนไหมจากแหล่งเรียนรู้ภายในชุมชน โดยมีความสัมพันธ์กับเนื้อหาสาระการเรียนรู้รายวิชาวิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เรื่อง ชีวิตของมนุษย์และสัตว์ สามารถบูรณาการในการจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียนได้ สู่การพัฒนานวัตกรรมการเรียนการสอนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เพื่อเป็นการร่วมอนุรักษ์เอกลักษณ์วัฒนธรรมการแต่งกายด้วยผ้าดำไหมของชุมชน จึงได้จัดทำนวัตกรรมการเรียนการสอน พัฒนากระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทักษะการเรียนรู้แบบการสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้นตอน (Inquiry-Based Learning : 5Es)

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนทำให้ผู้เรียนได้รับความรู้ความเข้าใจและบทเรียนในด้านต่าง ๆ ดังนี้ 1.สาระความรู้เรื่องสัตว์ และ วัฏจักรชีวิตสัตว์ ชนิดต่าง ๆ 2.สาระความรู้เกี่ยวกับเรื่องหนอนไหม และวัฏจักรชีวิตของหนอนไหม 3.เกิดทักษะความรู้เรื่องกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และการนำทักษะความรู้นี้ไปประยุกต์ใช้ในการเรียนรู้ 4.เกิดทักษะความรู้เรื่องการสืบเสาะหาความรู้ (5Es) และการนำทักษะไปประยุกต์ใช้ในการเรียนรู้อย่างมีขั้นตอน 5.มีการบูรณาการทักษะความรู้โดยใช้การคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล ผ่านกระบวนการวิทยาศาสตร์ และการสืบเสาะหาความรู้ เพื่อนำไปสู่การสรุปเป็นองค์ความรู้ของตนเอง
ผลลัพธ์ต่อครู : เป็นการส่งเสริมให้ครูได้ศึกษาข้อมูลความรู้ใหม่ ๆ ที่เป็นประโยชน์ในการพัฒนาผู้เรียน ได้ปรับพัฒนางาน รูปแบบ วิธีการ และกระบวนการในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและคุณภาพในการจัดการศึกษายิ่งขึ้น ทั้งยังเป็นการส่งเสริมให้ครูได้พัฒนากระบวนการคิดอย่างสร้างสรรค์ในการจัดการเรียนการสอน เพิ่มโอกาสในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาการกับเพื่อนครู รวมถึงช่วยกระตุ้นการแข่งขันทางวิชาการเพื่อเป็นการพัฒนานวัตกรรมทางการศึกษาให้ก้าวหน้าต่อไปในอนาคต
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : การปรับปรุงพัฒนางานด้านการสอนของครู โดยใช้นวัตกรรมการเรียนรู้ นอกจากเป็นการพัฒนาคุณภาพงานด้านการสอนของครูแล้ว ยังเป็นสิ่งที่ช่วยสร้างศรัทธา ความเชื่อมั่น และความไว้วางใจ ให้กับผู้ปกครอง ผู้เรียน และชุมชน เนื่องจากพ่อแม่ทุกคนย่อมต้องการให้บุตรหลานได้รับการศึกษาในโรงเรียนที่มีระบบการจัดการศึกษาดี มีคุณภาพ และมีมาตรฐานในการบริหารและการจัดการเรียนการสอน และที่สำคัญเป็นการตอบสนองต่อความต้องการของผู้ปกครองในการได้เห็นบุตรหลานเรียนรู้อย่างมีความสุข มีความฉลาดรู้ ฉลาดคิด ฉลาดทำ เป็นพลเมืองดีของสังคมต่อไป
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : นักเรียนได้ศึกษาเรียนรู้จากหลักฐานเชิงประจักษ์ ผ่านการบรรยายและสาธิตวิธีการจากปราชญ์ชาวบ้าน มีการใช้ทักษะการสื่อสารสำหรับการเก็บรวบรวมข้อมูล ทำให้นักเรียนเข้าถึงชุมชนได้มากขึ้น ปลูกฝังการพัฒนา ส่งเสริม และสนับสนุนของดีในชุมชนจากการตระหนักเห็นคุณค่าและความสำคัญ รวมทั้งเมื่อมีการส่งเสริมนวัตกรรมทางการศึกษาก็ถือเป็นการส่งเสริมด้านวัฒนธรรมของชุมชนและวิถีชีวิตของคนในชุมชน เช่น มีการศึกษาดูงานการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมสู่การทอผ้าไหมดำซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชุมชน มีการแสดงการร่ายรำกลองตุ้มบ้านหนองบ่อ สินค้าOTOPต่าง ๆ ในชุมชนได้รับการสนับสนุน/อุดหนุนจากแขกผู้มาเยี่ยมเยือนชุมชน เป็นต้น
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]