การพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้รูปแบบการสอนแบบบูรณาการ TPACK + CLIL + PBL + CBL ในการเรียนการสอนรายวิชาคณิตศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓ ผู้จัดทำนวัตกรรม
ผู้พัฒนา นางสาวมลธิรา พูลเพิ่ม
โรงเรียนโรงเรียนบ้านทุ่งใต้
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
แนวทางการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑ ซึ่งมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพตามมาตรฐานการเรียนรู้ สมรรถนะสำคัญและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยยึดหลักว่าผู้เรียนสำคัญที่สุด เชื่อว่าทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ ยึดประโยชน์ที่เกิดกับผู้เรียน กระบวนการจัดการเรียนรู้ต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติ และเต็มศักยภาพ คำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลและพัฒนาการทางสมอง เน้นให้ความสำคัญทั้งความรู้และคุณธรรม มีกระบวนการเรียนรู้ โดยจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ อาศัยกระบวนการเรียนรู้ที่หลากหลาย จากประสบการณ์จริง และตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) คำนึงถึงการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะที่จำเป็นสำหรับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ ๒๑ เป็นสำคัญ คือ สามารถดำรงชีวิตในสถานการณ์โลกปัจจุบันได้อย่างมีประสิทธิภาพท่ามกลางสังคมที่เจริญเติบโตทั้งโลกแห่งความเป็นจริงและโลกเสมือในสังคมออนไลน์ นั่นคือ ทักษะ ๓R๘C ซึ่ง ๓R คือ (R) Reading อ่านออก, (W) Riting เขียนได้ และ (A) Rithmatic คิดเลขเป็น และ๘C คือ Critical Thinking and Problem Solving : มีทักษะในการคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และแก้ไขปัญหาได้, Creativity and Innovation : คิดอย่างสร้างสรรค์ คิดเชิงนวัตกรรม, Collaboration Teamwork and Leadership : ความร่วมมือ การทำงานเป็นทีมและภาวะผู้นำ, Communication Information and Media Literacy : ทักษะในการสื่อสาร และการรู้เท่าทันสื่อ, Cross-cultural Understanding : ความเข้าใจความแตกต่างทางวัฒนธรรม กระบวนการคิดข้ามวัฒนธรรม, Computing and ICT Literacy : ทักษะการใช้คอมพิวเตอร์ และการรู้เท่าทันเทคโนโลยี, Career and Learning Skills : ทักษะทางอาชีพ และการเรียนรู้, Compassion : มีคุณธรรม มีเมตตา กรุณา มีระเบียบวินัย ซึ่งเป็นคุณลักษณะพื้นฐานสำคัญของทักษะขั้นต้นทั้งหมด และเป็นคุณลักษณะที่เด็กไทยจำเป็นต้องมี การเตรียมผู้เรียนให้มีความพร้อมที่จะเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ พร้อมที่จะประกอบอาชีพ เมื่อจบการศึกษาหรือสามารถศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น และการเตรียมความพร้อมของกำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงในอนาคต ตลอดจนการยกระดับคุณภาพการศึกษาสู่ความเป็นเลิศสามารถแข่งขันและอยู่ร่วมกับประชาคมโลก
เนื่องจากผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษา โรงเรียนบ้านทุ่งใต้ จากสภาพความเป็นจริงในการจัดการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร โดยเฉพาะทักษะการคิดคำนวณ ซึ่งเป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญในการเรียนคณิตศาสตร์ให้ประสบผลสำเร็จ และนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน จากการสังเกตการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในห้องเรียน พบว่านักเรียนมีปัญหาในการคิดคำนวณ นักเรียนไม่ค่อยให้ความสำคัญและไม่สนใจที่จะเรียนในรายวิชาคณิตศาสตร์ อาจมีสาเหตุมาจากธรรมชาติของวิชาคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่ยากทำให้เด็กเกิดความย่อท้อ เบื่อหน่าย ท่องสูตรคูณไม่เป็น และมี เจตคติที่ไม่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ซึ่งทำให้ส่งผลถึงคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ต่ำลงไม่เป็นที่ น่าพอใจ เพื่อให้ผู้เรียนมีเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ และเพื่อให้ผู้เรียนมีคุณภาพตามเป้าหมายของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ผู้จัดทำในฐานะเป็นครูผู้สอนวิชาคณิตศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓-๕ จึงสนใจที่จะแสวงหาเทคนิคการสอน หรือแนวทางใหม่ ๆ ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดคำนวณของนักเรียน
การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เป็นกระบวนการเรียนการสอนที่ให้นักเรียนได้คิดและลงมือทำกิจกรรมต่าง ๆ ผ่าน การเขียน การพูด การฟัง การอ่าน และการอภิปรายสะท้อนความคิดแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพื่อสร้างองค์ความรู้มากกว่าการเรียนรู้ที่เน้นให้นักเรียนเป็นผู้รับเพียงฝ่ายเดียว โดยมีลักษณะสำคัญคือส่งเสริมทางด้าน ความคิด มีส่วนร่วมในการปฏิบัติจริง สนับสนุน ส่งเสริมให้นักเรียนเกิดความร่วมมือ การสร้างปฏิสัมพันธ์ร่วมกัน มีการสร้างองค์ความรู้ผ่านการใช้กิจกรรมที่ครูจัดเตรียมไว้ให้อย่างหลากหลาย การจัดการเรียนรู้ที่เน้นบทบาทและการมีส่วนร่วมของนักเรียน โดยการนำเอาวิธีการสอน เทคนิคการสอนที่หลากหลายมาใช้ออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้และกิจกรรมการเรียนรู้ โดยส่งเสริมให้ผู้เรียนประยุกต์ใช้ทักษะและเชื่อมโยงองค์ความรู้นำไปปฏิบัติเพื่อแก้ไขปัญหาหรือประกอบอาชีพในอนาคต และถือเป็นการจัดการเรียนรู้ประเภทหนึ่งที่ส่งเสริมให้นักเรียนมีคุณลักษณะสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบัน
ดังนั้น ผู้จัดทำจึงออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ TPACK + CLIL + PBL + CBL โดยมีแนวคิด คือ การสอนเนื้อหาโดยเน้นนักเรียนเป็นสำคัญนำภาษาอังกฤษเข้ามาบูรณาการในการสอน เน้นให้นักเรียนได้ลงมือทำกิจกรรมโครงงานที่เชื่อมโยงสู่ชุมชนและครูผู้สอนต้องใช้ TPACK เพื่ออำนวยความสะดวกให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ องค์ประกอบของการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ ประกอบด้วย ๔ แนวคิดหลัก ได้แก่ ๑) การสอนแบบบูรณาการเนื้อหาและภาษา (CLIL) ๒) การสอนแบบโครงงานเป็นฐาน (PBL) ๓) การสอนแบบชุมชนเป็นฐาน (CBL) และ๔) การบูรณาการเทคโนโลยีในการสอนเนื้อหาเฉพาะ (TPACK) เพื่อส่งเสริมทางด้านความคิด การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติจริง สนับสนุน ส่งเสริมให้นักเรียนเกิดความร่วมมือ การสร้างปฏิสัมพันธ์ร่วมกัน มีการสร้างองค์ความรู้ผ่านการใช้กิจกรรมที่ครูจัดเตรียมไว้ให้อย่างหลากหลาย
ผลลัพธ์ต่อนักเรียนจากการใช้แผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่บูรณาการ TPACK + CLIL + PBL + CBL พบว่า คะแนนรวมเฉลี่ยของนักเรียนอยู่ในระดับดีมาก กระบวนการแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์ อยู่ในระดับดีมาก และผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ อยู่ในระดับดีมาก สามารถสรุปได้ว่า นักเรียนมีผลการเรียนเฉลี่ยอยู่ในระดับดีมาก และนักเรียนสามารถนำความรู้ทางคณิตศาสตร์มาใช้แก้ปัญหาในชีวิตจริง และเห็นถึงความสำคัญของการเรียนคณิตศาสตร์มากขึ้น
ผลลัพธ์ต่อครู : จากการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่บูรณาการ TPACK + CLIL + PBL + CBL และนำความรู้ที่ได้ไปใช้ในการจัดการเรียนการสอน ผู้จัดทำได้ทราบถึงแนวทางจัดการเรียนการสอนที่ส่งเสริมทักษะการปฏิบัติให้แก่นักเรียน ส่งเสริมให้การเรียนการสอนบรรลุตามวัตถุประสงค์ และผู้จัดทำสามารถนำองค์ความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการ การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ ร่วมกับการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาอื่นๆเพื่อให้มีความหลากหลายและช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการสอนครั้งต่อไป ทั้งยังทำให้ทราบข้อบกพร่องข้อความปรับปรุงแก้ไขเพื่อนำไปสู่กระบวนการแก้ปัญหาและพัฒนาศักยภาพของผู้จัดทำ
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : นักเรียนมีความรู้ ความสามารถ และทักษะในการแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์ ส่งผลให้สามารถเข้าร่วมแข่งในรายการต่าง ๆ เป็นการสร้างชื่อเสียงให้กับตนเอง โรงเรียน และผู้จัดทำได้ เผยแพร่ความรู้ให้แก่บุคลากรในโรงเรียน ส่งผลให้โรงเรียนมีบุคลากรที่มีความรู้ ความสามารถในการจัดการเรียนการสอนและเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ชุมชนเข้ามามีบทบาทในการเรียนการสอน และได้ร่วมแลกเปลี่ยนความรู้ ความคิดเห็น ในการพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน อาชีพหลักของคนในชุมชน รับที่นักเรียนศึกษานำไปปรับใช้ และสืบทอดอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนให้คงอยู่
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]