นวัตกรรมการพัฒนาทักษะความคิดของเด็กชั้นอนุบาล 3 โดยใช้กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์จากวัสดุธรรมชาติ
ผู้พัฒนา นางสาวศุภัชกาญจน์ บุญประชม
โรงเรียนโรงเรียนบ้านหนองหล่มหนองเหล่า
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์ นับเป็นกิจกรรมหนึ่งที่ช่วยเสริมสร้างพัฒนาการในด้านต่างๆให้แก่ผู้ลงมือกระทำเนื่อง ด้วยเป็นกิจกรรมที่ต้องใช้กล้ามเนื้อมือ ความรู้สึกนึกคิดและจินตนาการประดิษฐ์คิดค้นในรูปแบบศิลปะต่างๆ ประดิษฐ์ คิดค้น ทั้งในแง่แบบรูปทรง สี วิธีการ และเนื้อหาต่างๆให้ปรากฏขึ้น เป็นการส่งเสริมการประดิษฐ์คิดค้นสิ่งใหม่ให้สวยงาม น่าสนใจ และมีผลไปสู่การใช้ประโยชน์ในโอกาสต่างๆ ซึ่งทำให้เกิดสุนทรียะที่ช่วยเสริมให้บุคคลมีความสมบูรณ์พร้อมมากยิ่งขึ้น ศิลปะเป็นเครื่องมือหรือสื่อประเภทหนึ่งของการแสดงอารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด ตลอดจนเป็นสื่อกลางในการเรียนรู้ การแสดงออกและการผ่อนคลายความตึงเครียด กิจกรรมศิลปะ คือ ศิลปะที่เด็กแสดงออกตามความสนใจการรับรู้ และความพร้อมของเด็กแต่ละคน (วิรุณ ตั้งเจริญ. 2526) จากการศึกษาพบว่า เด็กจะมีความคิดสร้างสรรค์ตั้งแต่แรกเกิดและพัฒนาเรื่อยมา แต่จะลดลงในช่วงอายุประมาณ 10 ปี ฉะนั้นการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับศิลปะให้แก่เด็กปฐมวัยก็ เพื่อส่งเสริมสนับสนุน จุดหมายของการศึกษา และเพื่อต้องการเน้นให้เห็นชัดว่า มิได้มุ่งเน้นในเรื่องผลงานที่สวยงาม แต่เพื่อส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ของเด็ก กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์ หมายถึง กิจกรรมที่เด็กปฐมวัยได้ลงมือประดิษฐ์ชิ้นงานด้วยตนเองอย่างอิสระ โดยนำวัสดุเหลือใช้เช่นวัสดุธรรมชาติมาประกอบการสร้างสรรค์ชิ้นงาน ความสำคัญของกิจกรรมประดิษฐ์ เป็นงานส่งเสริม ให้เกิดพัฒนาการของการใช้มือ และสมองไปพร้อมๆกันโดยมุ่งเน้น และสนับสนุนให้เกิดการทดลอง ค้นคว้า เพื่อหา ประสบการณ์ใหม่ๆ ด้วยวิธีการที่หลากหลาย ตามความถนัดของแต่ละคน ประโยชน์ของศิลปะประดิษฐ์และสร้างสรรค์ มีทั้งด้านสมองและร่างกาย เริ่มจากรู้จักคิด รู้จักทำความเข้าใจ รู้จักวางแผนงาน ฝึกการทำงาน ศิลปะและการประดิษฐ์ เป็นสิ่งที่มีอยู่ในตัวเราทุกคน ทั้งทางด้านความคิดและการกระทำเพียงแต่ว่าบางคน ไม่ได้สนใจ หรือไม่ได้คิดที่จะนำเอาประสบการณ์ สิ่งแวดล้อม และความคิดจินตนาการเหล่านั้นมาแสดงออกในรูปของงานสร้างสรรค์ ศิลปะประดิษฐ์และสร้างสรรค์ แยกเป็น 2 แบบ คือ 2 มิติ ได้แก่ ภาพวาด ระบายสี หรืองานประดิษฐ์ที่มีเฉพาะความกว้างและความยาว ไม่มีความหนา ส่วนแบบที่เป็น 3 มิติ ได้แก่ รูปปั้น แกะสลัก หรืองานประดิษฐ์ที่มีลักษณะลอยตัว มีทั้งความกว้าง ความยาว และความหนา งานสร้างสรรค์ที่ดีจะใช้วัสดุอุปกรณ์ที่หาได้ง่าย มีราคาไม่แพง งานประดิษฐ์จะมีคุณค่าถ้านำเอาวัสดุเหลือใช้ที่ไม่มีราคา มาทำให้เกิดประโยขน์ และมีมูลค่าที่เพิ่มขึ้น งานประดิษฐ์เป็นงานส่งเสริม ให้เกิดพัฒนาการของการใช้มือ และสมองไปพร้อมๆกันโดยมุ่งเน้น และสนับสนุนให้เกิดการทดลอง ค้นคว้า เพื่อหาประสบการณ์ใหม่ๆ ด้วยวิธีการที่หลากหลาย ตามความถนัดของแต่ละคน ประโยชน์ของศิลปะประดิษฐ์และสร้างสรรค์ มีทั้งด้านสมองและร่างกาย เริ่มจากรู้จักคิด รู้จักทำความเข้าใจ รู้จักวางแผนงานฝึกการทำงานอย่างเป็นระบบมีความฉลาด รอบรู้ เข้าใจถึงปัญหาและวิธีแก้ไข แล้วนำมาพัฒนาเป็นความรู้ และทำจนเกิดความชำนาญ เมื่อมีความชำนาญก็สามารถทำงานได้อย่างคล่องแคล่ว รู้จักเลือกใช้วัสดุ อุปกรณ์ได้ตรงกับความต้องการ สามารถคิดประดิษฐ์สิ่งใหม่ๆ และถ่ายทอดความคิดจินตนาการเป็นผลงานประดิษฐ์ได้อย่างต่อเนื่องยิ่งถ้าได้ถ่ายทอดความรู้เหล่านั้นออกไปให้มากก็จะเป็นแรงกระตุ้นให้มีการคิดค้น ดัดแปลง พัฒนา เกิดเป็นผลงานที่เน้นประโยชน์สูง และประหยัดสุด มากขึ้นเรื่อยๆ ชีวิตที่มีคุณค่า คือชีวิตที่ได้ทำสิ่งดีๆ ที่ตัวเองชอบ แม้สิ่งนั้นจะเป็นเพียงสิ่งเล็กๆ ในสายตาของคนอื่นแต่ถ้ามันเกิดจากความรัก ความพึงพอใจทำให้มีความสุขสิ่งนั้นก็ทรงคุณค่าในตัวเอง “ ศิลปะประดิษฐ์ที่สร้างสรรค์ขึ้นจึงเป็นของสะสมที่มีค่าทางใจสำหรับผู้ให้ และผู้รับเสมอ” การจัดการศึกษาระดับปฐมวัยเป็นการจัดการศึกษาที่จำเป็นและสำคัญยิ่งต่อการวางรากฐานชีวิตโดยมีจุดมุ่งหมาย เพื่อพัฒนาและเตรียมความพร้อมทั้ง 4 ด้านของเด็ก แต่จากการจัดประสบการณ์การสอนระดับชั้นอนุบาลปีที่ 3 พบว่า นักเรียนมีพัฒนาการด้านกล้ามเนื้อเล็กที่เกี่ยวกับความสามารถในการใช้นิ้วมือและการประสานสัมพันธ์ระหว่างมือกับตา ในด้านความคล่องแคล่ว ความยืดหยุ่น ความถูกต้อง และความสามารถในการควบคุมการประสานกันยังไม่ดีเท่าที่ควร เด็กไม่สามารถควบคุมมือและนิ้วมือในการหยิบ จับกรรไกร เพื่อตามเส้นได้ ด้วยเหตุดังกล่าวข้าพเจ้าซึ่งเป็น ครูผู้สอนจึงได้คิดหาวิธีการพัฒนากล้ามเนื้อมือ โดยใช้กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์จากวัสดุธรรมชาติ เพื่อใช้ส่งเสริมและ พัฒนากล้ามเนื้อเล็กในด้านความคล่องแคล่ว ความยืดหยุ่น และความสามารถในการควบคุมให้ดีขึ้นต่อไป
ผลลัพธ์ต่อนักเรียนเด็กมีความสุข สนุกสนาน มีพัฒนาการทั้ง 4 ด้าน เป็นไปตามวัยในการจัดกิจกรรมศิลปะประดิษฐ์จากวัสดุธรรมชาติ
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูมีความรู้ความเข้าในกระบวนการจัดกิจกรรมศิลปะประดิษฐ์จากวัสดุธรรมชาติ โดยการจัดประสบการณ์เรียนรู้สร้างเสริมประสบการณ์ โดยใช้ นวัตกรรมพัฒนาทักษะความคิดของเด็กชั้นอนุบาล 3 โดยใช้กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : โรงเรียนบ้านหนองหล่มหนองเหล่า โดยใช้กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์จากวัสดุธรรมชาติ เด็กมีแนวการคิด และวิธีการในการมุ่งสู่เป้าหมายคือทำให้สำเร็จและถูกต้อง เด็กมีความสนุกสนานเพลิดเพลิน มีพัฒนาการทั้ง 4 ด้าน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : พ่อแม่ผู้ปกครองให้ความร่วมมือในการจัดเตรียม สื่อ อุปกรณ์ ในกิจกรรมศิลปะประดิษฐ์จากวัสดุธรรมชาติ มีส่วนร่วมในการวางแผน การสนับสนุนสื่อ แหล่งเรียนรู้ การเข้าร่วมกิจกรรมและการประเมินพัฒนาการ
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]