ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           เนื่องจากนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 - 6 โรงเรียนบ้านหนองไหล (พุธเพิ่มวัฒนราษฎร์)ยังมีพื้นฐานการจับใจความสำคัญในรายวิชาภาษาไทยที่ ต่ำกว่ามาตรฐานของตัวชี้วัดของหลักสูตรที่กระทรวงศึกษาที่การกำหนด โดยศึกษาจากการนำผลการสอบ “ความสามารถในการอ่านและการเขียนในปีการศึกษา 2567”พบว่าในตอนที่สองการอ่านรู้เรื่องซึ่งเป็นการวัดความสามารถในการอ่านจับใจความสำคัญ นักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 โรงเรียนบ้านหนองไหล (พุธเพิ่มวัฒนราษฎร์) มีคะแนนในตอนนี้ต่ำกว่าร้อยละ 50 ซึ่งเป็นเกณฑ์ผ่านมาตรฐานของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นจำนวนเกินร้อยละ 50 ต่อจำนวนของนักเรียนในชั้นเรียนนั้น โดยมีผลสรุปความสามารถในการอ่านและการเขียนในปีการศึกษา 2567 ในภาคเรียนที่2 ดังนี้ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีนักเรียนที่ได้คะแนนน้อยกว่าร้อยละ 50 ในตอนที่สองการอ่านรู้เรื่อง (จับใจความสำคัญ) จำนวน 14 คน จากนักเรียนทั้งห้อง 24 คน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีนักเรียนที่ได้คะแนนน้อยกว่าร้อยละ 50 ในตอนที่สองการอ่านรู้เรื่อง (จับใจความสำคัญ) จำนวน 14 คน จากนักเรียนทั้งห้อง 27 คน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนที่ได้คะแนนน้อยกว่าร้อยละ 50 ในตอนที่สองการอ่านรู้เรื่อง (จับใจความสำคัญ) จำนวน 19 คน จากนักเรียนทั้งห้อง 32 คน จากผลของ การทดสอบคัดกรองความสามารถในการอ่านและการเขียนของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 ซึ่งเป็นข้อสอบกลางจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามาวิเคราะห์ผล พบว่านักเรียนมีคะแนนการอ่านรู้เรื่อง ซึ่งมีสาระการเรียนรู้หลักคือการอ่านจับใจความสำคัญที่ต่ำกว่าร้อยละ 50 เกินครึ่งหนึ่งของห้องเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 เนื่องจากนักเรียนส่วนใหญ่ ยังอ่านและเขียนภาษาไทยไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ และ ทำให้การเรียนรู้ในวิชาอื่น ๆ เกิดปัญหาและเรียนรู้ได้ช้า ไม่เป็นไปตามตัวชี้วัดที่หลักสูตรกำหนด และมีคะแนนการทดสอบระดับชาติที่ยังไม่ อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน จากสภาพปัญหาต่าง ๆ ดังที่กล่าวมานี้พบว่าเริ่มต้นจากทัศคติที่ผู้เรียนมีต่อรายวิชาภาษาไทย ทำให้ครูผู้สอนได้หาข้อมูลจากการสังเกตและสัมภาษณ์ผู้เรียนพบว่าผู้เรียนมีทัศนคติว่ารายวิชาภาษาไทย เป็นวิชาที่มีเนื้อหาจำนวนมากและหลักวิชาการส่วนใหญ่เน้นทฤษฎีมากเกินไปทั้งการอ่านและการเขียนทำให้ผู้เรียนรู้สึกว่าเนื้อหาต่าง ๆ มีความยากที่จะอ่านหรือจดจำเพื่อเขียนเนื่องจากเนื้อหาในการฝึกทักษะการอ่านหรือเขียน ค่อนข้างที่ไกลตัวผู้เรียนจึงไม่สามารถกระตุ้นความสนใจผู้เรียนได้อย่างแท้จริง เมื่อเกิดทัศคติดังที่กล่าวมาข้างต้นจึงส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้ในรายวิชาภาษาไทย โดยเฉพาะสาระการเรียนรู้เรื่องการอ่านจับใจความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ครูผู้สอนจึงได้ใช้วิธีการ พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เป็นแบบบูรณาการโดยใช้เชื่อมโยงองค์ความรู้กับสถานที่ในชุมชนโดยใช้ทฤษฎีการเรียนรู้ทฤษฎีการเรียนรู้จากประสบการณ์ หรือ Experiential Learning Theory (ELT) ของ เดวิด เอ. โคล์บ (David A. Kolb) นักทฤษฎีการศึกษา ที่ได้นำเสนอแนวคิดสำคัญที่น่าสนใจกระบวนการ ELT Cycle โดยมีกระบวนการการจัดการเรียนรู้ดังนี้ นำเสนอว่าการที่จะนำทฤษฎีนี้ไปใช้ให้เกิดการเรียนรู้ จำเป็นต้องผ่านวงจรทั้ง 4 ขั้น (Experiential Learning Cycle : ELT Cycle) ซึ่งประกอบไปด้วย 1. การนำตัวเองเข้าไปอยู่ในประสบการณ์ หรือ สถานการณ์ใหม่ หรือ การตีความประสบการณ์ที่เกิดขึ้นมาใหม่ (Concrete Experience) 2. เมื่อเราได้เข้าไปรับประสบการณ์ใหม่นั้น ก็มักทำให้เกิดความไม่สอดคล้องกันระหว่างประสบการณ์และความเข้าใจ ในขั้นนี้เป็นการลองสะท้อน ลองทบทวนให้เกิดการตกผลึกความคิด ความรู้สึก และอารมณ์ โดยอาศัยวิธีการตั้งคำถาม (Reflective Observation of the New Experience) 3. การสะท้อนมักก่อให้เกิดแนวคิดใหม่ หรือ การดัดแปลงแนวคิดเชิงนามธรรมที่มีอยู่ ซึ่งหมายความว่า ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์ของตัวเองแล้ว (Abstract Conceptualization) 4. การเรียนรู้จะไม่จบลงเพียงแค่การได้แนวคิดใหม่ ดังนั้นในขั้นนี้ผู้เรียนจะได้ลองใช้ความคิดกับบริบทรอบตัวของตัวเอง เพื่อดูว่าเกิดอะไรขึ้น (Active Experimentation) ซึ่งถ้าหากในอนาคต ผู้เรียนได้เข้าไปรับประสบการณ์ใหม่ ๆ เพิ่มเข้ามาอีก ก็ให้หมุนวงจรกลับไปที่ขั้นแรก และทำต่อไปจนขั้นที่ 4 อีกครั้ง เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง จากกระบวนการและแนวคิดดังกล่าวครูผู้สอนจึงได้นำมาออกแบบ เป็นนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ใหม่ในชื่อการอ่านจับใจความสำคัญด้วยกระบวนการ PROMAX Model เป็นแนวทางการจัดเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้เรียนการอ่านและการเขียนไปพร้อมกันโดยมีหลักการที่ว่าการเรียนรู้จะเกิดขึ้นได้ ดีเมื่อเนื้อหานั้นใกล้ตัวและผู้เรียนมีประสบการณ์ร่วมอย่างเหมาะสม ซึ่งครูได้นำแนวคิดดังกล่าวมาจัดทำเป็นรูปแบบและวิธีการสอนในชื่อ PROMAX Model ซึ่ง ใช้กระบวนการในการพัฒนานวัตกรรมตามวงจรการทำงานแบบ PDCA

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนหลังการจัดการเรียนรู้ ด้วยกระบวนการอ่านจับใจความสำคัญ นวัตกรรม PROMAX พบว่าผู้เรียนมีผลการทดสอบหลังเรียนเรื่องการอ่านจับใจความสำคัญสูงขึ้น วัดจากคุณครูใช้ข้อสอบคัดกรองความสามารถ ด้านการอ่านและการเขียนของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 ปีการศึกษา 2567 ภาคเรียนที่ 2 ครูนำเฉพาะข้อสอบการอ่านรู้เรื่อง (การอ่านจับใจความสำคัญ) จากเว็บของสพฐ กลับมา ทดสอบผู้เรียนในปี ปีการศึกษา 2569 พบว่าระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีนักเรียนที่ได้คะแนนเกินกว่าร้อยละ 50 จำนวน 16 คน จากนักเรียนทั้งหมด 24 คน นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีนักเรียนที่ได้คะแนนเกินกว่าร้อยละ 50 จำนวน 18 คน จากนักเรียนทั้งหมด 24 คน นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนที่ได้คะแนนเกินกว่าร้อยละ 50 จำนวน 19 คน จากนักเรียนทั้งหมด 27 คน พบว่าหลังการใช้นวัตกรรมมีนักเรียนที่ได้คะแนนกว่าร้อยละ 50 จำนวนเกินครึ่งหนึ่งของห้องทุกระดับชั้น
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูได้รับรางวัลครูส่งเสริมการอ่านระดับดีเยี่ยมของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานีเขตหนึ่งในโครงการส่งเสริมการอ่านตามรอยพระจริยวัฒน์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : สถานศึกษาได้รับรางวัลชนะเลิศโรงเรียนต้นแบบส่งเสริมการใช้สารานุกรมไทยเพื่อความเป็นเลิศในการจัดการศึกษา ในโครงการรักษ์ภาษาไทย ระดับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานีเขตหนึ่งการศึกษา 2569
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : การจัดการเรียนรู้โดยนำเอาสถานที่ภายในชุมชนหรือจังหวัดมาจัดในรูปแบบของเนื้อหาเรื่องราวให้ผู้อ่านได้อ่านศึกษาใจความสำคัญของสถานที่สำคัญในชุมชนทำให้นักนักเรียนได้เรียนรู้ถึงอัตลักษณ์และเอกลักษณ์ของชุมชนเกิดการพัฒนาชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมหลักสูตร
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]