ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การจัดการศึกษาระดับปฐมวัยในหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2560 พัฒนาเด็กตั้งแต่ แรกเกิดถึง 6 ปีบริบูรณ์ อย่างเป็นองค์รวม บนพื้นฐานการอบรมเลี้ยงดูและการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ ที่สนองต่อธรรมชาติและพัฒนาการของเด็กแต่ละคนให้เต็มตามศักยภาพ ภายใต้บริบทสังคมและวัฒนธรรม ที่อาศัยอยู่ ทั้งนี้สาระการเรียนรู้ประกอบด้วยองค์ความรู้ ทักษะหรือกระบวนการและคุณลักษณะ คุณธรรม จริยธรรม ซึ่งไม่เน้นเนื้อหา การท่องจำ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับทักษะหรือกระบวนการที่สำคัญและจำเป็นสำหรับ เด็ก เช่น ทักษะการเคลื่อนไหว ทักษะทางสังคม ทักษะการคิด ทักษะการใช้ภาษา คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ เป็นต้น รวมทั้งการจัดประสบการณ์สำคัญที่ส่งเสริมพัฒนาการทางสติปัญญา ได้แก่ การคิด การใช้ภาษา การสังเกต การจำแนก การเปรียบเทียบ จำนวน มิติความสัมพันธ์ เวลา เป็นต้น (กระทรวงศึกษาธิการ. 2560) การจัดการศึกษาในระดับปฐมวัย เป็นการจัดประสบการณ์เพื่อพัฒนาเด็ก ปฐมวัยให้ได้รับการเรียนรู้ในรูปแบบของการจัดกิจกรรมแบบบูรณาการผ่านการเล่นโดยมุ่งเน้นให้เด็กได้รับ ประสบการณ์ตรงเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง คณิตศาสตร์นับว่ามีความสำคัญและมีความจำเป็นมากโดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับเด็กปฐมวัย แนวคิด ต่าง ๆ เกี่ยวกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เป็นเครื่องมือสำคัญในการเรียนรู้คณิตศาสตร์และศาสตร์อื่น ๆ ในระดับที่สูงขึ้น และการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน แนวทางการจัดประสบการณ์เรียนรู้คณิตศาสตร์ สำหรับเด็กปฐมวัย จึงต้องคำนึงถึงความเหมาะสมสอดคล้องกับพัฒนาการตามวัยดังที่สภาครูคณิตศาสตร์ แห่งชาติสหรัฐอเมริกาได้ให้แนวทางสำหรับการจัดประสบการณ์คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย ครูต้องตระหนักว่าการสอนคณิตศาสตร์อย่างไร ให้มีความสัมพันธ์กับหัวเรื่องและควรเป็นการสอนที่บูรณาการ เนื้อหาคณิตศาสตร์กับเนื้อหาวิชาอื่น ๆ ควรสังเกตการทำกิจกรรมของเด็กและเข้าพูดคุยหรือแนะนำเด็กจัดกิจกรรมที่หลากหลาย น่าตื่นเต้น ท้าทายความสามารถ ซึ่งเด็กจะเกิดการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมเหล่านั้น สอดคล้องกับสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (2563 : 60) กล่าวว่า การจัดประสบการณ์ การเรียนรู้คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัยควรจัดในรูปของกิจกรรมแบบบูรณาการกับกิจวัตร และกิจกรรม ประจำวัน ผ่านการเล่น เพื่อให้เด็กเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง เกิดความรู้ความเข้าใจ มีทักษะและ กระบวนการทางคณิตศาสตร์และมีเจตคติที่ดีต่อคณิตศาสตร์ ครูหรือผู้ที่มีหน้าที่อบรมเลี้ยงดูและพัฒนาเด็ก ควรจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยคำนึงถึงความเหมาะสมและความสอดคล้องกับวุฒิภาวะของเด็กใช้สื่อ การเรียนรู้ที่เป็นรูปธรรมไปสู่นามธรรม โดยเริ่มต้นจากของจริง ของจำลอง รูปภาพ และสัญลักษณ์ตามลำดับ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่เด็กจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาเพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมก่อนการเรียนรู้ ซึ่งมีความซับซ้อนมากขึ้น ได้แก่ การจับคู่หนึ่งต่อหนึ่ง (One-to-one correspondence) การจำแนก (Classifying) การเปรียบเทียบ (Comparing) และการเรียงลำดับ (Ordering) จากแนวคิดข้างต้น กล่าวได้ว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ช่วยสนับสนุนให้เด็กได้รับรู้และเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัว ผ่านการมีปฏิสัมพันธ์ กับสิ่งแวดล้อม บุคคลและสื่อต่าง ๆ ด้วยกระบวนการที่หลากหลาย และเปิดโอกาสให้เด็กมีความคิดรวบยอด ทางคณิตศาสตร์ตามสาระที่ควรเรียนรู้ทางคณิตศาสตร์ในระดับปฐมวัย และเป็นพื้นฐานของการเรียนรู้ในระดับ ประถมศึกษาต่อไป (ธัญพร ผุยบัวค้อ : 2562, 16) การเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นสื่อ ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อให้เกิด การเรียนรู้โดยผสมผสานความสนุกสนานจากการเล่นเกมไปพร้อม ๆ กัน ซึ่งช่วยดึงดูดความสนใจ ของผู้เรียน เป็นเพราะการที่ผู้เรียนเกิดมาในยุคที่เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ และเครื่องมือสื่อสารที่พัฒนา อย่างไม่หยุดยั้ง จึงมีผลทำให้ความชอบ ความถนัด และความสนใจของผู้เรียนต่อรูปแบบการเรียนรู้และการที่ ผู้เรียนได้มีส่วนร่วมและลงมือปฏิบัติจะทำให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการเรียนรู้ เกมการศึกษาเป็นหนึ่งในเครื่องมือการจัดประสบการณ์เรียนรู้ เพื่อให้เด็กได้เกิดการเรียนรู้ และพัฒนาทักษะต่าง ๆ จากการเล่นและการลงมือทำ และสำหรับเด็กปฐมวัยนั้น เกมการศึกษาเป็นกิจกรรม ที่มีความสำคัญต่อการฝึกทักษะ เพราะจะช่วยให้เด็กเกิดความคิดรวบยอดเกี่ยวกับสิ่งที่เรียนมีทักษะการสังเกต และคิดหาเหตุผลที่ดี ช่วยส่งเสริมให้เด็กเกิดการเรียนรู้เป็นพื้นฐานการศึกษา รู้จักสังเกต คิดหาเหตุผล และเกิดความคิดรวบยอด เกี่ยวกับสี รูปร่าง จำนวน ประเภท และความสัมพันธ์เกี่ยวกับพื้นที่ ระยะ มีกฎเกณฑ์กติกาง่าย ๆ เด็กสามารถเล่นคนเดียวหรือเล่นเป็นกลุ่มได้ ได้แก่ การจับคู่ การต่อภาพให้สมบูรณ์ การวางภาพ ต่อปลาย (โดมิโน) การเรียงลำดับ การจัดหมวดหมู่ การศึกษารายละเอียดของภาพ (ลอตโต้) การจับคู่แบบตารางสัมพันธ์ (เมตริกเกม) เกมพื้นฐานการบวก และการหาความสัมพันธ์ตามลำดับที่กำหนด จากข้อมูลที่ได้มาจากการสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้และจากการประเมินพัฒนาการของเด็ก ตามมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของเด็กชั้นปฐมวัย ปีการศึกษา 2568 พบว่า เด็กปฐมวัยมีผลการประเมินพัฒนาการด้านสติปัญญา มาตรฐานที่ 10 มีความสามารถในการคิดที่เป็นพื้นฐานในการเรียนรู้ ตัวบ่งชี้ 10.1 มีความสามารถในการคิดรวบยอด อยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำกว่าด้านอื่น ๆ นอกจากนี้ยังมีเด็กบางส่วนที่จำตัวเลขไม่ได้ไม่สามารถบอกค่าจำนวน 1 – 20 ไม่สามารถบอกจำนวนที่สัมพันธ์กับตัวเลขได้ ครูผู้สอนจึงได้เกิดแนวคิดที่จะจัดประสบการณ์การเรียนรู้ รูปแบบ เกมการศึกษา เพื่อพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย โดยใช้ชุดกิจกรรมเกมการศึกษา นับจำนวน 1-20 ให้กับเด็กชั้นอนุบาล 2 โรงเรียนบ้านไผ่ใหญ่ ปีการศึกษา 2568 โดยให้เด็ก ได้เรียนรู้ผ่านการเล่นและการลงมือปฏิบัติจริง เพื่อให้เด็กได้รับประสบการณ์สำคัญที่ส่งเสริม พัฒนาการด้านสติปัญญา การคิดรวบยอด การคิดเชิงเหตุผล การตัดสินใจและแก้ปัญหา ได้แก่ การนับ และแสดงจำนวนของสิ่งต่างๆ ในชีวิตประจำวัน การเปรียบเทียบและเรียงลำดับจำนวนของสิ่งต่างๆการรวม และการแยกสิ่งต่างๆ การบอกและแสดงอันดับที่ของสิ่งต่างๆ การจับคู่ การเปรียบเทียบและการเรียงลำดับสิ่ง ต่างๆ ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 ด้วยเหตุผลดังกล่าวจึงเป็นที่มาของการจัดกิจกรรมเกมการศึกษา เพื่อพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตร์ ระดับปฐมวัย จะส่งผลต่อการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ทั้งนี้เพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาเด็กปฐมวัยต่อไป

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนกิจกรรมเกมการศึกษาการพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตร์ ระดับปฐมวัย โดยการใช้กิจกรรมเกมการศึกษา ชุดคณิตศาสตร์ การรู้ค่าและการนับจำนวน 1-20 ปีการศึกษา 2568 เด็กปฐมวัยมีทักษะทางคณิตศาสตร์ที่สูงขึ้น มีเจตคติที่ดีต่อคณิตศาสตร์ มีพัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ์ สังคมและสติปัญญา ผ่านเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรปฐมวัย
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูได้พัฒนาสมรรถนะในด้านการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก การจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพหรือใช้นวัตกรรมที่เหมาะสม มีแนวทางที่หลากหลายขึ้น จัดการชั้นเรียนได้เป็นระบบมากขึ้น สามารถสร้างทัศนคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ให้กับเด็ก ทำให้การเรียนการสอนดำเนินไปอย่างราบรื่นและลดอุปสรรคในการสื่อสาร ระหว่างครูกับนักเรียนเมื่อเห็นเด็กมีทักษะทางคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้นและมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดีขึ้น ครูเกิดความภาคภูมิใจในวิชาชีพของครู
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : โรงเรียนบ้านไผ่ใหญ่ ได้จัดการกระบวนการเรียนรู้ระดับปฐมวัย โดยใช้หลักสูตรการศึกษาระดับปฐมวัย พัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของปฐมวัยอย่างครบถ้วน ทำให้เด็กปฐมวัยชั้นอนุบาล 2 มีความพร้อมในการเรียน มีการเชื่อมโยงหลักสูตรเข้าด้วยกันในระดับเด็กปฐมวัยชั้นอนุบาล 3 เป็นการพัฒนาการศึกษาทั้งระบบ
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ผู้ปกครองและชุมชนให้ความสนใจ เชื่อมั่นและให้การสนันสนุนการจัดการเรียนการสอนของครูได้เสริมการเรียนรู้ร่วมกัน ทั้งเด็ก ครูและชุมชน อย่างต่อเนืองและยั่งยืน
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]