การพัฒนาคุณภาพการอ่านด้วยนวัตกรรม Reading Active : อ่านออกคิดได้ ด้วย Active Learning
ผู้พัฒนา นางปนัดดา บุญเนตร
โรงเรียนโรงเรียนบ้านตำแย
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
การอ่านถือเป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญต่อการเรียนรู้และการดำรงชีวิต เนื่องจากเป็นเครื่องมือในการแสวงหาความรู้ การคิดวิเคราะห์ และการสร้างองค์ความรู้ใหม่ ๆ สำหรับผู้เรียน โดยเฉพาะนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 1 ซึ่งเป็นวัยเริ่มต้นในการเรียนรู้การอ่าน หากนักเรียนมีความสามารถในการอ่านที่ดี จะช่วยส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ในวิชาอื่น ๆ และพัฒนากระบวนการคิดอย่างมีเหตุผล อย่างไรก็ตาม จากผลการประเมินความสามรถด้านการอ่าน (RT) ในระยะ 3 ปีย้อนหลัง (ปีการศึกษา 2565 - 2567) พบว่านักเรียนยังมีปัญหาด้านการอ่านรู้เรื่อง เช่น การอ่านรู้เรื่องประโยค อ่านรู้เรื่องคำ ซึ่งนักเรียนไม่สามารถจับใจความในเรื่องที่อ่านได้ และไม่สามารถเชื่อมโยงเรื่องที่อ่านกับการคิดวิเคราะห์ได้ ทำให้การเรียนรู้ไม่บรรลุผลตามที่คาดหวัง ดังนั้น จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่ช่วยกระตุ้นให้นักเรียนเกิดความสนใจและมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น “นวัตกรรม Reading Active: คิดออกคิดได้ ด้วย Active Learning” เป็นแนวทางที่บูรณาการทักษะการอ่านเข้ากับกระบวนการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง ฝึกคิด ตั้งคำถาม และแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่งจะช่วยให้ผู้เรียนสามารถอ่านอย่างเข้าใจ เกิดทักษะการคิดวิเคราะห์ และนำความรู้ไปใช้แก้ปัญหาได้จริง ดังนั้น การพัฒนานวัตกรรมเรื่องนี้จึงมีความสำคัญ เพราะจะช่วยพัฒนาคุณภาพการอ่านของนักเรียนให้มีความสามารถทั้งด้านการอ่านออกเสียง การอ่านรู้เรื่อง และการคิดวิเคราะห์ อีกทั้งยังสอดคล้องกับแนวนโยบายการยกระดับคุณภาพการศึกษา ที่มุ่งเน้นการจัดการเรียนรู้เพื่อสร้างสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21
นวัตกรรมนี้ใช้กระบวนการดำเนินงานวงจรการบริหารงานคุณภาพ PDCA ย่อมาจาก 4 คำ ได้แก่ Plan (วางแผน), Do (ปฏิบัติ), Check (ตรวจสอบ) และ Act (การดำเนินการให้เหมาะสม) โดยนำผลการประเมิน RT มาวิเคราะห์เพื่อวางแผนการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อความต้องการเฉพาะบุคคล
สำหรับกระบวนการจัดการเรียนการสอนรูปแบบ Active Learning เป็นกระบวนการเรียนการสอนที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนรวมและมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ รูปแบบการสอนนี้จะใช้ขั้นตอนทั้งหมด 5 ขั้นตอน
1. ขั้นกระตุ้นความสนใจ
2. ขั้นเรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติ
3. ขั้นคิดวิเคราะห์และแลกเปลี่ยน
4. ขั้นสรุปและเชื่อมโยง
5. ขั้นสะท้อนผลการเรียนรู้
ซึ่งกระบวนการดำเนินงานวงจรบริหารที่มีคุณภาพ PDCA และรูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน Active Learning 5 ขั้นตอนนี้ จะเป็นนวัตกรรมที่จะใช้แนวทางการขับเคลื่อนตามหลักการ เข้ามาพัฒนาด้านการอ่านการเขียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ให้บรรลุวัตถุประสงค์
ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ มีความสามารถด้านการอ่านและการเขียนอยู่ในระดับที่สูงมาก และจากผลการทดสอบความสามารถด้านการอ่านและการเขียน หรือ RT อยู่ในระดับที่สูงกว่าระดับประเทศ รวมไปถึงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของรายวิชาภาษาไทยและวิชาอื่น ๆ อยู่ในระดับที่สูงขึ้นเป็นที่น่าพอใจของผู้บริหาร คณะครูและผู้ปกครองเป็นอย่างมาก รวมไปถึงผู้เรียนมีความสุขในการเรียนในทุก ๆ รายวิชา
ผลลัพธ์ต่อครู : จากการทำ นวัตกรรมวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ชื่อ “การพัฒนาคุณภาพการอ่านด้วยนวัตกรรม Reading Active : อ่านออกคิดได้ ด้วย Active Learning” เป็นนวัตกรรมที่ครูสามารถนำมาใช้จัดกระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 และนวัตกรรมนี้สามารถนำไปเผยแพร่ให้คุณครูชั้นอื่นได้นำเอาวิธีการและหลักการในนวัตกรรมนี้ไปแก้ไขปัญหาเด็กอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ ในแต่ละชั้นได้ จะทำให้แต่ละชั้นนั้นจะเป็นชั้นที่ปลอดนักเรียนอ่านไม่ออกและเขียนไม่ได้ และส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางด้านการเรียนในแต่ละวิชาเพิ่มสูงขึ้น
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : โรงเรียนบ้านตำแย เป็นโรงเรียนที่ปลอดการอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ตามนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๑ และมีนักเรียนมีผลการทดสอบสามารถการอ่านออกของผู้เรียน (Reading Test:RT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๗ ความสามารถด้านการอ่านออกเสียงได้คะแนนเฉลี่ยร้อยละ ๙๘.๖๖ คะแนน และความสามารถด้านการอ่านรู้เรื่องได้คะแนนเฉลี่ยร้อยละ ๗๘.๐๐ คะแนน รวมความสามารถทั้งสองด้านได้คะแนนเฉลี่ยร้อยละ ๘๘.๓๓ คะแนน ซึ่งผลสัมฤทธิ์ทางด้านการอ่านการเขียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ สูงกว่าระดับประเทศตามเป้าหมายที่ตั้งไว้
ผลลัพธ์ต่อชุมชน :
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]