ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การเสริมสร้างและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นปัจจัยหลักในการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่ความ“มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน”ตามโมเดล Thailand 4.0 ปรากฏในยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี (พ.ศ.2561-2580) โดยเฉพาะในยุทธศาสตร์ที่ 4.3 กล่าวถึงการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ที่มีเป้าหมายสำคัญคือการพัฒนาคนไทยในทุกมิติและทุกช่วงวัยให้เป็นคนดี คนเก่งและมีคุณภาพ สามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเองและมีทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 (สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ, 2560) คุณลักษณะของคนไทย 4.0 ที่ตอบสนองต่อวิสัยทัศน์การพัฒนาประเทศสู่ความ“มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน”เพื่อธำรงความเป็นไทยและแข่งขันได้ในเวทีโลกต้องประกอบด้วยคุณลักษณะ 3 ด้าน ได้แก่ 1) ผู้เรียนต้องเป็นผู้ที่มีความเพียรใฝ่เรียนไฝ่รู้และมีทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อให้ก้าวทันโลกยุคดิจิทัลและโลกที่มีการแข่งขันสูงในอนาคต ผู้เรียนต้องมีสมรรถนะที่เกิดจากความรู้ เป็นผู้รอบรู้ มีสุนทรียภาพและประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาไทย มีทักษะชีวิตเพื่อสร้างงานหรือประกอบสัมมาชีพบนพื้นฐานของความเป็นไทยมีความพอเพียง มีความมั่นคงในชีวิตและมีคุณภาพชีวิตที่ดีต่อตนเอง ครอบครัวและสังคม 2) เป็นผู้ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรม เป็นผู้มีทักษะทางปัญญา มีทักษะในศตวรรษที่ 21 มีความฉลาดด้านดิจิทัล มีทักษะการคิดสร้างสรรค์ มีทักษะข้ามวัฒนธรรม มีสมรรถนะการบูรณาการข้ามศาสตร์และมีคุณลักษณะของความเป็นผู้ประกอบการเพื่อร่วมสร้างสรรค์และพัฒนานวัตกรรมทางเทคโนโลยีหรือทางสังคม สามารถเพิ่มโอกาสและมูลค่าให้กับตนเองและสังคมได้เสมอ 3) เป็นพลเมืองที่เข้มแข็งเป็นผู้มีความรักชาติรักท้องถิ่น รู้ถูกรู้ผิดมีจิตสำนึกเป็นพลเมืองไทยและพลเมืองโลก มีจิตอาสา มีอุดมการณ์และมีส่วนร่วมในการพัฒนาชาติบนหลักการประชาธิปไตย รักความยุติธรรม รักความเท่าเทียมเสมอภาค รู้การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่ให้น่าอยู่และลงตัวอย่างธรรมชาติ การพัฒนาพลเมืองไทยให้มีคุณลักษณะของคนไทย 4.0 จำเป็นต้องอาศัยการศึกษาเป็นเครื่องมือสำคัญ รัฐบาลจึงให้ความสำคัญต่อการจัดการศึกษากำหนดให้มีการปฏิรูปการศึกษาและพัฒนาปรับปรุงโครงสร้างของหน่วยงานเพื่อสนับสนุนการปฏิรูปการศึกษาให้ประสบผลสำเร็จ ครูคือผู้ถ่ายทอดส่งต่อความรู้คุณลักษณะของคนไทย 4.0 ที่จะให้เกิดกับผู้เรียน หน่วยงานทางการศึกษาจึงได้มีการปฏิรูประบบการจัดการเรียนรู้ให้มีคุณภาพมีการประเมินผล สื่อตำราเรียนและการผลิตนวัตกรรมการเรียนการสอนให้กับครูได้ส่งต่อวิธีการเรียนรู้กับผู้เรียน (สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศ, 2557) การพัฒนาคุณลักษณะของคนไทย 4.0 เพื่อให้เกิดความคิดสร้างสรรค์และความคิดเชิงนวัตกรรมต้องพัฒนาให้ยั่งยืนให้เกิดในระดับองค์การขนาดเล็กไปสู่องค์การขนาดใหญ่ การส่งเสริมการผลิตนวัตกรรมต้องให้เกิดขึ้นในระดับสถานศึกษาต้องพัฒนาองค์การให้เป็นองค์การนวัตกรรม (Innovative Organization) ในบริบทองค์การทางการศึกษาที่มุ่งไปสู่การจัดการเรียนรู้ของครู และการเรียนรู้ของผู้เรียนเรียกว่า“องค์การนวัตกรรมการเรียนรู้”(Innovative Learning Organization : ILO) องค์การนวัตกรรมการเรียนรู้เป็นเป้าหมายสำคัญของการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การเป็น Thailand 4.0 และพัฒนาพลเมืองของประเทศไทยให้เป็นคนไทย 4.0 จุดเริ่มที่สถานศึกษา ที่มีผู้บริหาร ครู ผู้เรียน ผู้ปกครอง ที่จะร่วมมือกันพัฒนาสถานศึกษาให้ก้าวสู่องค์การนวัตกรรมการเรียนรู้ (สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศ, 2557) การพัฒนาองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้ที่พัฒนาแล้วประสบผลสำเร็จคือการบริหารจัดการแบบมุ่งผลลัพธ์สำคัญ (Objectives and key results : OKRs) เกิดจากบริษัท Intel นำโดย Andy Grove และทีมผู้บริหารต้องการให้พนักงานมุ่งทำงานเพื่อทำให้บริษัทมีการนำผลการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ซึ่งผู้บริหารได้ตระหนักว่าการตั้งเป้าหมายเพื่อกำหนดผลลัพธ์จะช่วยจัดลำดับความสำคัญของสิ่งที่ต้องการและผลักดันให้คนทำงานไปสู่เป้าหมายและทิศทางขององค์การที่กำหนดขึ้น ผู้บริหารจึงได้นำแนวคิด OKRs เริ่มจากการตั้งวัตถุประสงค์ที่ต้องการให้บรรลุผลก่อน จากนั้นจึงระบุว่าจะบอกได้อย่างไรว่าสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว Andy Grove ได้นำแนวคิดการระบุผลลัพธ์ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามที่ได้ตั้งไว้ เรียกว่า OKRs ซึ่งประกอบด้วย (O): Objective หมายถึง เป้าหมายหรือวัตถุประสงค์ในการปฏิบัติงานและ (KRs): Key Results หมายถึง ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในการดำเนินงานตามเป้าหมายหรือวัตถุประสงค์ที่ได้ตั้งไว้ ได้นำแนวคิดนี้มาปรับใช้ในบริษัท Intel ทำให้องค์การเกิดผลงานนวัตกรรมสมัยใหม่ผลิตออกสู่ท้องตลาดทำให้คนทั่วโลกยอมรับในผลิตภัณฑ์ที่องค์การผลิตขึ้น Doerr (2562) ได้นำ OKRs มาปรับใช้ที่ Google โดยตระหนักถึงความสำคัญของการนำแนวคิด OKRs มาใช้ในการปรับปรุงผลผลิตของพนักงานและขององค์การทำให้การทำงานของ Google เกิดประสิทธิภาพสูงขึ้น จนถูกนำมาประยุกต์ใช้ในองค์การหลายแห่งส่วนใหญ่จะเป็นองค์การทำธุรกิจด้านเทคโนโลยี เช่นบริษัท LinkedIn, Twiter, Oracle, Sears, GE, Spotify, Dropbox, Amazon, Facebook, Airbnb เป็นต้น (ดไนยา ตั้งอุทัยสุข, 2562) หลังจากองค์การนำแนวคิด OKRs มาประยุกต์ใช้จนทำให้บริษัทประสบผลสำเร็จ จากการนำแนวคิด OKRs มาประยุกต์ใช้ส่วนใหญ่เป็นองค์การธุรกิจ Start Up ที่เน้นการทำธุรกิจแบบก้าวกระโดด เน้นการนำเทคโนโลยีและแอปพลิเคชั่นมาใช้ในการดำเนินธุรกิจ เพื่อดำเนินไปในทิศทางเดียวกัน เป้าหมายความต้องการที่จะพัฒนาสิ่งใหม่หรือกระทำสิ่งใหม่ให้เกิดขึ้นในองค์การ (กิตติพัทธ์ จิรวัสวงศ์, 2562) จึงทำให้ธุรกิจประเภทนี้เกิดผลลัพธ์อย่างรวดเร็ว เพราะมีความยืดหยุ่นและคล่องตัวในการดำเนินงาน การนำ OKRs มาใช้กับองค์การจำเป็นต้องสะท้อนคิดถึงความแตกต่างขององค์การแต่ละแห่งที่เหมาะสมกับระดับขององค์การนั้น ต้องสอดคล้องกันทั้งผลลัพธ์ใหญ่และผลลัพธ์ย่อย แนวทางหลักในการสร้างองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้ คือการเรียนรู้ของสมาชิกในองค์การลักษณะการเรียนรู้ของคนในองค์การจะสะท้อนให้เห็นถึงการเรียนรู้ขององค์การสมาชิกขององค์การที่เป็นองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้จะมีลักษณะสนใจและใฝ่หาที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่อยู่เสมอ มีความปรารถนาที่จะเรียนรู้เพื่อเพิ่มศักยภาพของตนมุ่งสู่จุดหมายและความสำเร็จที่กำหนดไว้ มีสติ มีแบบแผนทางจิตสำนึกของคนในองค์การสะท้อนถึงพฤติกรรมของคนในองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้ จะเกิดขึ้นเมื่อสมาชิกในองค์การมีแบบแผนทางจิตสำนึกหรือความมีสติที่เอื้อต่อการสะท้อนภาพที่ถูกต้องชัดเจนและมีการจำแนกแยกแยะมุ่งหวังที่จะปรับปรุงความถูกต้องในการมองโลกและปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นรวมทั้งการทำความเข้าใจในวิธีการที่จะสร้างความชัดเจนเพื่อการตัดสินใจได้อย่างถูกต้องหรือมีวิธีการที่จะตอบสนองความเปลี่ยนแปลงที่ปรากฏอยู่ได้อย่างเหมาะสม ไม่ผันแปรหรือท้อถอย เมื่อเผชิญกับวิกฤตการณ์ต่างๆ การปรับแนวคิดของคนในองค์การให้เป็นไปในทางที่ถูกต้องเชื่อมั่นศรัทธาต้องปรับตัวผู้นำหรือตัวผู้บริหารสถานศึกษาก่อน (รังสรรค์ ประเสริฐศรี, 2548) การสร้างองค์การนวัตกรรมมีจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้จากตัวบุคคล ทีมงานและองค์การในสถานศึกษาการส่งเสริมให้บุคลากรในองค์การมีการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ทั้งในความคิดเชิงระบบ ความสามารถที่เป็นเลิศส่วนบุคคล การทำงานเป็นทีมและการมองเห็นภาพวิสัยทัศน์ร่วมกันทั้งองค์การ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ผู้นำหรือผู้บริหารสามารถเริ่มต้นในการพัฒนาองค์การ (ธีระ รุจเจริญ, 2545) การพัฒนาคนไทยให้มีสมรรณะการคิดสร้างสรรค์และการคิดเชิงนวัตกรรมเป็นเป้าหมายสำคัญของคุณลักษณะของคนไทย 4.0 จากผลการวิจัยพบว่า ผู้เรียนไทยยังมีความคิดสร้างสรรค์และความคิดเชิงนวัตกรรมอยู่ในระดับที่ยังไม่น่าพึงพอใจ ในการเรียนการสอนในปัจจุบัน ร้อยละ 90 เด็กไทยส่วนใหญ่เรียนแบบท่องจำ ไม่ชอบการคิดนอกกรอบ ชอบเลียนแบบบุคคลอื่น ไม่มีผู้สนับสนุนและต่อยอดทางความคิด ทำให้เด็กไทยขาดความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ (กระทรวงศึกษาธิการ, 2553) นอกจากเด็กไทยขาดความคิดริเริ่มสร้างสรรค์แล้วเด็กไทยยังขาดความคิดเชิงนวัตกรรมจากงานวิจัย พบว่าผลการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาการคิดเชิงนวัตกรรมของเด็กไทยยังไม่น่าพึงพอใจ เห็นได้จากการประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรที่ต่ำกว่ามาตรฐานด้านผู้เรียนเกี่ยวกับความรู้ความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบ (คิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดสร้างสรรค์อย่างมีวิจารณญาณ) มีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตรประมาณร้อยละ 12 และมีทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องเพียงร้อยละ 24 (สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2552) ครูเป็นบุคคลสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะการคิดสร้างสรรค์และความคิดเชิงนวัตกรรม จากผลการวิจัยพบว่า ครูไทยยังขาดการจัดการเรียนรู้การบูรณาการความคิดสร้างสรรค์และความคิดเชิงนวัตกรรมอยู่ในระดับที่ยังไม่น่าพึงพอใจ เนื่องจากในปัจจุบันทักษะด้านความคิดสร้างสรรค์ไม่ได้บรรจุในหลักสูตรการเรียนการสอนที่ชัดเจน ทำให้การเรียนการสอนส่วนใหญ่ของผู้เรียนเป็นเพียงผู้บริโภคความรู้ ไม่ได้เปิดโอกาสให้มีการคิดสร้างสรรค์ไปสู่แนวคิดใหม่ และการจัดการเรียนการสอนเน้นให้ผู้เรียนปฏิบัติเหมือนกัน คิดแบบเดียวกัน และการวัดผลประเมินผลหรือการทดสอบในแต่ละวิชายังคงเน้นการทดสอบแบบมีคำตอบที่ถูกต้องเพียงคำตอบเดียวและปิดกั้นความคิดของผู้เรียน ทำให้ผู้เรียนขาดความคิดสร้างสรรค์ (วิริยะ ฤาชัยพาณิชย์ และกมลรัตน์ ฉิมพาลี, 2559) นอกจากนี้ครูไทยยังขาดการจัดการเรียนการสอนไม่นำความคิดเชิงนวัตกรรมมาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพราะครูยังขาดทักษะการคิดวิเคราะห์เพื่อนำไปสู่การพัฒนาทักษะการคิดเชิงนวัตกรรม ครูไทยกำลังประสบปัญหาในการพัฒนากระบวนการคิดสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นทักษะการคิดขั้นสูงที่จะนำไปสู่การคิดเชิงนวัตกรรม ปัญหานี้จึงมีความจำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน (ชัยณรงค์ วงศ์ธีรทรัพย์, 2557) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนโรงเรียนชุมชนบ้านหนองบ่อ (วิจิตรราษฎร์สามัคคี) ไม่อยู่ในระดับที่น่าพอใจเนื่องจากผลการประเมินสมรรถนะสำคัญตามหลักสูตร ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และผลการอ่าน การคิดวิเคราะห์ และการเขียน ยังไม่เป็นไปตามที่โรงเรียนตั้งเป้าหมายไว้ โดยผลการทดสอบระดับชาติ (O-NET) ของผู้เรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ลดลงจากปีการศึกษาที่ผ่านมา และต่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยระดับเขตและระดับชาติ (สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ, 2562) จากการจัดการเรียนรู้ของครู พบว่า ครูขาดการจัดการเรียนรู้ที่เน้นการคิดสร้างสรรค์และการคิดเชิงนวัตกรรม ขาดการพัฒนาสื่อและนวัตกรรมการเรียนการสอนการใช้กระบวน การจัดการเรียนรู้ไม่สอดคล้องกับศักยภาพของผู้เรียน ขาดการใช้สื่อเทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียน ขาดการส่งเสริมผู้เรียนได้แสดงออกเต็มตามความสามารถ ขาดการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองจากแหล่งเรียนรู้ต่างๆ ทั้งภายในและภายนอกโรงเรียนไม่ได้นำมาใช้ ผู้เรียนไม่กล้าแสดงออก ขาดการส่งเสริมให้ผู้เรียนได้แสดงความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบ บันทึกการประชุมครูและคณะกรรมการสถานศึกษา โรงเรียนชุมชนบ้านหนองบ่อ (วิจิตรราษฎร์สามัคคี) (2661) และจากรายงานผลการดำเนินงานของโรงเรียน พบว่า ครูไม่กล้าแสดงความคิดเห็น ครูไม่ค่อยให้ความร่วมมือในการนิเทศติดตามและประเมินผลการดำเนินงานโครงการและกิจกรรมของโรงเรียนได้ปรับปรุงหลักสูตรสถานศึกษาและหลักสูตรท้องถิ่นให้สอดคล้องกับประเพณีวัฒนธรรมและส่งเสริมการมีงานทำของผู้เรียนแต่ยังขาดการลงมือปฏิบัติจากครูและผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายเครือข่ายการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษามีส่วนร่วมในการวางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา แต่ยังไม่เกิดผลที่ชัดเจนต่อการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา ผู้เรียนยังไม่สามารถแสวงหาความรู้จากสื่อเทคโนโลยีด้วยตนเองทางการเรียนรู้ส่วนใหญ่จะใช้เทคโนโลยีเพื่อความบันเทิง (รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการประจำปี 2661 โรงเรียนชุมชนบ้านหนองบ่อ (วิจิตรราษฎร์สามัคคี), 2661) จากความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาดังกล่าวข้างต้นผู้วิจัยได้นำแนวคิด OKRs,เทคนิคการทำงานแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ และการทำงานแบบมีส่วนร่วม มาประยุกต์ใช้ในการบริหารเพื่อให้โรงเรียนชุมชนบ้านหนองบ่อ (วิจิตรราษฎร์สามัคคี) พัฒนาให้เป็นองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้โดยนำแนวคิดและ เทคนิคการบริหารดังกล่าวมาปรับใข้กับโรงเรียน โดยการบริหารสถานศึกษาด้วยแนวคิด I-OKRR ตามหลักการของ OKRs ของ Doerr (2562) ที่ได้นำแนวคิดนี้บริหารบริษัท Google จากการนำ OKRs มาทดลองใช้ที่โรงเรียนจะต้องมีการสะท้อนผลให้ครูได้รับรู้ผลการจัดการเรียนรู้จึงได้ปรับแนวคิดนี้เพิ่มเป็น I-OKRR เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายของการจัดการศึกษาซึ่งคำสำคัญดังกล่าว ได้แก่ O: Objectives หมายถึงสถานศึกษาต้องมีเป้าหมายที่ชัดเจนและมีความท้าทาย และ KR: Key Results หมายถึงสถานศึกษาต้องมีผลลัพธ์ที่สำคัญที่สามารถใช้เป็นตัววัดการเดินทางไปถึงเป้าหมายนั้นได้ R: Reflection หมายถึงสถานศึกษามีการสะท้อนผลการจัดกิจกรรมต่างๆ ให้ครู คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครองรับทราบ และ I: Innovation หมายถึงสถานศึกษามีเป้าหมายชัดเจนคือการเป็น“องค์การนวัตกรรมการเรียนรู้” ดังนั้นผู้วิจัยจึงได้นำแนวคิด I-OKRR มาพัฒนาเป็นรูปแบบการบริหารโรงเรียนชุมชนบ้านหนองบ่อ (วิจิตรราษฎร์สามัคคี) เป็นองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1 ความเก่ง คือ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน และผลการประเมิน ความสามารถด้านการอ่านของผู้เรียน (RT) 2 ความดี คือ ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ 3 ความสามารถ คือ ผลงานหรือชิ้นงานนวัตกรรมของผู้เรียน
ผลลัพธ์ต่อครู : 1 ความสามารถในการออกแบบและการจัดการเรียนรู้ของครู 5 สมรรถนะ 1) ด้านการจัดการเรียนรู้บูรณาการเทคโนโลยี (TPACK) 2) ด้านการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 3) ด้านการบริหารหลักสูตรสู่ห้องเรียน 4) ด้านการบริหารจัดการชั้นเรียนในศตวรรษที่ 21 5) ด้านการวิจัยในชั้นเรียนเพื่อพัฒนาผู้เรียน 2 นวัตกรรมของครู
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : สถานศึกษาเป็นองค์การนวัตกรรมการเรียนรู้มีกลยุทธ์ โครงการและคู่มือที่พัฒนางานด้านนวัตกรรมการเรียนรู้
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : 1) คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชน ได้รับรู้และมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ของนักเรียน ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้มีการสื่อสารแลกเปลี่ยนและนำความรู้ท้องถิ่นมาบูรณาการกับการเรียนรู้ 2) ชุมชนเกิดความภาคภูมิใจในวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเฉพาะความรู้เกี่ยวกับศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ที่เป็นเอกลักษณ์ของบ้านหนองบ่อ จังหวัดอุบลราชธานี 3) ความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชนมีความเข้มแข็งมากขึ้น โดยใช้การเรียนรู้ของนักเรียนเป็นจุดศูนย์กลางของการมีส่วนร่วม
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการบริหารจัดการ
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]