การพัฒนาทักษะการอ่านจับใจความโดยใช้แบบฝึกทักษะการอ่านจับใจความด้วยเทคนิค SQ4R กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านหนองหล่มหนองเหล่า อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1
ผู้พัฒนา นางธัญญรัตน์ พรหมศิริ
โรงเรียนโรงเรียนบ้านหนองหล่มหนองเหล่า
ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 ได้กำหนดคุณภาพผู้เรียน เมื่อจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ในด้านการอ่านว่า ผู้เรียนต้องอ่านออกเสียงบทร้อยแก้ว และบทร้อยกรอง เป็นทำนองเสนาะได้ถูกต้อง เข้าใจความหมายโดยตรงและความหมายโดยนัย จับใจความสำคัญและ รายละเอียดของสิ่งที่อ่าน แสดงความคิดเห็นและข้อโต้แย้งเกี่ยวกับเรื่องที่อ่านและเขียนกรอบแนวคิด ผังความคิด ย่อความ เขียนรายงานจากสิ่งที่อ่าน ได้วิเคราะห์วิจารณ์อย่างมีเหตุผล ลำดับความอย่าง มีขั้นตอนและความเป็นไปได้ของเรื่องที่อ่าน รวมทั้งประเมินความถูกต้องของข้อมูลที่ใช้สนับสนุน จากเรื่องที่อ่าน โดยกำหนดตัวชี้วัด ท 1.1 ม.2/2 ว่า จับใจความสำคัญ สรุปความ และอธิบายรายละเอียด จากเรื่องที่อ่าน (กระทรวงศึกษาธิการ, 2551: 5)
การอ่านจึงเป็นเครื่องมือสำคัญของบุคคลในการแสวงหาความรู้ เป็นทักษะที่ช่วยพัฒนาคุณภาพ ชีวิตบุคคลในทุกอาชีพ ทุกสาขาวิชา และช่วยให้บุคคลได้รับรสของความบันเทิง และได้รับการจรรโลงใจ จากการอ่าน โดยเฉพาะการอ่านจับใจความสำคัญ ซึ่งเป็นพื้นฐานของการอ่านที่จะสามารถนำไป ประยุกต์ใช้กับการเรียนในรายวิชาอื่น ๆ (อัจฉรา ชีวพันธ์, 2546:48) การอ่านจับใจความสำคัญ หมายถึง การอ่านเพื่อทำความเข้าใจข้อความหรือเนื้อเรื่องที่อ่านโดยสามารถจับสาระสำคัญข้อคิด หรือความคิด สำคัญหลักของข้อความหรือเรื่องที่อ่าน เป็นข้อความที่คลุมข้อความอื่น ๆ ในย่อหน้าหนึ่ง ๆ ไว้ทั้งหมด (จุไรรัตน์ ลักษณะศิริ, 2547:45) ผู้เรียนที่สามารถอ่านจับใจความสำคัญได้ จะเป็นผู้ที่มีทักษะ ในการเรียนรู้ที่ดี สามารถแสวงหาความรู้ได้ด้วยตนเองจากการอ่านหนังสือ การปลูกฝังให้ผู้เรียนมีนิสัย รักการอ่าน จึงเป็นพื้นฐานที่จะนำไปสู่การมีทักษะในการอ่านจับใจความสำคัญที่มีความจำเป็นต่อ การเรียนรู้ของผู้เรียนเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการเรียน
จากการจัดการเรียนการสอนรายวิชาภาษาไทย โรงเรียนบ้านหนองหล่มหนองเหล่า พบว่านักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีผลการเรียนเรื่องการอ่านจับใจความสำคัญไม่เป็นที่น่าพึงพอใจ เพราะคะแนนใน การสอบผ่านตัวชี้วัดอยู่ในเกณฑ์ขั้นต่ำ ซึ่งสะท้อนได้จากผลคะแนนการทำแบบทดสอบวัดความสามารถ ทางการอ่านจับใจความมีคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 50 จำนวน 14 คน จากนักเรียนทั้งหมดจำนวน 16 คน คิดเป็นร้อยละ 87.50 ผู้ศึกษาจึงเล็งเห็นถึงปัญหาในการเรียนวิชาภาษาไทยของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ว่ามีปัญหา เรื่องการอ่านจับใจความสำคัญ ส่งผลให้การอ่านเรื่องทุกประเภทไม่สามารถสรุปความได้ดีเท่าที่ควร จากข้อมูลดังกล่าว จะเห็นได้ว่าปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อการเรียนของนักเรียนมากที่สุด คือ การอ่านจับใจความสำคัญ
จากสภาพปัญหาดังกล่าวนั้น ผู้ศึกษาจึงได้ศึกษาเพื่อหากลวิธีหรือเทคนิคที่จะช่วยแก้ปัญหาการอ่าน จับใจความสำคัญ พบว่า การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยเทคนิคการสอนแบบ SQ4R มาใช้ร่วมกับแผนการจัดการเรียนรู้ ซึ่งเทคนิคการสอนแบบ SQ4R เป็นเทคนิคที่นำมาใช้ในการแก้ปัญหาการอ่านจับใจความสำคัญได้เพราะเทคนิค SQ4R เป็นเทคนิควิธีการสอนการอ่านที่มีประสิทธิภาพ เนื่องจากมีขั้นตอนกระบวนการที่ชัดเจน 6 ขั้นตอน ส่งเสริมให้ผู้เรียนอ่านเรื่องราวต่าง ๆ ได้เข้าใจ สามารถค้นหา ความรู้ จับใจความสำคัญ เชื่อมโยงสิ่งที่สำคัญ นำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม
ด้วยเหตุนี้ผู้ศึกษาจึงสนใจที่จะใช้เทคนิคการสอนอ่านแบบ SQ4R มาใช้ในการจัดการเรียนรู้ ภาษาไทย เรื่องการอ่านจับใจความสำคัญ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านหนองหล่มหนองเหล่า เพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน จับใจความสำคัญ และเป็นแนวทางในการปรับปรุงและพัฒนากระบวน การจัดการเรียนรู้วิชาภาษาไทยให้มีประสิทธิภาพสูงยิ่งขึ้นอันจะก่อให้เกิดคุณภาพในการจัดการเรียนรู้ของ ครูและเกิดสมรรถนะทางการเรียนรู้ของนักเรียนต่อไป
ผลลัพธ์ต่อนักเรียนนักเรียนสามารถนำเรื่องที่ได้จากการอ่านมาเขียนสรุปเป็นแผนผังความคิด และใจความสำคัญด้วยสำนวนภาษาของตนเอง
ผลลัพธ์ต่อครู : พัฒนาความสามารถในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรูแบบ Active Learning เสริมสร้างทักษะการใช้ภาษา มีกิจกรรมที่เหมาะสมกับผู้เรียน
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : โรงเรียนมีนวัตกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายเหมาะสมกับผู้เรียน มีการPLC เพื่อวางแผนและปรับปรุงการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการพัฒนานวัตกรรม ให้มีความหลากหลายและสอดคล้องกับบริบท
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]