ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           การศึกษาเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาคนและสังคม เนื่องจากเป็นกระบวนการที่ช่วยให้ผู้เรียนมีความรู้ ความสามารถ และทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ 21 ทั้งในด้านการเรียนรู้ การประกอบอาชีพ และการปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและเทคโนโลยี ปัจจุบันกระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 เพื่อเป็นกรอบและทิศทางในการจัดการศึกษา โดยมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา รวมถึงคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในการอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข (กระทรวงศึกษาธิการ, 2551: 12) วิทยาศาสตร์ถือเป็นหนึ่งในกลุ่มสาระการเรียนรู้ที่มีบทบาทสำคัญในการสร้างพื้นฐานการคิดเชิงเหตุผลและการแก้ปัญหา โดยเฉพาะในระดับประถมศึกษา ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ผู้เรียนเริ่มเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรงและการสำรวจสิ่งแวดล้อมรอบตัว เนื้อหาเรื่อง “ชีวิตสัตว์” ในวิชาวิทยาศาสตร์ เป็นเนื้อหาที่ใกล้ชิดกับชีวิตประจำวันของผู้เรียน และมีความเหมาะสมอย่างยิ่งในการนำมาใช้เป็นสื่อกลางในการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เช่น การสังเกต การจำแนก การตั้งคำถาม การคาดคะเน และการอธิบายผล โดยทักษะเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจเนื้อหาวิทยาศาสตร์ได้อย่างถูกต้องเท่านั้น แต่ยังเป็นทักษะที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการเรียนรู้รายวิชาอื่น ๆ และการดำเนินชีวิตได้จริง อย่างไรก็ตาม จากการจัดการเรียนการสอนในปัจจุบันยังพบปัญหาว่า ผู้เรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ส่วนใหญ่ยังเรียนรู้ผ่านการท่องจำมากกว่าการลงมือปฏิบัติ ขาดโอกาสในการคิดอย่างมีเหตุผล ไม่กล้าแสดงความคิดเห็น และไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้กับสิ่งรอบตัวได้อย่างแท้จริง ปัญหาดังกล่าวส่งผลให้ผู้เรียนไม่เกิดความเข้าใจเชิงลึก ขาดความเพลิดเพลินในการเรียน และไม่พัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ตามเป้าหมายของหลักสูตร การจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning เป็นแนวทางที่ตอบสนองต่อปัญหานี้ได้เป็นอย่างดี เนื่องจากเป็นกระบวนการที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น ทั้งในด้านการคิด การปฏิบัติ และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น โดยครูมีบทบาทเป็นผู้อำนวยความสะดวกและผู้ชี้แนะ มากกว่าการเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้เพียงฝ่ายเดียว วิธีการดังกล่าวช่วยให้ผู้เรียนสามารถสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง มีทักษะการสื่อสาร การทำงานร่วมกัน และสามารถแก้ปัญหาได้อย่างสร้างสรรค์ ดังนั้น การวิจัยเรื่อง การพัฒนากระบวนการวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตสัตว์ (SMART ANIMAL) โดยการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ร่วมกับกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ 5E ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนอุบลวิทยาคม ปีการศึกษา 2568 จึงมีความสำคัญและมีความจำเป็น เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตรอบตัว ฝึกฝนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ เสริมสร้างเจตคติที่ดีต่อวิชาวิทยาศาสตร์ และสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ประโยชน์ต่อการเรียนรู้และการดำเนินชีวิตในอนาคต

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1) ความพร้อมและความตั้งใจในการเรียนรู้ นักเรียนมีความตั้งใจ เข้าร่วมกิจกรรมอย่างสม่ำเสมอ และเปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ 2)การมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น นักเรียนกล้าคิด กล้าถาม กล้าแสดงความคิดเห็น และร่วมทำกิจกรรมตามขั้นตอน 5E อย่างเต็มที่
ผลลัพธ์ต่อครู : มีความเข้าใจในแนวคิด Active Learning และกระบวนการ 5E อย่างชัดเจน
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : กำหนดนโยบายและทิศทางที่ชัดเจน สถานศึกษาสนับสนุนการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning และส่งเสริมให้ครูพัฒนานวัตกรรมการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ความสำเร็จของการพัฒนานวัตกรรม SMART ANIMAL ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะภายในห้องเรียนเท่านั้น แต่ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้ปกครองและชุมชนในการสนับสนุนและส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียนอย่างต่อเนื่อง
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]