ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           ในปัจจุบัน การเลี้ยงดูและจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้กับเด็กปฐมวัยยังคงเผชิญกับปัญหาหลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เด็กในวัยนี้มักขาดโอกาสในการฝึกคิด วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง เนื่องจากผู้ใหญ่มีแนวโน้มให้ความช่วยเหลือหรือแนะนำวิธีการโดยตรงมากเกินไป ทำให้เด็กไม่เกิดกระบวนการเรียนรู้ผ่านการลองผิดลองถูกด้วยตนเอง ส่งผลให้เด็กบางคนมีพฤติกรรมขาดความมั่นใจ ไม่กล้าคิด กลัวผิด ไม่สามารถควบคุมอารมณ์หรือรอคอยได้ และขาดทักษะพื้นฐานในการจัดการตนเองเมื่อต้องเผชิญกับปัญหาในชีวิตประจำวัน ซึ่งล้วนเป็นข้อจำกัดที่ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการในระยะยาว เด็กปฐมวัยเป็นช่วงวัยที่มีความพร้อมต่อการเรียนรู้และพัฒนาทักษะที่หลากหลาย โดยเฉพาะ ทักษะการคิดแก้ปัญหา และ ทักษะสมองส่วนหน้า (Executive Functions: EF) ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ในระดับที่สูงขึ้นและการดำเนินชีวิตอย่างมีประสิทธิภาพ การส่งเสริมให้เด็กสามารถวางแผน คิดเป็นขั้นตอน จดจ่อกับงานที่ทำ และควบคุมอารมณ์ตนเองได้ จะช่วยให้เด็กมีทักษะพื้นฐานที่ดีในการเรียนรู้ในอนาคต การจัดประสบการณ์ผ่านกิจกรรมที่ท้าทายและเปิดโอกาสให้เด็กลงมือแก้ปัญหาด้วยตนเองจึงเป็นแนวทางที่เหมาะสมสำหรับการพัฒนาทักษะเหล่านี้ควบคู่กัน จากการสังเคราะห์แนวคิดทางการศึกษา พบว่า แนวคิด การเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning: PBL) เป็นรูปแบบการจัดประสบการณ์ที่ช่วยกระตุ้นให้เด็กเกิดการเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จริง ฝึกตั้งคำถาม วิเคราะห์ทางเลือก และลงมือปฏิบัติ โดยมีครูเป็นผู้ออกแบบสถานการณ์และชี้แนะอย่างเหมาะสม แนวคิดนี้สอดคล้องกับ ทฤษฎีของ Vygotsky ที่เน้นบทบาทของสิ่งแวดล้อมทางสังคมและการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้มีประสบการณ์ (More Knowledgeable Other) ในการสร้างเขตพัฒนาการใกล้เคียง (ZPD) รวมทั้งแนวคิดของ Diamond (2013) ที่ระบุว่า EF เป็นทักษะที่สามารถฝึกฝนและพัฒนาได้ตั้งแต่วัยเด็กหากได้รับการออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง ด้วยความสำคัญและความจำเป็นข้าพเจ้าจึงมีแนวคิดในการพัฒนานวัตกรรมการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการส่งเสริมทักษะสมองส่วนหน้า (EF) เพื่อพัฒนาทักษะการคิดแก้ปัญหาของเด็กปฐมวัย โดยมุ่งหวังให้เด็กได้ฝึกคิดวิเคราะห์ วางแผน จัดการตนเอง ควบคุมอารมณ์ และแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ผ่านกิจกรรมที่สอดคล้องกับบริบทของเด็กและเหมาะสมกับวัย เป็นการวางรากฐานที่มั่นคงให้แก่การเรียนรู้ตลอดชีวิตในอนาคตต่อไป

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน- เด็กพัฒนาการด้านสุขภาวะทางกาย ระดับดี - เด็กมีพัฒนาการด้านอารมณ์ จิตใจ และสังคม ระดับดี - เด็กมีพัฒนาการด้านความเป็นพลเมืองและความเป็นไทย ระดับดี - เด็กมีพัฒนาการด้านสติปัญญา อย่างมีคุณภาพ ระดับดี - เด็กมีทักษะการคิดวิเคราะห์ ระดับดี - เด็กมีทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ระดับดี - เด็กมีทักษะพื้นฐาน จำเพื่อใช้งาน การยั้งคิดไตร่ตรอง การยืดหยุ่นความคิด ระดับดี - เด็กมีทักษะกำกับตนเอง การจดจ่อใส่ใจ การควบคุมอารมณ์ การติดตามประเมินตนเอง ระดับดี - เด็กมีทักษะการปฏิบัติ การริเริ่มและลงมือทำ การวางแผนและจัดระบบดำเนินการ การมุ่งเป้าหมาย ระดับดี - เด็กมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ ระดับมากที่สุด - เด็กมีพัฒนาการทางการเรียนรู้สูงขึ้น
ผลลัพธ์ต่อครู : ๗.๑ เพื่อพัฒนาองค์ความรู้พื้นฐานที่จำเป็นสำหรับเด็กปฐมวัย ผ่านการจัดประสบการณ์ที่ใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) และการฝึกทักษะสมองส่วนหน้า (EF) ๗.๒ เพื่อส่งเสริมทักษะการเรียนรู้และกระบวนการคิดของเด็กปฐมวัย ๗.๓ เพื่อพัฒนาเจตคติเชิงบวกต่อการเผชิญปัญหา มีความยืดหยุ่นและเปิดใจเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : 1. สิ่งที่กำหนดให้ผู้เรียนทำต้องเกี่ยวข้องกับผู้เรียนโดยตรง 2. กิจกรรมสะท้อนให้เห็นว่าผู้เรียนได้เรียนรู้อะไรบ้าง 3. มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างครูผู้สอนและผู้เรียน 4. ผู้เรียนสามารถเปรียบเทียบงานกับชีวิตจริง 5. ผู้เรียนสามารถสร้างสถานการณ์ตามที่ผู้สอนกำหนด 6. ผู้เรียนสามารถนำไปใช้ในชีวิตจริง
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : กระบวนการชุมชนทางวิชาชีพ จะช่วยยกระดับความรู้ความเข้าใจของครูแต่ละคน ทั้งมิติความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาที่จะสอนและความรู้ความเข้าใจต่อการสอน เช่น หลักสูตร จิตวิทยาการสอน การออกแบบกิจกรรม การวัดและประเมินผล เป็นต้น 1. PLC ช่วยยกระดับทักษะของครูแต่ละคน เช่น ทักษะการออกแบบการ เรียนรู้ ทักษะการสื่อสาร ทักษะ ICT ทักษะการวัดและประเมินผล ตลอดจนทักษะทางวิทยาศาสตร์ เช่น ทักษะการจัดการความขัดแย้ง ทักษะการจัดการอารมณ์ ทักษะการอยู่ร่วมกัน 2. PLC ช่วยให้ครูแต่ละคนค้นพบความหมายของชีวิต ความหมายของการเป็นครูรู้สึกถึงคุณค่าของงานครู เห็นเป้าหมายที่สำคัญร่วมกันเป็นบุคคลและองค์กรการเรียนรู้ทำงานเป็นทีม มีความเป็นกัลยาณมิตร (ปนัสยา รัตนพันธ์ 2560 : 79)
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]