ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           พลังงานเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิตและการพัฒนาสังคมในปัจจุบัน การใช้พลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิลก่อให้เกิดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจและความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติ การส่งเสริมให้ผู้เรียนตระหนักถึงการใช้พลังงานอย่างรู้คุณค่าและการแสวงหาแหล่งพลังงานทดแทนจากทรัพยากรในท้องถิ่น จึงเป็นประเด็นสำคัญที่ควรปลูกฝังตั้งแต่ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ขี้ไต้เป็นวัสดุเหลือใช้จากการประกอบอาชีพหรือวิถีชีวิตของชุมชน ซึ่งสะท้อนถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่าและสอดคล้องกับบริบทของชุมชน การนำขี้ไต้มาแปรรูปเป็นพลังงานเชื้อเพลิง จึงเป็นตัวอย่างของการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด อีกทั้งยังสอดคล้องกับแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนและหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จากการจัดการเรียนการสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 พบว่าผู้เรียนยังขาดโอกาสในการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง การบูรณาการองค์ความรู้จากหลายกลุ่มสาระและการพัฒนาทักษะกระบวนการคิด วิเคราะห์และการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ ดังนั้นการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-Based Learning) จึงเป็นแนวทางที่เหมาะสมในการส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริงเรียนรู้จากสถานการณ์ใกล้ตัวและสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง นวัตกรรมการเรียนรู้พลังงานเชื้อเพลิงจากขี้ไต้บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบโครงงาน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อบูรณาการการเรียนรู้รายวิชาสังคมศึกษาและวิทยาศาสตร์ มุ่งเน้นให้ผู้เรียนเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรธรรมชาติ วิถีชีวิตของชุมชนและการใช้พลังงานอย่างยั่งยืน พร้อมทั้งพัฒนาทักษะสำคัญในศตวรรษที่ 21 ได้แก่ การคิดวิเคราะห์ การทำงานเป็นทีม การสื่อสารและความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม อันจะนำไปสู่การเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพในอนาคต

ผลลัพธ์ต่อนักเรียน1.นักเรียนมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับพลังงานเชื้อเพลิงจากขี้ไต้ในฐานะภูมิปัญญาท้องถิ่น สามารถอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรธรรมชาติ วิถีชีวิตของชุมชน และการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่าได้อย่างเป็นรูปธรรม ทำให้การเรียนรู้รายวิชาสังคมศึกษามีความหมายและใกล้ตัวมากยิ่งขึ้น 2.นักเรียนได้พัฒนาทักษะกระบวนการเรียนรู้ที่สำคัญ ผ่านการเรียนรู้แบบโครงงาน เช่น ทักษะการคิดวิเคราะห์ การสืบค้นข้อมูล การวางแผน การแก้ปัญหาและการสื่อสาร โดยการลงมือปฏิบัติจริงและการทำงานร่วมกัน ส่งผลให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองและทำงานเป็นทีมได้อย่างมีประสิทธิภาพ 3.นักเรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงในบริบทของชุมชน ทำให้เกิดการเชื่อมโยงความรู้จากห้องเรียนกับชีวิตประจำวัน นักเรียนสามารถนำองค์ความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่นไปประยุกต์ใช้ และเกิดความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาและทรัพยากรของท้องถิ่นตนเอง นอกจากนี้ นักเรียนยังมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์และเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ มีความรับผิดชอบ วินัย ใฝ่เรียนรู้ และตระหนักถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการดำรงชีวิตและการเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพในสังคม
ผลลัพธ์ต่อครู : ครูผู้สอนได้เรียนรู้แนวทางการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบโครงงานบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งช่วยให้ครูสามารถออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงเนื้อหากับบริบทจริงของชุมชนได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ยังพัฒนาทักษะด้านการวางแผน การจัดกิจกรรมเชิงบูรณาการ การวัดและประเมินผลตามสภาพจริง รวมถึงการทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : โรงเรียนได้รับรูปแบบนวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมภาพลักษณ์ด้านการจัดการเรียนรู้เชิงคุณภาพบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น ช่วยสร้างความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชนและส่งเสริมให้โรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชน นอกจากนี้ นวัตกรรมยังสามารถนำไปขยายผลในรายวิชาอื่นหรือระดับชั้นอื่น ส่งผลให้เกิดการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : ชุมชนได้มีส่วนร่วมในการถ่ายทอดองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการใช้ขี้ไต้เป็นพลังงานเชื้อเพลิงให้แก่นักเรียน ส่งผลให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นได้รับการสืบสาน อนุรักษ์และเผยแพร่ไปสู่เยาวชนรุ่นใหม่ ลดความเสี่ยงของการสูญหายขององค์ความรู้ดั้งเดิม ชุมชนเกิดความตระหนักในคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติและการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า โดยการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้ในกระบวนการเรียนรู้ ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างโรงเรียนและชุมชน และส่งเสริมแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับท้องถิ่น
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]