ที่มาและความสำคัญ(โดยสังเขป)
           พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553 ว่าในการจัดกระบวนการเรียนรู้นั้นสถานศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ดำเนินการ ตามหมวด 4 แนวการจัดการศึกษา มาตรา 24 จัดเนื้อหา สาระและกิจกรรมให้สอดคล้องกับความสนใจและความถนัดของ ผู้เรียน โดยคำนึงถึงความแตกต่าง ระหว่างบุคคล ฝึกทักษะ กระบวนการคิด การจัดการ การเผชิญสถานการณ์และ การประยุกต์ความรู้ มาใช้เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหา จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกการ ปฏิบัติ ให้ทำได้ คิดเป็น ทำเป็น รักการอ่านและเกิดการใฝ่รู้อย่างต่อเนื่อง จัดการเรียนการสอนโดย ผสมผสาน สาระความรู้ด้านต่างๆ อย่างได้สัดส่วนสมดุลกัน รวมทั้งปลูกฝังคุณธรรม ค่านิยมที่ดีงาม และคุณลักษณะอันพึง ประสงค์ไว้ในทุกวิชา ส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้สอนสามารถจัดบรรยากาศ สภาพแวดล้อม สื่อการเรียน และอำนวย ความสะดวกเพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้และมีความรอบรู้ รวมทั้งสามารถใช้การวิจัยเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการ เรียนรู้ ผู้เรียนและผู้สอนอาจเรียนรู้ไปพร้อม กันจากสื่อการเรียนการสอนและแหล่งวิทยาการประเภทต่างๆ จัดการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นได้ทุกเวลา ทุกสถานที่ มีการประสานความร่วมมือบิดามารดา ผู้ปกครอง และบุคคลใน ชุมชนทุกฝ่าย เพื่อร่วมกัน พัฒนาผู้เรียนตามศักยภาพ การแก้ไขปัญหา เรื่องครู ไม่ครบชั้นหรือไม่ครบกลุ่มสาระการเรียนรู้ สถานศึกษาได้นำนวัตกรรม เทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) มาใช้ในการจัดการศึกษา แนวทางสำคัญที่จะช่วยทำให้การจัด การศึกษามีคุณภาพทัดเทียมกัน ผู้เรียนต้องได้เรียนรู้ จากผู้ที่มีความรู้ความสามารถในวิชานั้น ๆ โดยเฉพาะ ได้รับ การถ่ายทอด การจัดกระบวนการเรียนรู้ รวมทั้งได้รับสื่อต่าง ๆ ที่ถูกจัดเตรียมไว้อย่างเหมาะสม จึงได้เกิด นวัตกรรมการศึกษาในรูปแบบ การศึกษาทางไกลขึ้น ทำให้ตอบสนองต่อความด้อยโอกาสและความไม่เสมอภาค ของผู้เรียนที่อยู่ห่างไกล เป็นการให้โอกาสทางการศึกษาที่เท่าเทียมกัน อำนวยความสะดวกแก่ผู้เรียนในแง่ของ เวลา และสถานที่ และมีความคุ้มค่า ผู้เรียนไม่จำเป็นต้องเข้าชั้นเรียนอยู่ในห้องสี่เหลี่ยม แต่สามารถ เรียนรู้ผ่าน สื่อต่าง ๆ เช่น สิ่งพิมพ์ โทรทัศน์ อุปกรณ์สื่อสาร ได้ตลอดเวลา เป็นการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา (ขวัญแก้ว วัชโรทัย. 2549, ดิษฐ์ลดา ปันคำมา. 2551 และ ประสาท วันทนะ. 2552) การจัดการศึกษาทางไกล และการเรียนรู้ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ทำให้ ผู้เรียนมีความพึงพอใจในประสบการณ์ที่ได้รับ มีความสะดวกสบายใน การเลือกช่วงเวลาเรียนและมี ค่าใช้จ่ายน้อย การออกแบบการเรียนรู้เป็นแบบเปิดกว้าง มีประโยชน์ต่อการเรียนรู้ สามารถนำไปใช้จัดกิจกรรมได้จริง ผู้เรียนสามารถเรียนได้โดยไม่กระทบต่องานประจำ มีการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรม ไปในเชิงบวกต่อการเรียนและต่อการทำงาน (Burgess & Russell. 2003, Kutluk & Gulmez. 2012 และ Mays. 2016) หลักการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมเป็นการถ่ายทอดกระบวนการเรียนรู้ของ ครูผู้สอน จากห้องเรียนในโรงเรียนวังไกลกังวล หรือ “โรงเรียนต้นทาง” ส่งตรงไปยังห้องเรียนใน โรงเรียนในพื้นที่ต่าง ๆ หรือ “โรงเรียนปลายทาง” โดยครูจากโรงเรียนต้นทางจัดการเรียนการสอน ตามตาราง ในขณะที่โรงเรียนปลายทางจะมี การทำกิจกรรมการเรียนการสอนไปพร้อมกัน ในเวลา เดียวกัน มีการถ่ายทอดออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง เป็น ประจำทุกวัน สามารถรับชมทางโทรทัศน์ผ่านระบบ ดาวเทียมได้ทั้ง 15 ช่อง นอกจากนี้ทั้งโรงเรียนปลายทาง และประชาชนทุกกลุ่ม ทุกเพศ ทุกวัย ยังสามารถเข้าถึงการจัดการศึกษาทางไกล และรับชมรายการของมูลนิธิ การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ได้ทางเว็ปไซต์ของมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ซึ่งนอกจากจะรับชม รายการได้เช่นเดียวกับ ระบบการถ่ายทอดผ่านดาวเทียมแล้ว ยังสามารถสืบค้นรายการย้อนหลังได้ตามต้องการ และสามารถดาวน์โหลดแผนการจัดการเรียนรู้ ใบงาน สื่อการสอน ได้ด้วย และยังมีห้องสนทนา (Web board) ที่ ผู้รับชมปลายทางสามารถตั้งกระทู้สอบถามปัญหาการจัดเรียนการสอน ซึ่งทั้งครูต้นทางและครูปลายทางสามารถ เข้ามาตอบปัญหา และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้ตลอดเวลา (มูลนิธิการศึกษาทางไกล ผ่านดาวเทียม. 2560) มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรมราชูปถัมภ์ และสำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้น พื้นฐาน ได้จัดทำมาตรฐานการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม เพื่อให้โรงเรียนและผู้ที่ เกี่ยวข้องมีแนวทางในการจัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาคุณภาพ ผู้เรียนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมได้ อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการดำเนินงานจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่าน ดาวเทียมให้ได้มาตรฐาน ประกอบด้วย ฝ่ายปฏิบัติ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครู และบุคลากร ฝ่ายนิเทศ ติดตาม ประเมินผล ได้แก่ มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรมราชูปถัมภ์ สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษา ขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด เป็นฝ่ายติดตาม ประเมินผล (มูลนิธิ การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม. 2560) โรงเรียนบ้านทัพไทย ได้นำเทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมมาช่วยแก้ปัญหาจำนวนครูไม่เพียงพอ ครูไม่ครบชั้น ครูจบไม่ตรงสาขาวิชาเอก ครูขาดความรู้เฉพาะเรื่องเฉพาะทางเป็นวิธีการหนึ่งที่เกิด ประโยชน์ต่อการเรียนรู้ของ ผู้เรียน การจัดการเรียนการสอนของครู การบริหารจัดการของผู้บริหาร และเกิดประโยชน์ต่อชุมชนและ ผู้ปกครองเป็นอย่างมาก การพัฒนาคุณภาพการศึกษาของ โรงเรียนขนาดเล็กด้วยการบริหารจัดการระบบการศึกษา ทางไกลผ่านดาวเทียมสามารถช่วยแก้ไขปัญหา การขาดแคลนครูทั้งด้านปริมาณและคุณภาพของครู สร้างความ เสมอภาคในการศึกษา เพิ่มโอกาส การเรียนรู้ให้กับผู้เรียนที่อยู่ห่างไกล ซึ่งสอดรับกับนโยบายการจัดการศึกษา ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และได้นำเอารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ กระบวนการ Active Learning ตามแนวคิดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem Based Learning :PBL) เพื่อพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาโรงเรียนบ้านทัพไทย สู่ความสำเร็จการพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอนทางไกลด้วย DLTV มาใช้ใน การพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยกำหนดกรอบแนวคิด ทิศทางการพัฒนา การติดตามและประเมินผล การจัดการศึกษาให้สามารถนำไปสู่การปฏิบัติในระดับสถานศึกษาและลงสู่ห้องเรียน ได้อย่างมีคุณภาพ ในปัจจุบันการศึกษาของประเทศไทยมีการเตรียมความพร้อมด้านกำลังคนและการเสริมสร้างศักยภาพของประชากรในทุกช่วงวัยมุ่งเน้นการยกระดับคุณภาพทุนมนุษย์ของประเทศโดยพัฒนาคนให้เหมาะสมตามช่วงวัยเพื่อให้เติบโตอย่างมีคุณภาพพัฒนาทักษะที่สอดคล้องกับความต้องการในตลาดแรงงานและทักษะที่จำเป็น ต่อการดำรงชีวิต(กระทรวงศึกษาธิการ 2560:1) สำหรับการศึกษาในศตวรรษที่ 21 เป็นการเรียนรู้3R7C ประกอบด้วย 3Rได้แก่ อ่านออกเขียนได้และคิดเลขเป็น 7C ได้แก่ทักษะด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณและทักษะในการแก้ปัญหาทักษะด้านการสร้างสรรค์และนวัตกรรมทักษะด้านความเข้าใจต่างวัฒนธรรมต่างกระบวนการทักษะด้านความร่วมมือการทำงานเป็นทีมและภาวะผู้นำทักษะด้านการศึกษาสารสนเทศและรู้เท่าทันสื่อทักษะด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารทักษะอาชีพและทักษะการเรียนรู้ดังนั้นการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 จึงเป็นการเรียนรู้ทักษะเพื่อการดำรงชีวิต ในศตวรรษที่ 21 (21st century skills) จึงจำเป็นต้องเตรียมคนให้พร้อมเผชิญการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วรุนแรงพลิกผันและคาดไม่ถึงคนยุคใหม่จึงต้องมีทักษะสูงในการเรียนรู้และปรับตัว (วิจารณ์ พานิช, 2555:18-19) การจัดการเรียนการสอนด้วยกระบวนการใช้ปัญหาเป็นฐาน Problem -Based Learning : PBL ) เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่ใช้ปัญหาเป็นจุดตั้งต้น ของกระบวนการเรียนรู้และเป็นตัวพัฒนา ทักษะกระบวนการ แก้ปัญหาด้วยเหตุผล มุ่งเน้นพัฒนานักเรียนในด้านทักษะและกระบวนการเรียนรู้ นักเรียนสามารถเรียนรู้โดยการชี้นำตนเอง นักเรียนจะได้ฝึกฝนการสร้างองค์ความรู้โดยผ่านกระบวนการคิดด้วยการแก้ปัญหาอย่ามีความหมายต่อนักเรียน (สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2550:1) โดยวศิณีส์ อิศรเสนา ณ อยุธยา (2559:38) ได้กล่าวว่าการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการใช้ปัญหาเป็นฐาน เป็นการจัดการเรียนรู้ตามแนวสะเต็มศึกษา รูปแบบหนึ่ง ซึ่งครูมีหน้าที่เลือกวิธีที่นำมาใช้ในการจัดการเรียนการสอนให้เข้ากับวัย เนื้อหาจุดประสงค์ในการเรียนรู้และผลที่ได้รับ โดยนำมาตรฐานการศึกษามาใช้ประกอบในการจัดการเรียนการสอนตามหัวข้อที่สอน ครูอาจสอนตามหัวข้อโดยแยกตามแต่ละกระบวนการหรือนำมาสอนร่วมกันทีละส่วนขึ้นอยู่กับความเหมาะสมและความสามารถของครู เป็นหารสอนที่ให้นักเรียนได้ลงมือกระทำอย่างกระตือรือร้น และได้ผลงานออกมา โดยใช้กระบวนการต่างๆ ในการจัดการเรียนการสอน นักเรียนได้เรียนรู้จากการวางแผนทำกิจกรรม สืบค้น และการคิดแก้ปัญหาสอดคล้องกับวิจารณ์ พานิช (2555:15) ครูต้องออกแบบการเรียนรู้ และอำนวยความสะดวก (Facilitate) ในการเรียนรู้ให้นักเรียนเรียนรู้จากการเรียนแบบลงมือทำ แล้วการเรียนรู้ก็จะเกิดจากภายในใจและสมองของตนเอง ทฤษฏีการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem Based Learning) เป็นทฤษฏีที่มีอิทธิพลต่อการจัดการเรียนการสอนอย่างแพร่หลาย ในปัจจุบันเนื่องจากเป็นทฤษฏีที่ให้ความสำคัญในตัวผู้เรียนซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เป็นการเรียนรู้ที่ผู้เรียนจะต้องเรียนรู้โดยใช้ “ปัญหา” มาเป็นฐานในการแสวงหาความรู้เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้วิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหาได้ด้วยตนเอง จอห์นดิวอี้ (John Dewey) นักการศึกษาชาวอเมริกันซึ่งเป็นผู้คิดค้น วิธีสอนแบบแก้ปัญหา และเป็นผู้เสนอแนวคิดที่ว่า การเรียนรู้เกิดจากการปฏิบัติ หรือ ได้ลงมือกระทำด้วยตนเอง (Learning by doing) จากแนวคิดนี้ ได้นำไปสู่แนวคิดของการสอนในรูปแบบต่างๆ ดังที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งแนวคิดของ PBL ก็มีรากฐานมาจากแนวคิดของ ดิวอี้ เช่นเดียวกัน การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based learning หรือ PBL ) เป็นรูปแบบการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นจากแนวคิดตามทฤษฏี การเรียนรู้แบบสร้างสรรค์นิยม (Constructiv-ism) โดยให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการคิดวิเคราะห์และคิดแก้ปัญหา รวมทั้งได้ความรู้ตามศาสตร์ในสาขาวิชาที่ตนศึกษาไปพร้อมกันด้วยการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานจึงเป็นผลมาจากกระบวนการทำงานที่ต้องอาศัยความเข้าใจและการแก้ไขปัญหาเป็นหลัก ถ้ามองในแง่ของยุทธศาสตร์การสอน PBL เป็นเทคนิคการสอนที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง เผชิญหน้ากับปัญหาด้วยตนเองจะทำให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะในการคิดหลายรูปแบบ เช่น การคิดวิจารณญาณ แก้ปัญหาการคิดสังเคราะห์การคิดสร้างสรรค์ ความสามารถในการแก้ปัญหา เป็นต้น และประกอบด้วยโรงเรียนบ้านทัพไทย สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 เป็นโรงเรียนขนาดเล็ก และมีบุคลากรทางการศึกษาน้อย ดังนั้นผู้ศึกษาจึงได้นำเอาทฤษฎีการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) เป็นแนวทางในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียนบ้านทัพไทย โดยนำมาจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ซึ่งเป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดทักษะการคิดอย่างเป็นระบบ ซึ่งจะนำไปสู่การจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการและได้ฝึกคิดอย่างฉลาด อันจะส่งผลให้ผู้เรียนมีทักษะเพื่อการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ 21

ผลลัพธ์ต่อนักเรียนผู้เรียนมีทักษะพื้นฐาน เช่น การสื่อสาร การเรียนรู้ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ทักษะชีวิต ทักษะการคิด - ผู้เรียนมีคุณภาพชีวิตหรือสุขภาวะด้านการเรียนรู้ หรือพัฒนาการด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม - ผู้เรียนมีการบูรณาการทักษะในการทำงาน (Cross Functional skills) เช่น ทักษะกระบวนการ ทักษะทางสังคม ทักษะการจัดการ ทักษะเฉพาะทาง ทักษะการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน - ผู้เรียนส่วนใหญ่ได้รับผลการพัฒนา - ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียนมีความต่อเนื่อง ยั่งยืน และส่งผลต่อผู้เรียนระยะยาว เช่น ผู้เรียนอ่านออก เขียนได้ คิดคำนวณเป็น
ผลลัพธ์ต่อครู : - ครูมีทักษะการสอน ทักษะวิชาการ ทักษะการจัดการเกี่ยวกับหลักสูตรและการเรียนการสอน - ครูมีการเรียนรู้ร่วมกันในลักษณะชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PlC) - ครูมีทักษะการทำงานเป็นทีม และมีความรักสามัคคีในองค์กร - ครูมีภาวะผู้นำร่วมในการพัฒนาสถานศึกษา - ครูมีความทุ่มเท เสียสละและยึดมั่นในจรรยาบรรณวิชาชีพ
ผลลัพธ์ต่อโรงเรียน : - ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น - การทำงานของครูเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น - ครู ผู้ปกครองนักเรียน ทำงานร่วมกันในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน
ผลลัพธ์ต่อชุมชน : การพัฒนาสถานศึกษาเกิดจากความร่วมมือกับชุมชน หรือองค์กรต่างๆ หลากหลายองค์กร - ได้รับการยอมรับในคุณภาพของสถานศึกษาจากหน่วยงานหรือองค์กร
ที่เกี่ยวข้อง
ประเภทของนวัตกรรม : นวัตกรรมหลักสูตร
[ดาวน์โหลดรูปเล่มนวัตกรรม]