การจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาศาสตร์ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ยังมีข้อจำกัดด้านสื่อการเรียนรู้ ซึ่งไม่เพียงพอต่อการพัฒนาทักษะการอ่านอย่างมีความหมาย โดยเฉพาะสาระเรื่องความหลากหลาย ของสิ่งมีชีวิตที่มีเนื้อหาและคำศัพท์เฉพาะจำนวนมากส่งผลให้นักเรียนขาดความเข้าใจ แรงจูงใจและไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้ กับชีวิต ประจำวันได้อีกทั้งการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการบรรยาย ทำให้ผู้เรียนมีบทบาทเชิงรับ จึงพัฒนานวัตกรรมหนังสือส่งเสริมการอ่านวิชาวิทยาศาสตร์ บูรณาการร่วมกับการจัดการเรียนรู้ แบบ Active Learning ตามรูปแบบ APAR Modelเพื่อพัฒนาความฉลาดรู้ ทางวิทยาศาสตร์ของผู้เรียน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ร่วมกับหนังสือส่งเสริมการอ่าน ด้วยรูปแบบ APAR Model ที่มีต่อความฉลาดรู้ทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 2) พัฒนาหนังสือส่งเสริมการอ่านวิชาวิทยาศาสตร์ เรื่อง ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 3) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ กลุ่มเป้าหมายคือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ร่วมกับหนังสือส่งเสริมการอ่าน แบบทดสอบวัดความฉลาดรู้ทางวิทยาศาสตร์ และแบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการเปรียบเทียบคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียน ผลการศึกษาพบว่า 1) นักเรียนมีความฉลาดรู้ทางวิทยาศาสตร์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน 2) หนังสือส่งเสริมการอ่านวิชาวิทยาศาสตร์ที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและสามารถใช้ประกอบการจัดการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ 3) นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้โดยรวมอยู่ในระดับมาก แสดงให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ร่วมกับหนังสือส่งเสริมการอ่านตามรูปแบบ APAR Model สามารถช่วยพัฒนาความฉลาดรู้ทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ