1.กิจกรรมการเรียนรู้เรื่อง “แสงแรกก่อนใครในสยาม” ใช้ รูปแบบการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry-Based Learning : 5Es Model) ร่วมกับ การบูรณาการท้องถิ่นศึกษา (Local-based Learning) โดยมีลักษณะเด่น ดังนี้
- ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ (Learner-Centered)
- เรียนรู้ผ่านกระบวนการทดลอง สืบค้น และลงมือปฏิบัติจริง
- เชื่อมโยงความรู้ทางวิทยาศาสตร์เข้ากับบริบทท้องถิ่น (อุทธยานแห่งชาติผาแต้ม จังหวัดอุบลราชธานี
จุดชมแสงแรกของสยาม)
- ส่งเสริมความภาคภูมิใจในท้องถิ่น ควบคู่ไปกับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการทำงานร่วมกัน
2.ขั้นตอนของกิจกรรมการเรียนรู้ (ตามกระบวนการ 5Es)
ขั้นที่ 1 Engage (สร้างความสนใจ)
- นักเรียนดูคลิปวิดีโอ และภาพถ่ายพระอาทิตย์ขึ้นที่ “ผาชะนะได อุทธยานแห่งชาติผาแต้ม”
- ตั้งคำถามกระตุ้น เช่น ทำไมที่อุบลราชธานีเห็นพระอาทิตย์ก่อนจังหวัดอื่น?
ทำไมพระอาทิตย์ ขึ้น–ตก ไม่พร้อมกันทั่วโลก?
นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและเชื่อมโยงประสบการณ์เดิม
ขั้นที่ 2 Explore (สำรวจและค้นหา)
- นักเรียนทำการทดลองโดยใช้ ลูกโลกจำลอง + ไฟฉาย แทนดวงอาทิตย์
- นักเรียนทดลองหมุนลูกโลกให้รอบตัวเอง สังเกตการเกิดกลางวัน–กลางคืน
- จดบันทึกสิ่งที่สังเกตได้ลงในใบงาน
ขั้นที่ 3 Explain (อธิบายและลงข้อสรุป)
- ตัวแทนกลุ่มอธิบายสิ่งที่ค้นพบ
- นักเรียนและครูร่วมกันอภิปราย สรุปความรู้ที่ถูกต้อง :
โลกหมุนรอบตัวเอง ทำให้เกิด กลางวัน–กลางคืน
โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ → ฤดูกาล
ความต่างของเส้นลองจิจูด → เวลาที่เห็นดวงอาทิตย์ต่างกัน
อธิบายว่า ทำไม “อุทธยานแห่งชาติผาแต้ม” จึงเป็นพื้นที่ ที่เห็นแสงแรกของประเทศไทย
ขั้นที่ 4 Elaborate (ขยายความรู้และประยุกต์ใช้)
- นักเรียนสร้าง โปสเตอร์ / แผนผังความคิด เรื่อง “แสงแรกก่อนใครในสยาม”
- ระดมสมองว่า “เราควรภาคภูมิใจอย่างไรที่บ้านเราเห็นแสงแรกก่อนใครในสยาม”
- เชื่อมโยงความรู้วิทยาศาสตร์การเกิดแสง สมบัติของแสง แสงจากดวงอาทิตย์ เข้ากับภูมิศาสตร์ท้องถิ่น
ขั้นที่ 5 Evaluate (ประเมินผล)
- ประเมินจาก ใบงาน การทำกิจกรรม การนำเสนอผลงานกลุ่ม การสะท้อนคิดของนักเรียน
- นักเรียนสะท้อนความรู้สึกและสิ่งที่ได้เรียนรู้
รูปแบบกิจกรรมการเรียนรู้เรื่อง “แสงแรกก่อนใครในสยาม” มุ่งเน้นการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง ตามกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (5Es) และบูรณาการภูมิศาสตร์ท้องถิ่น เพื่อให้ผู้เรียน เข้าใจหลักการทางวิทยาศาสตร์ เชื่อมโยงกับภูมิศาสตร์และอัตลักษณ์ของจังหวัดอุบลราชธานี ความภาคภูมิใจในท้องถิ่นและสามารถนำความรู้ไปใช้ได้จริง
