ผลการพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ของครูเพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาของสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรม โรงเรียนบ้านกุดกะเสียน
1. ผู้จัดทำนวัตกรรม นางสุภารัก บุญยืน ตำแหน่งครู วิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ
โรงเรียบ้านกุดกะเสียน สพป.อุบลราชธานี เขต 1
2. ชื่อนวัตกรรม การพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูงในรายวิชาโครงงานวิทยาศาสตร์ ของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ด้วยรูปแบบ "INQUIRE-D Model"
3. วัตถุประสงค์ของนวัตกรรม
1. เพื่อให้นักเรียนมีความเข้าใจหลักการและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่ใช้ในการทำโครงงาน
2. เพื่อพัฒนานักเรียนให้มีทักษะการคิดขั้นสูง (Higher-Order Thinking Skills: HOTS) ได้แก่ การวิเคราะห์, การสังเคราะห์, การประเมินผล, และการแก้ปัญหา
3. เพื่อให้นักเรียนมีจิตวิทยาศาสตร์
4. กลุ่มเป้าหมาย นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 23 คน
5. ขั้นตอน
การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-based learning)
ใช้กระบวนการ Inquire-D Model ประกอบด้ว 8 ขั้นตอน:
1. การระบุปัญหาและตั้งคำถาม (Identification)
เริ่มต้นด้วยการระบุปัญหาที่ต้องการให้ผู้เรียนแก้ไข โดยเน้นการตั้งคำถามที่กระตุ้นความสนใจและทำให้ผู้เรียนเกิดความสงสัยในเรื่องนั้น เช่น การตั้งคำถามเกี่ยวกับการทดลองทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน
2. การจำกัดขอบเขตปัญหาและตั้งสมมติฐาน (Narrowing)
ช่วยให้นักเรียนเข้าใจวิธีการจำกัดขอบเขตของปัญหาที่ต้องการศึกษา รวมทั้งการตั้งสมมติฐานที่สามารถทดสอบได้ในกรอบเวลาจำกัด
3. การพัฒนาคำถามเพื่อออกแบบการทดลอง (Questioning)
นักเรียนพัฒนาคำถามเพื่อออกแบบการทดลองที่สามารถทดสอบสมมติฐานได้ คำถามที่ออกแบบต้องสามารถนำไปสู่การเก็บข้อมูลและการวิเคราะห์ผลได้อย่างเป็นระบบ
4. การศึกษาข้อมูลและแนวคิด (Understanding)
นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เช่น งานวิจัย, บทความ, และหนังสือ เพื่อสร้างความเข้าใจในหัวข้อที่กำลังศึกษา พร้อมกับพัฒนาแนวคิดที่เกี่ยวข้อง
5. การทดลองและเก็บข้อมูล (Investigation)
นักเรียนทำการทดลองตามขั้นตอนที่ได้ออกแบบไว้ โดยใช้เครื่องมือและวิธีการที่เหมาะสม และทำการเก็บข้อมูลอย่างละเอียด เพื่อให้สามารถนำมาวิเคราะห์ในขั้นตอนต่อไป
6. การวิเคราะห์และตีความหมายข้อมูล (Resending)
นักเรียนทำการวิเคราะห์ข้อมูลที่เก็บรวบรวมได้ โดยใช้เครื่องมือทางสถิติหรือการวิเคราะห์ผลแบบวิทยาศาสตร์เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่น่าเชื่อถือ
7. การนำเสนอผลการศึกษา (Explaining)
นักเรียนเตรียมการนำเสนอผลการทดลองที่ได้ ซึ่งอาจใช้สื่อหลายรูปแบบ เช่น รายงาน, การนำเสนอสไลด์, หรือการอภิปรายกลุ่ม เพื่อสื่อสารผลลัพธ์และข้อค้นพบจากการศึกษา
8. การพัฒนาความรู้และทักษะเพิ่มเติม (Developing)
นักเรียนได้พัฒนาและขยายความรู้จากการศึกษาครั้งนี้ พร้อมทั้งสะท้อนกลับถึงกระบวนการที่เรียนรู้ โดยอาจเสนอกระบวนการทดลองใหม่หรือวิธีการที่สามารถพัฒนาต่อยอดได้ในอนาคต
6 ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน
ผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน
ผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนเชิงปริมาณ
1. นักเรียนร้อยละ 86.95 (20 จาก 23 คน) มีคะแนนการประเมินความเข้าใจในหลักการและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน และเพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ 20
2. นักเรียนร้อยละ 78.26 (18 จาก 23 คน) มีผลการประเมินกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์อยู่ในระดับ “ดี” ขึ้นไป และสามารถใช้กระบวนการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ และประเมินผลได้อย่างถูกต้อง
3. นักเรียนร้อยละ 91.30 (21 จาก 23 คน) เข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ครบถ้วนในทุกขั้นตอนของ Inquire-D Model และมีความร่วมมือในการทำงานกลุ่ม
ผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนเชิงคุณภาพ
1. นักเรียนสามารถอธิบายขั้นตอนการทำโครงงาน เช่น การตั้งปัญหา ตั้งสมมติฐาน ทดลอง และสรุปผลได้อย่างมีเหตุผลและเข้าใจในหลักการทางวิทยาศาสตร์
2. นักเรียนมีพฤติกรรมการคิดอย่างมีระบบ โดยเฉพาะในด้านการวางแผนการทดลอง การตั้งคำถามเชิงวิทยาศาสตร์ และการอภิปรายผลอย่างมีเหตุผล
นักเรียนมีจิตวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ได้แก่ ความใฝ่รู้ ความรับผิดชอบในการทำงาน ความอดทนต่อความยากลำบาก และความร่วมมือในการทำงานกลุ่ม
สมรรถนะที่เกิดจากการพัฒนานวัตกรรม
สมรรถนะหลักที่เกิดขึ้นจากนวัตกรรม
สมรรถนะด้านการคิดขั้นสูง (Critical and Creative Thinking Competency)
นักเรียนสามารถคิดวิเคราะห์ปัญหา ตั้งสมมติฐาน วางแผนการทดลอง และสรุปผลได้อย่างมีเหตุผล
นักเรียนมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในการออกแบบโครงงานและนำเสนอผลงาน
สมรรถนะด้านการสื่อสาร (Communication Competency)
นักเรียนสามารถสื่อสารผลการทดลองทั้งในรูปแบบการพูด การเขียน และการใช้สื่อดิจิทัล
นักเรียนร่วมมือกันนำเสนอผลงานในรูปแบบโปสเตอร์และสรุปรายงานโครงงานอย่างชัดเจน
สมรรถนะด้านการทำงานร่วมกัน (Teamwork Competency)
นักเรียนสามารถทำงานเป็นทีม แบ่งหน้าที่ รับผิดชอบงานของตน และให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
แสดงความมีน้ำใจ ความเคารพในความคิดเห็น และการประสานงานระหว่างสมาชิกในกลุ่ม
สมรรถนะเฉพาะทางวิทยาศาสตร์ที่เกิดขึ้น
สมรรถนะด้านกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Process Skills)
ตั้งปัญหา ทดลอง สังเกต บันทึกข้อมูล และสรุปผลอย่างเป็นระบบ
ใช้เครื่องมือวิทยาศาสตร์และวิธีการทางวิทยาศาสตร์อย่างถูกต้อง
สมรรถนะด้านการสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Inquiry)
นักเรียนมีความสามารถในการตั้งคำถาม ตรวจสอบข้อมูล และหาคำตอบจากการทดลองจริง
แสดงความสามารถในการไตร่ตรองและประเมินข้อมูลอย่างมีเหตุผล
สมรรถนะด้านจิตวิทยาศาสตร์ (Scientific Attitudes)
แสดงคุณลักษณะของนักวิทยาศาสตร์ เช่น ความซื่อสัตย์ ใฝ่รู้ รอบคอบ และไม่ยอมแพ้ต่อปัญหา
มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และต่อการทำโครงงาน
