หลักการ แนวคิด ทฤษฎี ที่สอดคล้องกับกระบวนการเรียนรู้ ๕ Steps กระบวนการเรียนรู้ ๕ Steps เป็นนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นบนพื้นฐานของทฤษฎีการเรียนรู้แบบ Active Learning และทฤษฎีการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ (Constructivism) ซึ่งเน้นให้ผู้เรียนสร้างความรู้ ด้วยตนเองผ่านกระบวนการคิด วิเคราะห์ และลงมือปฏิบัติ โดยมีครูเป็นผู้ชี้แนะและอำนวยความสะดวก การใช้ภาพเป็นสื่อกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ช่วยให้นักเรียนได้พัฒนาจินตนาการและความคิด เชิงสร้างสรรค์ กระบวนการเรียนรู้ 5 Steps ประกอบด้วย ขั้นที่ ๑ ดูภาพแล้วเขียนคำ วลี ประโยค ที่สอดคล้องกับภาพ เป้าหมายการเรียนรู้-----เพื่อให้นักเรียนมีทักษะการดูภาพอย่างมีมารยาท แล้วเขียนสิ่งที่เกี่ยวข้องกับภาพ ผลการเรียนรู้-------นักเรียนสามารถเขียนคำ วลี ประโยค ได้สอดคล้องกับภาพโดยเฉพาะพฤติกรรมเด่นของตัวละคร ในภาพ และสามารถปฏิบัติตนการมีมารยาทในการดูได้ คือ ตั้งใจดูด้วยความตั้งใจ ไม่ส่งเสียงดังรบกวนผู้อื่น และไม่พูดหรือเล่าเรื่องราวแทรกขณะที่ผู้อื่นกำลังดูอยู่ ขั้นที่ ๒ กำหนดแนวคิดสำคัญที่แสดงคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เป้าหมายการเรียนรู้---เพื่อให้นักเรียนได้กำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์/คุณธรรมที่สอดคล้องกับภาพ ผลการเรียนรู้------นักเรียนสามารถกำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๘ ประการ ได้แก่ ๑) รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ๒) ซื่อสัตย์สุจริต ๓) มีวินัย ๔) ใฝ่เรียนรู้ ๕) อยู่อย่างพอเพียง ๖) มุ่งมั่นในการทำงาน ๗) รักความเป็นไทย ๘) มีจิตสาธารณะ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑ และคุณธรรมอื่น ๆ ที่สอดคล้องกับภาพได้ นอกจากนี้นักเรียนได้ฝึกฝนสมรรถนะการคิด การสื่อสาร การทำงานเป็นกลุ่ม ดังนี้ สมรรถนะการคิด นักเรียนร่วมกันระดมความคิดเห็นเพื่อระบุ/กำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์หรือคุณธรรมที่สอดคล้องกับภาพที่กำหนดเพื่อกำหนดเป็นแนวคิดสำคัญของการเขียนเรื่องจากภาพ สมรรถนะการสื่อสาร นักเรียนมีทักษะการนำเสนอผลงานที่เกิดจากการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเองโดยใช้เทคโนโลยีมาช่วยในการสื่อสาร และมีมารยาทในการพูด การทำงานเป็นกลุ่ม นักเรียนมีทักษะการทำงานเป็นกลุ่ม นักเรียนเก่ง กลาง อ่อน และเด็กพิเศษเรียนรวม ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ขั้นที่ ๓ วางโครงเรื่องเพื่อจัดลำดับความคิด เป้าหมายการเรียนรู้------เพื่อให้นักเรียนวางโครงเรื่องอย่างเป็นระบบก่อนเขียนเรื่องจากภาพ ผลการเรียนรู้---------นักเรียนสามารถวางโครงเรื่องอย่างเป็นระบบก่อนเขียนเรื่องจากภาพ ดังนี้ ใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อใด ผลเป็นอย่างไร ภาพนี้สอนให้รู้ว่า ประโยชน์ของการ วางโครงเรื่อง คือ ช่วยให้นักเรียนเขียนเรื่องจากภาพมีประเด็นสำคัญ ไม่เขียนวกวน และมีขอบเขตของเรื่องที่จะเขียน ขั้นที่ ๔ เขียนเรื่องจากภาพตามโครงเรื่อง เป้าหมายการเรียนรู้------เพื่อให้นักเรียนเขียนเรื่องจากภาพตามโครงเรื่อง ผลการเรียนรู้----------นักเรียนสามารถเขียนเรื่องจากภาพตามโครงเรื่อง สามารถขยายความด้วยการเขียนรายละเอียด และเรียบเรียงภาษาด้วยสำนวนและความคิดของตนเองอย่างสร้างสรรค์ และมีมารยาทในการเขียน ขั้นที่ ๕ ตรวจสอบความถูกต้อง (การเรียบเรียงความ, การสะกดคำ, การใช้คำ, การเขียนประโยค) เป้าหมาย---------เพื่อให้นักเรียนร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประเมินผลงานเขียนเรื่องจากภาพของตนเอง และเพื่อน ผลการเรียนรู้-------นักเรียนสามารถตรวจสอบความถูกต้องของผลงานตนเองและเพื่อน โดยใช้เกณฑ์ดังนี้ ๑) การเรียบเรียงความและนำเสนอแนวคิดของภาพ นักเรียนสามารถเขียนข้อความและเรียงลำดับความคิด เชื่อมโยงความคิดได้อย่างสมบูรณ์ และนำเสนอแนวคิดสำคัญได้สอดคล้องกับภาพ ไม่คัดลอกข้อความใดข้อความหนึ่งในคำชี้แจงมาเขียน ๒) การสะกดคำ นักเรียนไม่ใช้พยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ ตัวการันต์ ไม้ยมก ไม้ไต่คู้ ผิดและต้องเขียนเว้นวรรคตอนได้ถูกต้อง ๓) การใช้คำ นักเรียนใช้คำได้ถูกต้องตามไวยากรณ์ ตรงตามความหมายของคำ ไม่ใช้คำภาษาต่างประเทศ ไม่ใช้คำภาษาถิ่น ไม่ใช้ภาษาพูด ไม่ใช้คำเกิน ไม่ใช้คำลักลั่น ทั้งนี้ต้องใช้คำได้เหมาะสมกับสถานการณ์หรือบริบทของการสื่อสาร ๔) การเขียนประโยค นักเรียนสามารถเรียบเรียงถ้อยคำได้ตรงตามโครงสร้างประโยคในภาษาไทยที่มีเนื้อความสมบูรณ์ เขียนประโยคให้สิ้นกระแสความ จัดเรียงลำดับคำหรือวางส่วนขยายในประโยคให้ถูกต้องต้อง เขียนประโยคได้ตรงตามเจตนาในการสื่อสารสามารถสื่อความหมายได้ถูกต้องชัดเจน นวัตกรรม "กระบวนการเรียนรู้ 5 Steps" ช่วยพัฒนาทักษะการเขียนเรื่องจากภาพของนักเรียนอย่างเป็นระบบ และเตรียมความพร้อมนักเรียนสำหรับการทดสอบ O-NET วิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การฝึกฝนอย่างต่อเนื่องผ่านกระบวนการทั้ง 5 ขั้นตอนจะช่วยให้นักเรียนพัฒนาความสามารถในการเขียนเรื่องจากภาพจนเกิดทักษะและความชำนาญ สามารถสร้างสรรค์งานเขียนที่มีคุณภาพได้ วินัย อิ่นคำ ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนอนุบาลอุบลราชธานี สพป.อุบลราชธานี เขต 1 ปีงบประมาณ 2568